ۇكىمەت وتىرىمىندا ەلدى مەكەندەردى سۋمەن جابدىقتاۋ ماسەلەلەرى قارالدى

مەملەكەتتىك بيۋدجەت ءتيىمدى يگەرىلۋى ءتيىس

بيىلعى جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتى جىلدىعىنداعى الەۋمەتتىك-ەكونو­ميكالىق دامۋ مەن رەسپۋب­ليكالىق بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋ قورىتىندىسى تۋرالى ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى ت.سۇلەيمەنوۆ پەن قارجى ءمينيسترى ب.سۇلتانوۆ, سونداي-اق ۇلتتىق بانك توراعاسى د.اقىشەۆ باياندادى. ول بويىنشا ەكونوميكانىڭ سالالارىنداعى 5 ايداعى جالپى كورسەتكىشتە ءوسىم بايقالادى. ەل ەكونوميكاسىنا تارتىلعان ينۆەستيتسيانىڭ ارتىپ, ينفلياتسيالىق پروتسەستەردىڭ باياۋلاۋى ءىجو-ءنىڭ 3,9 پايىزعا جەتۋىنە تىكەلەي ىقپال ەتىپ وتىر. ال جىل باسىنان بەرى تابيعي گاز ءون­دىرۋ − 6 پايىزعا, شيكى مۇناي ءوندىرۋ – 6,5 پايىزعا, تەمىر رۋداسىن ءوندىرۋ 6 پايىزعا ارتقان. بۇل جالپى وندىرىستىك سالانىڭ دامۋىن كورسەتەدى. 

بۇعان قوسا وڭدەۋ ونەركاسىبى, ونىڭ ىشىندە قاعاز ونىمدەرى ءوندىرىسى −14,4 پايىزعا, حيميا ونەركاسىبى −11,2 پايىزعا, تەمەكى ونىمدەرى – 10,5 پايىزعا, سۋسىندار − 8 پا­يىزعا, ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرى 6,3 پايىزعا وسكەن. سونداي-اق ماشينا جاساۋ سالاسىنىڭ كورسەتكىشتەرى 12,2 پايىزعا ارتىپ, جيھاز ءوندىرىسى 6,6 پايىزعا ۇلعايعان.

«جىل باسىنان بەرى نەگىزگى كا­پيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسيا­لار 25,3 پايىزعا ۇلعايدى. بۇل شىم­كەنت مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىن جاڭ­عىرتۋعا جانە تەڭىز كەن ورنىن بولا­شاقتا كەڭەيتۋ جوباسىن ىسكە اسىرۋعا نەگىزدەلگەن. سىرتقى ساۋ­دا اينالىمى ايتارلىقتاي ءوسىم كورسەتىپ, 21 ملرد اقش دوللارىن قۇرادى. ەكسپورت كورسەتكىشتەرى 27 پايىزعا ارتتى. بۇل ورايدا شيكى­زاتتىق ەمەس تاۋارلار ەكس­پورتى­نىڭ ءوسىمى 11,2 پايىزدى قۇرادى. سونىمەن قاتار ەڭبەك نارىعى كور­سەتكىشتەرىنىڭ وڭ دينامي­كاسى بايقالدى. بيىل جىل باسىنان بەرى 134,8 مىڭ ادام جۇمىسقا ورنالاس­تىرىلدى», – دەدى ت.سۇلەيمەنوۆ.

پرەزيدەنتتىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسىن ىسكە اسىرۋ بويىنشا ەكونوميكانى ۇزاق مەرزىمدى نەسيەلەندىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ مەن يپوتەكالىق نەسيەلەندىرۋدى دامىتۋ ارقىلى تۇرعىن ءۇيدىڭ قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋ جايىندا ۇلتتىق بانك توراعاسى دانيار اقىشەۆ باياندادى. 

«ۇزاق مەرزىمدى نەسيەلەندىرۋدى دامىتۋ ماقساتىندا بانكتەرگە «7 – 20 – 25» باعدارلاماسى اياسىندا 200 ملرد تەڭگە ءبولىنىپ, ول قاراجات يپوتەكالىق نەسيەلەندىرۋگە باعىت­تالا­دى. بولاشاقتا بۇل سوما 1 ترلن تەڭگەگە ارتىپ, بانكتەردىڭ يپو­تە­كالىق پورتفەلىنىڭ قازىرگى كولەمىن 2 ترلن تەڭگەگە دەيىن جەتكىزۋ كوز­دەلگەن», – دەدى د.اقىشەۆ. 

