نوۆوويشيم كەنتىنىڭ تۇرعىنى, تىل ەڭبەككەرى زەينەلعالي كەنجەعاليەۆ اقساقالدىڭ رەداكتسياعا جولداعان حاتىنان جەكە ومىرىنە قاتىستى اششى زاپىرانعا تولى سىرلاردىڭ كومبەسىن اقتارعانداي بولدىق.
اكەسى جۇمىس ۇستىندە قاپيادا قازا تاۋىپ, اناسى 27 جاسىندا جەسىر اتانادى. ءبىر كىندىكتەن جالعىز شيەتتەي بالا اسقار تاۋ پاناسىنان ايرىلعان سوڭ جەتىمدىكتىڭ اۋىر زاردابىن تارتادى. سوعىس جىلدارى بالالىق شاقتىڭ بالداۋرەنى, كۇمىس كۇلكىسى كوزدەن بۇلبۇل ۇشىپ, كەڭشاردىڭ اۋىر جۇمىستارىنا تارتىلادى. ماماندىق الىپ شىققاننان كەيىن اۋداندىق دەڭگەيدە ءتۇرلى قىزمەتتەر اتقارادى. كوپ جىلعى بەينەتتىڭ زەينەتىنە ەندى جەتتىم-اۋ دەگەن شاقتا حابار-وشارسىز كەتكەن ۇلىنان تىرىدەي كوز جازىپ, اۋىر قايعىدان ەسەڭگىرەپ قالادى.
تاعدىردىڭ ماڭدايعا جازعان تەپەرىشىن ءبىر كىسىدەي كورىپ, سەكسەننىڭ سەڭگىرىنەن اسقان ەكىنشى توپتاعى مۇگەدەك قارتتىقتىڭ راحاتى مەن قىزىعىن كەشۋدىڭ ورنىنا جانىن جەگىدەي جەپ جۇرگەنى نەسى دەگەن ساۋال كەيبىرەۋلەردى تاڭىرقاتۋى مۇمكىن. ونىڭ جاۋابىن «كوكشەتاۋ وبلىستىق جانە اۋداندىق گازەتتەردە شتاتتان تىس ءتىلشى رەتىندە قالام تارتىپ ءجۇردىم. مۇقىر اۋىلىندا بولعانىمدا كارى-جاسى جيىلىپ, كوپىردەن, مونشادان, اۆتوبۋس قاتىناسىنان كورگەن قيىندىقتارىن ايتىپ, كومەكتەسۋدى سۇراعان ەدى. ەكى جىلدىڭ ىشىندە الەۋمەتتىك ماسەلەلەر شەشىمىن تاۋىپ, حالىق ريزاشىلىق بىلدىرگەنى بار» دەگەن حات جولدارىنان تاپقانداي بولامىز. دەمەك, جوقشىلىق پەن توقشىلىقتىڭ, جاقسىلىق مەن جاماندىقتىڭ, ار-ۇيات پەن قۇلقىن-ءناپسىنىڭ ارا-جىگىن زەردەلەي بىلەتىن قاريا ءۇشىن «التىن الما, العىس ال» ناقىلى بۇلجىلماس ومىرلىك كوزقاراس رەتىندە ورنىعىپ قالعان ءتارىزدى. ەسكىنىڭ كوزىندەي قابي تۇياقباەۆ سياقتى ۇيىمداستىرۋشىلىق تا, ادامگەرشىلىك تە بىلىكتىلىگى مىقتى, كوكىرەگى وياۋ, قولى تازا لاۋازىمدى تۇلعالار جايلى وي تولعاي كەلىپ بۇگىنگى كۇنمەن سالىستىرۋدىڭ, سوزبۇيدالىعى مەن ەنجارلىعى اتان تۇيەگە جۇك بولارلىق كەي باسشىلاردى سىن ساداعىنا الۋىنىڭ ءبىر سىرى قوعامدىق مۇددەنى اركەز ءبىرىنشى ورىنعا قوياتىن تاربيە ىقپالىندا قالىپتاسقان بىربەتكەي, قايسار مىنەزىندە جاتسا كەرەك. جەرگىلىكتى جەردە شەشىمىن تاپپاعان ماسەلەلەر بويىنشا جوعارى جاققا شاعىمدانۋعا ءماجبۇر بولعانى ەل مەن جەرگە زارەدەي پايداسى تيمەسە دە ورىنتاقتا تاپجىلماي وتىرعان شەنەۋنىكتەردىڭ بيۋروكراتتىق, قاعازباستىلىق ءىس-ارەكەتىنىڭ سالدارى, مەملەكەتتىك قىزمەتتى وزدەرىنە جاسالعان ارتىقشىلىق رەتىندە قابىلدايتىن قاساڭ كوزقاراس تۇسىنىگى دەمەسكە لاج جوق. حات يەسى اۋدان اكىمى ۆلاديمير دۋدوۆتىڭ (قازىر باسقا اۋداندى باسقارادى) قابىلداۋىندا بولعان كەزىندە الما دەگەن سۋديانىڭ (بۇگىندە زەينەتكەر) تەرەشكوۆا مەن مير كوشەلەرىنىڭ قيىلىسىنا بەتون قۇيمانى زاڭسىز قويعانىن, سونىڭ سالدارىنان ادامدار مەن كولىكتەردىڭ قاتىناۋى, بارار جەرگە جەتۋى قيىنداپ كەتكەنىن, اسىرەسە بالالار ءۇشىن اۋىر مەحنات ەكەنىن ايتا كەلىپ, الىپ تاستاۋعا ىقپال ەتۋىن سۇراعان.
