استانادا ادىلەت مينيسترلىگىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن جانە ورتالىق ازياداعى حالىقارالىق تۇرمە رەفورماسىنىڭ وكىلەتتىگى, بۇۇ-نىڭ ادام قۇقىقتارى مەن زاڭدىلىقتى ساقتاۋ بويىنشا حالىقارالىق بيۋروسىنىڭ ەلىمىزدەگى وكىلەتتىگى, ەلورداداعى ەقىۇ ورتالىعى, ۇلىبريتانيا مەن گەرمانيانىڭ قازاقستانداعى ەلشىلىكتەرىنىڭ قولداۋ كورسەتۋىمەن “ازاپتاۋعا قارسى تۇجىرىمداماداعى فاكۋلتاتيۆتىك انىقتاما: قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا ازاپتاۋدى قولدانۋدىڭ الدىن الۋ مەحانيزمدەرىن زاڭ تۇرىندە بەكىتۋ” اتتى حالىقارالىق كونفەرەنتسيا ءوتتى.
كونفەرەنتسيا ازاپتاۋعا جانە جازالاۋدىڭ قاتىگەزدىك, ادامگەرشىلىك, ار-نامىستى اياققا باساتىن باسقا دا تۇرلەرىنە قارسى تۇجىرىمدامانىڭ فاكۋلتاتيۆتىك حاتتاماسىنا وراي ازاپتاۋدىڭ الدىن الۋ ماسەلەلەرىن تالقىلاۋعا ارنالدى. ونىڭ جۇمىسىنا پرەزيدەنت اكىمشىلىگى, كونستيتۋتسيالىق كەڭەس, باس پروكۋراتۋرا, سىرتقى ىستەر, ىشكى ىستەر, ءبىلىم جانە عىلىم, دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىكتەرى, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتى, ادۆوكاتۋرا, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى مەن بۇۇ-نىڭ ازاپتاۋدىڭ الدىن الۋ جونىندەگى كوميتەتىنىڭ مۇشەلەرى زدەنەك حايەك پەن ماريا دەفينيس-گويانوۆيچ باستاعان بىرقاتار شەتەل ساراپشىلارى قاتىسىپ, كۇن ءتارتىبىندەگى ماسەلە بويىنشا ءوز پىكىرلەرىن ورتاعا سالدى.
جالپى, ەلىمىزدە مۇنداي باسقوسۋلاردى وتكىزۋ وتكەن جىلدان بەرى داستۇرگە اينالىپ وتىر. ونىڭ ەڭ العاشقىسى بىلتىر 25-26 اقپان كۇندەرى استانادا ءوتتى. سول كەزدە وتكىزىلگەن حالىقارالىق كونفەرەنتسيا “قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا ازاپتاۋدى قولدانۋدىڭ الدىن الۋ: پىكىرتالاستان ىسكە كىرىسۋ” اتتى تاقىرىپپەن ۇيىمداستىرىلدى. سودان كەيىن وتكەن جىلدىڭ 27 ماۋسىم كۇنى الماتى قالاسىندا وسى جولعى ەلورداداعى باسقوسۋدى وتكىزۋگە ۇيىتقى بولعان بارلىق مەكەمەلەردىڭ قاتىسۋىمەن دوڭگەلەك ۇستەل وتكىزىلدى. وندا “ازاپتاۋعا قارسى تۇجىرىمدامانىڭ فاكۋلتاتيۆتى حاتتاماسى اياسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا اباقتىلاردى ينۆەنتاريزاتسيالاۋ” اتتى جالپى قۇجات پەن “باس بوستاندىعىنان ايىرۋ ورىندارىن باقىلاۋ مەحانيزمدەرى مەن ولاردىڭ تۇجىرىمدامانىڭ فاكۋلتاتيۆتىك حاتتاماسىنا سايكەس كەلۋى” اتتى ساراپتامالىق قۇجات دايىندالدى. ال 2009 جىلدىڭ 14 جەلتوقسانى كۇنى وسى ماسەلەگە بايلانىستى وتكىزىلگەن تاعى ءبىر حالىقارالىق كونفەرەنتسيادا ەلىمىزدە ازاپتاۋدىڭ الدىن الۋ مەحانيزمدەرى بويىنشا زاڭداردى دايىنداۋشى جۇمىس توبى قۇرىلدى.
داستان كەنجالين.
ماراپات ءوز يەلەرىن تاپتى
كەشە كەڭەس اسكەرلەرىنىڭ اۋعانستان جەرىنەن شىعارىلۋىنا 21 جىل تولۋىنا وراي “نۇر وتان” حدپ جەرگىلىكتى ۇيىمدارى سول سوعىستا قازا تاپقان قازاقستاندىق جاۋىنگەرلەردىڭ قۇرمەتىنە قويىلعان ەلىمىز قالالارىنداعى ەسكەرتكىشتەرگە گۇل شوقتارىن قويۋ, ەسكە الۋ اكتسيالارىن وتكىزدى. سونىڭ ءبىرى پارتيانىڭ استانا قالاسىنداعى ورتالىق اپپاراتى وفيسىندە بولعان شارا. ول “نۇر وتان” حدپ مەن اۋعان سوعىسى ارداگەرلەرى وداعىنىڭ جانە قازاقستانداعى رەسەي فەدەراتسياسى ەلشىلىگىنىڭ بىرلەسۋىمەن ۇيىمداستىرىلعان “ماراپات ءوز يەسىن تاپتى ” اتتى رەسپۋبليكالىق اكتسيا. ونىڭ ماقساتى اتىنان كورىنىپ تۇرعانداي, جاۋىنگەر-ينتەرناتسيوناليستەردىڭ اۋعانستانداعى بورىشىن وتەگەن كەزىندە ءتۇرلى سەبەپتەرگە بايلانىستى ولارعا بەرىلمەي قالعان ءتيىستى ناگرادالاردى كەش تە بولسا تاپسىرۋ-تىن.