العاشقى بەس ايدا مەملەكەتتىك بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋ قورىتىندىسى تۋرالى قارجى ءمينيسترى باقىت سۇلتانوۆ مالىمدەپ, جەرگىلىكتى بيۋدجەت تابىستارى 120 ملرد تەڭگە سوماسىنا ارتىعىمەن ورىندالىپ, 957 ملرد تەڭگەنى قۇراعانىن ايتتى. «رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت شىعىستارى 3 684,5 ملرد تەڭگەگە يگەرىلدى. يگەرىلمەگەن قاراجات 58,4 ملرد تەڭگەنى قۇرادى», – دەدى باقىت سۇلتانوۆ. جالپى, مەملەكەتتەن يگەرىلمەگەن قارجى قورعانىس مينيسترلىگىندە 17,2 ملرد تەڭگەنى, اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلiگiندە 8,5 ملرد تەڭگەنى, ال ىشكi iستەر مينيسترلiگiندە 5,4 ملرد تەڭگەنى قۇراپ وتىر. بۇل رەتتە مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ ۇلەسى 7,8 ملرد تەڭگە بولسا, قارجى مينيسترلiگiنىڭ ۇلەسى 3,3 ملرد تەڭگەنى, ۇلتتىق قاۋiپسiزدiك كوميتەتiنىڭ يگەرىلمەگەن سوماسى − 3,4 ملرد تەڭگەنى جوعارعى سوتتىڭ ۇلەسى − 1,8 ملرد تەڭگەنى قۇراعان. 

ءبىرىنشى جارتى جىلدىقتاعى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ مەن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋىنىڭ قورىتىندىسى­مەن تانىسقان پرەمەر-مينيستر باقىت­جان ساعىنتاەۆ بەس ايدىڭ ناتيجەسى بويىنشا اۋىل شارۋا­شى­لىعى جانە ونەركاسىپ سالالارىندا ءوسىم بايقالعانىن اتاپ ءوتتى. سونى­مەن قاتار رەسپۋبليكالىق وبەك­تىلەردىڭ قۇرىلىسىنا بيۋدجەتتەن بولىنگەن 275,5 ملرد تەڭگەنىڭ 15 پايىزى عانا يگەرىلگەندىگىن سىنعا الىپ, جىل سوڭىنا دەيىن قالعان 233,3 ملرد تەڭگەنى ءتيىمدى جۇمساۋدى تاپسىردى.

اۋىز سۋمەن قامتۋدىڭ جاڭا تەتىكتەرى ۇسىنىلدى

ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ءمينيسترى جەڭىس قاسىمبەك اۋىل­دىق ەلدى مەكەندەردى اۋىز سۋمەن قامتۋدىڭ جاڭا مەحانيزمدەرىن ۇسىنىپ, بيىل بەكىتىلگەن قازاق­ستاننىڭ 2025 جىلعا دەيىنگى سترا­تەگيالىق دامۋ جوسپارى جا­يىندا باياندادى. وندا اتال­عان مەرزىمگە دەيىن حالىقتى ورتا­لىق­تاندىرىلعان سۋمەن جابدىقتاۋ قالالاردى 100 پايىزعا, اۋىلدىق جەرلەردى 80 پايىزعا دەيىن قامتا­ماسىز ەتۋ كوزدەلگەن. مەملەكەت باسشىسىنىڭ حالىققا جولداۋىن­دا ۇكىمەتكە اۋىلداردى اۋىز سۋمەن قامتۋ ءۇشىن جىل سايىن 100 ملرد تەڭگەگە دەيىن قاراجات ءبولۋ كەرەك­تىگىن تاپسىرىلعان بولاتىن. اتالعان مىندەتتەردى ورىنداۋ ءۇشىن مينيستر «وڭىرلەردى دامىتۋ» باعدارلاماسىنا بىرقاتار وزگەرىستەر ەنگىزۋ قاجەت دەپ ەسەپ­تەيدى. 

«سەكتوردى ودان ءارى دامىتۋ­دىڭ جاڭا باعىتتارى مەن جوبالاردى قارجىلاندىرۋدىڭ جاڭا مەحانيزمدەرىن قاراستىرۋ قاجەت. سونداي-اق ينديكاتورلاردى وزەك­تەندىرۋ, سۋ ارنالارىنىڭ وندى­رىستىك پروتسەستەرىنە كەشەندى تەح­نو­لوگيالىق جاڭعىرتۋ جۇرگىزۋ كەرەك. بۇعان قوسا سۋمەن جابدىقتاۋ جۇيەلەرىن تولىق اۆتوماتتاندىرۋ جانە بيۋدجەت شىعىندارىن ازايتۋ ماقساتىندا زاماناۋي تەحنولوگيالاردى قولدانۋ كەرەك», – دەدى مينيستر. ج.قاسىمبەكتىڭ ايتۋىنشا, سۋمەن جابدىقتاۋ جۇيەلەرىن تولىق جابدىقتاپ, اۆتوماتتاندىرۋ وندىرىستىك ىسىراپتى 15 پايىزعا دەيىن, سۋدىڭ پايداسىز اعىپ كەتۋىن 2 پايىزعا دەيىن ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. وسىنىڭ ەسەبىنەن جىل سا­يىن 35,7 ملرد تەڭگە ۇنەمدەلمەك. 