تۇرعىنداردىڭ قاراپايىم عانا ءوتىنىشىن سول مەزەتتە قاناعاتتاندىرۋعا اكىمنىڭ ءبىر اۋىز پارمەنى جەتەتىن ەدى. نەگە ەكەنى بەلگىسىز, ونداي شەشىم قابىلدانباعان. قاريا ارقادان قاعىپ شىعارىپ سالعانعا ءماز بولىپ كەتە بارعان. ودان كەيىن بىرنەشە ارنايى كەزدەسۋدە دە ورىندالمايتىن ۋادەنى ءۇيىپ-توگىپ, كابينەتتىك جۇمىس ستيلىنە بەيىم ەكەنىن اڭعىرتقان. ايتپەسە جۇيكەنى جۇقارتقان سەرگەلدەڭ بىرنەشە جىلعا سوزىلماس ەدى. شاماسى, ەلباسىنىڭ ء«بىز باياعىداي جيناپ الامىز دا, سويلەپ-سويلەپ قويا بەرەمىز. ەشكىم ەشقانداي ۇسىنىس جاسامايدى, ولاي بولماۋى كەرەك. ءبىر-ءبىرىمىزدى تىڭداۋىمىز كەرەك. ۇناي ما, ۇناماي ما, ول باسقا ماسەلە. سونىڭ ءبارى ەلگە قىزمەت ىستەيتىن بولسا, تىڭداۋ كەرەك» دەگەن سىن ءسوزى مەن ءىسى ۇيلەسپەيتىن وسىنداي باسشىلارعا باعىتتالعان سەكىلدى. ستانساعا دەيىن تارتىلعان جولدىڭ جوندەۋ كورمەگەنى, ورتالىق اۋرۋحانا جانىنداعى الاڭنىڭ كوگالداندىرىلماۋى, كۇتىمسىزدىك سالدارىنان اعاش كوشەتتەرىنىڭ قۋراپ قالعانى, تاعى باسقا پروبلەمالار جايلى جازعان ماقالاسىنىڭ جەرگىلىكتى باسىلىمدا جاريالانۋىنا اۋدان اكىمى مەن ورىنباسارى كەدەرگى جاساعان.
«جازعان قۇلدا شارشاۋ جوق». كەيىپكەرىمىز تالاي كابينەتتىڭ تابالدىرىعىن توزدىرىپ, قۇيما بەتوندى الدىرعانى سول ەدى, كولدەنەڭ بىرەۋلەردىڭ شلاگباۋم ورناتىپ, قارا قۇلىپ سالىپ قويعانىن ەستيدى. بۇل زاڭسىزدىقتى اكىمدىك كورە-بىلە تۇرا تاماعىنا تاس جۇتىپ العانداي ۇندەمەيدى. وسىندايدا پرەزيدەنتتىڭ «ا» باسقارۋشىلىق كورپۋسىنىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەرىمەن كەڭەسىندە بيۋروكراتتىق پەن سوزبۇيدالىقتىڭ ازايۋىن, مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىنىڭ جاقسارۋىن, ەتيكانىڭ قاتاڭ ساقتالۋىن, سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ىمىراسىز ۇستانىمنىڭ بولۋىن تالاپ ەتە كەلىپ, «بيۋروكراتيزم – مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىندەگى جۇمىستىڭ نورمادان تىس بولۋىنىڭ سالدارىنىڭ ءبىرى» دەگەنى ەسكە تۇسەدى. قاريانىڭ شىڭعىرعان شىندىققا بۇعاۋ سالۋعا ارەكەتتەنگەن ءىس-ارەكەتتەردى اشكەرەلەيتىن حاتى باسقارۋ سالاسى جۇيەسىندەگى كوپتەگەن كولەڭكەلى جايتتاردىڭ بەتىن اشىپ بەردى. اكىمدەر قىزمەتىنىڭ ولشەمدەرى كوپ.
