ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە قازاقستان مەن ازەربايجان اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق قارىم-قاتىناستى نىعايتۋعا باعىتتالعان اۋقىمى كەڭ شارا ءوتتى. ۋنيۆەرسيتەتتىڭ شىعىستانۋ فاكۋلتەتىنىڭ قابىرعاسىنان قۇرىلعان ازەربايجان تاريحى مەن مادەنيەتى ورتالىعىنىڭ سالتاناتتى اشىلۋ راسىمىنەن باستاۋ العان ءىس-شارا باۋىرلاس حالىقتاردىڭ تانىم-تاريحىنان سىر شەرتەتىن مادەني مەرەكەگە ۇلاستى.
ەكى ەل اراسىنداعى ساياسي-ديپلوماتيالىق تىعىز بايلانىستى ايتپاعان كۇننىڭ وزىندە باۋىرلاس حالىقتاردى بىرىكتىرە تۇسەتىن ورتاق قۇندىلىقتار مەن رۋحاني-مادەني ساباقتاستىقتىڭ تامىرى تەرەڭدە جاتىر. سوندىقتان بولار, قوس مەملەكەتتىڭ دوستىعى مەن بىرلىگىن بەكەمدەيتىن سان سالاداعى الىس-بەرىس پەن بارىس-كەلىستەر لەگى تولاستاعان ەمەس. قوس تاراپتىڭ ادەبيەتى مەن مادەنيەتىن ءبىر ارنادا توعىستىرعان بۇل باسقوسۋ ازەربايجان دەموكراتيالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ 100 جىلدىعىنا جانە ازەربايجان حالقىنىڭ ۇلت كوشباسشىسى گەيدار اليەۆتىڭ 95 جىلدىعىنا وراي ۇيىمداستىرىلىپ وتىر.
ءىس-شاراعا ازەربايجان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ قوعامدىق-ساياسي ماسەلەلەر جونىندەگى كومەكشىسى الي گاسانوۆ, ازەربايجان رەسپۋبليكاسىنىڭ قازاقستانداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى راشاد ماممادوۆ, حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى دارحان قىدىرالى, ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى عالىم مۇتانوۆ, ازەربايجان رەسپۋبليكاسى ميللي ءماجىلىسىنىڭ ازەربايجان – قازاقستان پارلامەنت ارالىق بايلانىستار جونىندەگى جۇمىس توبىنىڭ باسشىسى اديل اليەۆ, ازەربايجاننىڭ تەلەۆيدەنيە جانە راديو ۇلتتىق كەڭەسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ءارى «كاسپي» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى سونا ۆاليەۆا, حالىقارالىق «تۇركسوي» ۇيىمىنىڭ باس حاتشىسى دۇيسەن قاسەينوۆ باستاعان زيالى قاۋىم وكىلدەرى قاتىستى.
شارا شەڭبەرىندە وتكەن تانىمدىق كونفەرەنتسيادا ازەربايجاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى گەيدار اليەۆتىڭ ءوز ەلىنە عانا ەمەس, ءتۇبى ءبىر تۇركى حالىقتارىنىڭ تۇتاستىعى مەن بىرلىگىنە سىڭىرگەن ولشەۋسىز ۇلەسى تۋرالى كەڭىنەن ايتىلدى. كوپشىلىك قاۋىمنىڭ نازارىنا كوشباسشىنىڭ ءومىرى مەن قايراتكەرلىك جولىن تانىتاتىن ارنايى فيلم ۇسىنىلىپ, ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ العىسوزىمەن قازاق تىلىنە اۋدارىلعان گەيدار اليەۆتىڭ «ەلىنە جول اشقان» اتتى ەڭبەگى تانىستىرىلدى.
ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتتە جاڭادان اشىلعان ازەربايجاننىڭ تاريحى مەن مادەنيەتى ورتالىعىنىڭ تۇساۋىن كەسكەن الي گاسانوۆ تۋىستاس تۇركى حالىقتارى اراسىنداعى ساباقتاستىقتى قايتا جاڭعىرتقان بۇل جوبا كەلەشەك ۇرپاق ءۇشىن ۇلكەن ونەگە ەكەنىن ايتىپ, ۇيىمداستىرۋشىلارعا العىسىن ءبىلدىردى. سۋ جاڭا ورتالىقتان ازەربايجان ەلىنىڭ وتكەنى مەن بۇگىنىنە, تاريحى مەن مادەنيەتىنە قاتىستى كەز-كەلگەن اقپاراتتى تابا الاسىز. گەيدار اليەۆتىڭ كوپتەگەن قۇندى قۇجاتتارى دا ءدال وسىندا ساقتالعان. وعان قوسا ورتالىق قورى حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسى سىيعا تارتقان 100 جاڭا كىتاپپەن تولىقتى. الداعى ۋاقىتتا بۇل ورتالىق تۇركىتانۋ عىلىمىنىڭ ءورىسىن كەڭەيتىپ, تۇركى تىلدەس حالىقتاردىڭ تاريحى مەن ەتنوگرافياسىن, ءتىلى مەن رۋحاني مۇراسىن زەرتتەپ-زەردەلەيتىن كەلەلى ويلار الاڭىنا اينالماق.
ايتۋلى شارا ءسوز قۇدىرەتى ارقىلى ءار زاماننىڭ تىنىسىن ءوز ۇنىنە ساي جىرلاعان ازەربايجان ۇلتىنىڭ ۇلى اقىنى, دراماتۋرگ حۋسەين ءجاۆيدتىڭ 135 جىلدىعىنا ارنالعان كونفەرەنتسياعا ۇلاستى. ەكى حالىقتىڭ رۋحاني بايلانىسىن جاقىنداتا تۇسكەن جيىندا اقىننىڭ پاراسات بيىگىنەن كورىنگەن جاۋھار شىعارمالارى تالدانىپ, ونىڭ ولەڭى مەن الەمى تۋرالى ورامدى ويلار ورتاعا تاستالدى. تۇرىكشىلدىك يدەياسىن الەمگە تاراتۋدى بۇكىل جان دۇنيەسىمەن قابىلداعان اقىننىڭ ومىرىنە قاتىستى تىڭ دەرەكتەر ايتىلدى. تۇتاس ءتۇۇران توپىراعىنا ورتاق تولاعاي تۇلعانىڭ ەڭبەكتەرىن تالداپ, وعان باعا بەرۋ ءالى دە بولاشاقتاعى تۇركىتانۋ عىلىمىنىڭ الدا تۇرعان ماقساتى دەگەن عالىم مۇتانوۆ جاۆيد جىرلارىن قازاق تىلىنە اۋدارۋ ىسىنە ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەت ۇجىمى قولداۋ تانىتاتىنىن جەتكىزدى.
– عاسىرلار قويناۋىندا جاتقان اسىل مۇرالاردى بۇگىنگى ۇرپاققا جەتكىزۋ ءبارىمىز ءۇشىن ابىرويلى ءىس. نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ بۇل باعىتتا اتقارىپ وتىرعان سىندارلى ساياساتى بارشا تۇركى حالىقتارىنا ۇلگى-ونەگە بولا الادى. بۇگىنگى شارا وسىنىڭ ءبىر كورىنىسى, – دەيدى ازەربايجان رەسپۋبليكاسىنىڭ قازاقستانداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى راشاد ماممادوۆ.
ارمان وكتيابر,
«ەگەمەن قازاقستان»
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن مارات جۇنىسبەكوۆ
الماتى