ماراپاتتاۋ راسىمىنە “نۇر وتان” حدپ توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى نۇرلان نىعماتۋلين, قازاقستانداعى رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى ميحايل بوچارنيكوۆ, وسى ەلشىلىكتىڭ اسكەري اتتاشەسى, گەنەرال-لەيتەنانت نيكولاي پوكاس جانە رەسپۋبليكامىزداعى اۋعان سوعىسى ارداگەرلەرى وداعىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى.
ءراسىم كەزىندە “ەرلىگى ءۇشىن” مەدالىمەن بەرىك سابىروۆ پەن تۇماربەك مۇرىنباەۆ, “جاۋىنگەرلىك ەرلىگى ءۇشىن” مەدالىمەن ەرعازى تۇراقباەۆ, سەرگەي شيلياەۆ, امانگەلدى لەكەروۆ, تەمىربەك قويلىباەۆ, اناتولي يۋرين سىندى وتانداستارىمىز ماراپاتتالدى.
ءابدىراحمان قىدىربەك, سۋرەتتە: سالتاناتتى اسىمنەن كورىنىس
عالىمعا قۇرمەت كورسەتىلدى
ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ءوزى جوباسىمەن تانىسىپ ماقۇلداعان, قولداۋ كورسەتكەن, وتكەن جىلى اتى دا, زاتى دا وزگەرىپ باس كورپۋسى پايدالانۋعا بەرىلگەن ش.ەسەنوۆ اتىنداعى كاسپي مەملەكەتتىك تەحنولوگيالار جانە ينجينيرينگ ۋنيۆەرسيتەتى بۇگىندەرى كاسپي ايماعىنا بەلگىلى بولا باستادى. ياعني, وبلىستىڭ عانا ەمەس, تەڭىز ماڭايىنداعى مەملەكەتتەرگە ورتاق وقۋ ورنىنا اينالۋدا.
ۋنيۆەرسيتەت رەسەيدەگى, اقش-تاعى, قىتاي, تۇركيا, گەرمانيا, پولشا, كورەيا, ت.ب. ەلدەردەگى ءارىپتەستەرىمەن ءوزارا بايلانىستار جونىندە كەلىسىم-شارتتار جاساعان. كەسكىن-كەلبەتى, تىنىس-تىرشىلىگى – ءبارى دە جاڭا زامانعا ساي قالىپتاسۋدا. ول جاي عانا وقۋ ورنى ەمەس. وبلىستى, ەلىمىزدى ەڭسەلەندىرە تۇسەتىن “جەر-تەڭىز-اسپان” مەگاجوباسىنىڭ ءبىر قۇرامداس بولشەگى رەتىندە كورىنۋدە. بۇل جايلى اتالمىش وقۋ ورنىندا ءتورت جىلدان بەرى تۇراقتى, ناتيجەلى جۇمىس جاسايتىن قامقورلىق كەڭەسىنىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا اڭگىمە ءوربىدى. وندا كەڭەس توراعاسى, وبلىس اكىمى قىرىمبەك كوشەرباەۆ وقۋ ورنىنىڭ جاڭاشا اتالۋى, جاڭا باس عيماراتتىڭ سالىنۋى ەلباسىنىڭ تىكەلەي تاپسىرماسى, قامقورلىق پەن قولداۋىنىڭ ناتيجەسى ەكەندىگىن اتاپ كورسەتتى. جانە دە بۇل جۇمىستاردىڭ ويداعىداي جۇزەگە اسۋىنا ىسكەرلىك تانىتىپ, كۇش-جىگەر جۇمساپ جۇرگەن رەكتور ءابدىمۇتالىپ ءابجاپپاروۆتىڭ ەڭبەگى ەرەكشە ەكەندىگىنە توقتالدى. وسى باسقوسۋدا الپىستىڭ اسۋىنا ابىرويمەن شىققان قايراتكەر ازاماتتىڭ اتىنا پارلامەنت پالاتالارىنىڭ توراعالارى مەن پرەمەر-مينيستردىڭ ورىنباسارى, وبلىس, قالا اكىمدەرى قۇتتىقتاۋلارى وقىلدى. اكادەميكتەر ق.ساعاديەۆ, ە.شايحۋتدينوۆ, كورشىلەس مەملەكەتتەردەن كەلگەن ءارىپتەستەرى ىستىق لەبىزدەر ءبىلدىردى. سىي-سىياپات جاساپ, قۇرمەت كورسەتتى.
جولامان بوشالاق. اقتاۋ