سۋمەن جابدىقتاۋ جانە سۋ تارتۋ سەكتورىن كوممەرتسيالاندىرۋ بويىنشا «نۇرلى جول» باع­دارلاماسىندا باستالعان قاي­تارىمدى قارجىلاندىرۋ مەحا­نيزمدەرىن ودان ءارى قولدانۋ الداعى ۋاقىتتا دا جالعاسادى. بۇعان قوسا ەۋروپا قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكىمەن (ەقدب) ارىپتەستىك اياسىندا سۋمەن جابدىقتاۋ جانە سۋ تارتۋ جۇيەلەرىن جاڭعىرتۋ بو­يىنشا جالپى قۇنى 24,4 ملرد تەڭگە بولاتىن 13 جوبا ىسكە اسىرىلۋدا.

مەملەكەتتىك قىزمەتتەر ەلەكتروندى فورماتقا كوشەدى

ۇكىمەت وتىرىسىندا قارال­عان ءۇشىنشى ماسەلە – شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتى تسيفرلاندىرۋ. شاعىن جانە ورتا كاسى­كەرلىكتى قولداۋ بويىنشا «تسيفر­لى قازاقستان» مەملەكەتتىك باع­دار­لاماسىنىڭ ءىس-شارالارىن ورىنداۋ بارىسى تۋرالى ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى تيمۋر سۇلەي­مەنوۆ باياندادى. ونىڭ ايتۋىنشا, egov.kz پورتالىندا بيزنەس­كە جانە حالىققا ۇسىنىلاتىن 746 مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ 452-ءسى اۆتوماتتاندىرىلعان, وندا 6,8 ملن-نان استام پايدالانۋشى تىركەلگەن, ولار 190 ملن-نان استام قىزمەت العان. بۇعان قوسا ءموبيلدى قوسىمشانى پايدالانعان 3,3 ملن-نان استام قولدانۋشىعا 10 ملن-نان استام قىزمەت كورسەتىلگەن. 

«بيزنەس ءۇشىن اشىق تسيفرلى پلاتفورمانى قۇرۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتىر. بۇل — كاسسالىق جانە بۋحگالتەرلىك ەسەپ جۇرگىزۋ, پەرسونالدى باسقارۋ, تاۋارلار مەن قىزمەتتەر قوزعا­لىسىن باقىلاۋ, رەسۋرستاردى شىعىنداۋ مونيتورينگى, ەلەكترون­دى قۇجاتتار اينالىمى سىندى قىزمەتتەردى جۇزەگە اسىرادى. ءبىز­دىڭ بولجامدارىمىزعا سايكەس, 2022 جىلعا قاراي 100-دەن استام ءىت-كوم­پانيا سەرۆيستەرىن پلاتفورمادا جاريالايدى», – دەدى ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى.

«اتامەكەن» ۇكپ باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ەلدار جۇماعازيەۆ بولسا, قالالار مەن اۋداندارداعى قۇرىلعان بيزنەس-ورتالىقتاردىڭ تسيفرلى جۇيەگە كوشۋى جايىندا ماعلۇمات بەر­دى. ونىڭ ايتۋىنشا, اۋىلدىق جەرلەردە قىزمەتىن جۇرگىزەتىن كاسىپكەرلەردىڭ قۇزىرەتىن كوتەرۋ ءۇشىن بيىلدان باستاپ تسيفرلى ساۋاتتىلىقتى ارتتىرۋعا وقىتۋ باع­­دارلاماسى ىسكە قوسىلادى. جىل سا­يىن وقىتۋمەن 15 مىڭنان استام كاسىپكەر قامتىلاتىن بولادى, بۇگىنگى تاڭدا بۇل باعدارلاما بو­يىنشا 7 مىڭنان استام ادام وقى­تىلدى. سونىمەن قاتار بيىل­عى جىلدىڭ ەكىنشى جارتى جىلدىعى­­نان باستاپ قاناتقاقتى رەجىم­دە ۇلت­تىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى استانا جانە الماتى قالالارىن­داعى كاسىپكەرلەرگە قىزمەت كور­سەتۋ ورتالىقتارىنىڭ جۇمىسىن تولىق ەلەكتروندى فورماتقا كوشىرۋدى جوسپارلاپ وتىر. بۇل باعىتتاعى جۇيەلى جۇمىستاردىڭ جۇرگىزىلۋى الدىمەن قاعازباستىلىقتان ارىلۋ­عا, بيزنەستى تەكسەرۋدى 30 پايىز­عا قىسقارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. تسيفرلى جۇيە قولدانىسقا ەنگەن سوڭ, 2022 جىلعا قاراي كاسىپكەرلىك سالاسىنداعى شىعىندار 8,4 ملرد تەڭگەگە قىسقارماق.

ەركەجان ايتقازى,

«ەگەمەن قازاقستان»