قاراعاندى وبلىسىنىڭ اكىمى ەرلان قوشانوۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن كاسىپكەرلىك ماسەلەلەرى جونىندەگى كوميسسيانىڭ كەزەكتى وتىرىسىندا بىرقاتار ماڭىزدى پروبلەمالار تالقىلاندى. سونىڭ ءبىرى – وڭىردە وسى كۇندەرى پايدالى قازبالاردى زاڭسىز جولمەن ءوندىرۋ جايى.
قولعا الىپ قۇرىقتاماسا, قارا جەردىڭ قويناۋىن كىم-كورىنگەننىڭ قاجەتىنە جاراتۋى داعدىعا اينالىپ بارا جاتقان سياقتى. مەملەكەت مەنشىگىن كوپە-كورىنەۋ تالان-تاراجعا سالۋ قىلمىس. وتىرىس بارىسىندا «يمپۋلس» جشس ديرەكتورى يۋري ۆەنچيكوۆ مالىمدەگەندەي, قازىر ءبىزدىڭ وڭىرىمىزدە قۇم مەن قيىرشىقتاستىڭ 40 پايىزدايى عانا زاڭدى جولمەن وندىرىلەدى. ال قالعان بولىگىن ەشقانداي رۇقسات قۇجاتسىز كورىنگەن جەردەن وندىرەتىن الىپساتارلار ساۋدالاپ ءجۇر.
بۇرىن دالادا قۇرىلىسقا قاجەت تاس پەن قۇم الۋدا گەولوگتاردىڭ شاعىن توپتارى عانا جۇرسە, قازىر ولاردىڭ سانى دا, ءوندىرىس اۋقىمى دا ارتىپ, ءتىپتى بىرەۋلەرگە كەلىسىمشارت بويىنشا قوپارا جەتكىزىپ بەرۋگە كوشكەن. ء«اي دەيتىن اجە, قوي دەيتىن قوجا جوق». ايتالىق شاقان كەنتىندە بىرەۋلەر جەردى قۋاتتى ەكسكوۆاتورمەن قوپارىپ, ونداعان توننا توپىراقتى الدەقايدا تاسىپ جاتىر.
يۋ.ۆەنچيكوۆتىڭ ايتۋىنشا, وسىنداي زاڭسىزدىقتار كەيىنگى ۋاقىتتا نۇرا وزەنىنىڭ بويىندا, بۇقار جىراۋ مەن اباي اۋداندارىندا كوبەيىپ كەتكەن. مۇنداي زاڭسىز ارەكەتتەردەن مەملەكەت جىل سايىن كەمىندە 1,5 ميلليارد تەڭگە سالىقتان قاعىلادى ەكەن. تابيعاتقا كەلتىرىلەتىن زالال قانشاما! زاڭسىز جەر قازۋشىلار كوبىنەسە باسقا جاقتاردان ارنايى تەحنيكالار الدىرىپ, قوپارعىش ماماندار شاقىرادى. ولاردىڭ سوڭىنان تەرەڭ شۇڭقىرلار قالادى. سۋدىڭ دا سۇراۋى بار زاماندا بۇل نە دەگەن بەيباستاق ارەكەت؟! ولاردى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى دا نازارىنان تىس قالدىرىپ وتىر. شاحتينسك قالاسىنىڭ وزىندە قۇم مەن قيىرشىقتاس قوسپاسى ءتورت جەردە ەش رۇقساتسىز وندىرىلەدى ەكەن. ولار وسى ونىمدەردىڭ جەرگىلىكتى نارىعىن باسىپ العان.
بازبىرەۋلەردىڭ ايتۋىنشا, زاڭسىز جولمەن وندىرىلگەن ءونىمدى اشكەرەلەۋ قيىن ەمەس, ولاردى ساۋداگەر ەكى ەسە ارزان باعامەن ساتادى ەكەن. «وندا نەگە توقتاۋ سالىنبايدى؟» دەگەن ساۋال ءوز-وزىنەن تۋىندايدى. سويتسەك مامانداندىرىلعان تابيعات قورعاۋ پروكۋراتۋراسى مەن ەكولوگيا دەپارتامەنتى بۇل پروبلەمانى جاقسى بىلەدى ەكەن. پروكۋرور جاندوس سىزدىقوۆتىڭ ايتۋىنشا, وبلىس اۋماعىندا جەر قويناۋى زاڭسىز پايدالانىلعان 65 ۋچاسكە اشكەرەلەنگەن. الايدا كەلتىرىلگەن ەكونوميكالىق زالالدى ەسەپتەۋ قيىن. ءار جەردەن توپىراق پەن قيىرشىقتاس قازىپ الۋشىلار تۇراقتى جۇمىس ىستەمەيدى. ال ۋچاسكەلىك پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى كۇدىكتى دەگەن تۇستاردىڭ ءوزىن باسقا جۇمىسىن جيىپ قويىپ, ۇزاق مەرزىم تورۋىلداي المايدى. ءتىپتى قۇزىرلى ورىنداردا زاڭسىز جەر قازۋشىلارعا تەكسەرىس جۇرەتىنى تۋرالى الدىن الا ەسكەرتىپ وتىراتىن ادامدار بار دەگەن كۇدىك تە جوق ەمەس.
وبلىس اكىمى مەملەكەتتىك كىرىس دەپارتامەنتى مەن كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ, باسقا دا مۇددەلى تاراپتاردىڭ وكىلدەرىنەن جۇمىس توبىن قۇرۋدى تاپسىردى.
– جەر قويناۋىن زاڭسىز پايدالانۋعا جول بەرمەۋ ءۇشىن جۇيەلى شارالار بەلگىلەۋ قاجەت. سپۋتنيكتىك باقىلاۋ مەن باسقا دا رەسۋرستاردى ىسكە قوسىڭىزدار جانە بۇل جۇمىستاردىڭ ناتيجەسى تۋرالى ماعان ءبىر ايدان سوڭ ەسەپ بەرەسىزدەر, – دەدى ە. قوشانوۆ.
قايرات ءابىلدا, «ەگەمەن قازاقستان»
قاراعاندى