ولاردىڭ ىشىندە ادامداردىڭ ناقتى پروبلەمالارىن كورە بىلۋمەن قاتار, دەر كەزىندە شەشە ءبىلۋدىڭ ماڭىزى زور. وكىنىشكە قاراي, اۋداننىڭ كەي شەنەۋنىكتەرى مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ جاڭا داعدىلارىنا ماشىقتانۋدىڭ ورنىنا ەسكى, تاپتاۋرىن سۇرلەۋدەن ءالى شىعا الماي جۇرگەندەي اسەر قالدىرادى. اۋدان اكىمىنىڭ ورىنباسارى اسقار بەكەەۆتىڭ تىلشىلەر قوسىنى جىبەرگەن حاتتاعى تايعا تاڭبا باسقانداي ايتىلعان ناقتى ماسەلەلەردى اينالىپ وتۋگە تىرىسقانى بايقالادى. ال نوۆويشيم اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اكىمى سامات ايتماعانبەتوۆ تەرەشكوۆا كوشەسىنە ەنگىزىلگەن بىرجاقتى قوزعالىس نەگە نەگىزدەلگەن دەگەن سۇراعىمىزعا جاۋاپ بەرە المادى. سوندا ماسەلەنىڭ بايىبىنا ۇڭىلمەستەن ءبىر جاپىراق قاعازعا قول قويا سالۋدىڭ نەگە اپارىپ سوقتىرارىن بىلمەگەنى مە؟
تەلەفون ارقىلى حابارلاسقانىمىزدا زەينەلعالي اقساقالدى قولداۋشىلاردىڭ ءبىرى گۇلميرا داۋلەتباەۆا بىلاي دەدى: «بەتون قۇيما مەن شلاگباۋم الىنعانىمەن جۇرتشىلىقتىڭ ءوتىنىش-تىلەكتەرى تولىق ورىندالماي وتىر. كوشەگە بىرجاقتى قوزعالىستىڭ ەنگىزىلۋىن ەشكىم ءتۇسىندىرىپ بەرە المايدى. بۇل ماڭايدا 4 قاباتتى 5 ءۇي, 2 قاباتتى 3 ءۇي, 5 قاباتتى 1 ءۇي جانە جەكە باسپانالار ورنالاسقان. كوشە اسفالتتالعان, كەڭ. مەكتەپتەرگە, بالاباقشالارعا, دۇكەندەرگە بارۋ ءۇشىن قانشاما التىن ۋاقىتىمىزدى جوعالتىپ, اينالىپ جۇرۋگە تۋرا كەلەدى. سوندىقتان سولاقاي شەشىمدى جويىپ, ادىلدىك قالپىنا كەلتىرىلگەنى ءجون. بيلىكتەگىلەر قاشانعى جەكە ادامداردىڭ جەتەگىندە جۇرە بەرمەك؟
ءبىز وسى ساۋالدى وبلىستىق ىشكى ىستەر دەپارتامەنتىنىڭ اكىمشىلىك پوليتسيا باسقارماسى مەن اۋدان اكىمدىگىنە جولداعاندى حوش كوردىك. بىرنەشە جىلعا سوزىلعان ءسوزبۇيدانىڭ سوڭى جارتىكەش شەشىم كۇيىندە قالعانىن اۋداننىڭ جاڭا اكىمى بولات جۇمابەكوۆتىڭ ەسىنە سالعىمىز كەلەدى.
ءومىر ەسقالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى,
ع.مۇسىرەپوۆ اتىنداعى اۋدان