تاۋەلسىزدىك – ءبىزدىڭ ۇرپاققا بەرگەن ۇلكەن باقىت, حالقىمىزدىڭ ءماڭگىلىك قۇندىلىعى. ءبىز بۇگىنگە دەيىنگى بارلىق جەتىستىكتەرىمىزگە تاۋەلسىزدىكتىڭ ارقاسىندا قول جەتكىزدىك. ءتاۋەلسىزدىك – ءبىزدىڭ ەڭ باستى يگىلىگىمىز, باعا جەتپەس قۇندىلىعىمىز.
مەملەكەت تاۋەلسىزدىگى كەزەڭىندە قازاقستان دەموكراتيالىق مەملەكەت نەگىزدەرىن قۇرۋ ءۇشىن كەڭ اۋقىمدى ساياسي, ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك رەفورمالاردى جۇزەگە اسىرۋدا ايتارلىقتاي ىلگەرىلەۋگە قول جەتكىزدى. بۇل رەتتە مەملەكەت ساياساتىنىڭ باستى ارتىقشىلىعى – دەنساۋلىق ساقتاۋدى دامىتۋ. انا مەن بالا دەنساۋلىعىن قورعاۋ ماسەلەلەرى, تۋدىڭ ارتۋى, بالا مەن انا ءولىم-ءجىتىمىنىڭ ازايۋى, مەديتسينالىق-دەموگرافيالىق جاعدايدىڭ جاقسارۋى ەلىمىزدىڭ دامۋىنا ۇلكەن ىقپالىن تيگىزدى. وسىنىڭ ارقاسىندا انا مەن بالا دەنساۋلىعىنىڭ نەگىزگى كورسەتكىشتەرى 1991 جىلى 1000 جاڭا تۋىلعان بالانىڭ ىشىندە نارەستە ءولىمى 19,6 % بولسا, ال 2010 جىلى 16,5-كە دەيىن ازايدى. انا ءولىمى 1991 جىلى 60,9 % قۇراسا, ال 2010 جىلى 23,1-گە دەيىن ازايدى (100 مىڭ جاڭا تۋىلعان بالانىڭ ىشىندە). ستراتەگيالىق ءتۇسىنىك تۇرعىسىنان حالىقتىڭ ساۋلىعى, ەل مەن مەملەكەتتىڭ بولاشاعى تىكەلەي انا مەن بالا دەنساۋلىعىنا بايلانىستى.
ەلباسىمىز مەديتسينالىق كومەك ساپاسىنىڭ ودان ءارى جاقسارۋى مەن جوعارى تەحنولوگيالىق دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ دامۋىن قازاقستاندىقتاردىڭ ءومىر ساپاسىن ارتتىرۋداعى نەگىزگى ارتىقشىلىقتاردىڭ ءبىرى رەتىندە جاريالادى.
ورتالىقتا دەنە سالماعى وتە ءتومەن جانە توتەنشە تومەن جاڭا تۋىلعان سابيلەرگە كۇتىم جاساۋ, تسەرەبرالدى جانە ينفەكتسيالىق پاتولوگياسى بار جاڭا تۋىلعان سابيلەردى ەمدەۋ, اسقازان-ىشەك جولى, جۇرەك-تامىر, قولقا-وكپە, ءزار شىعارۋ ءجۇيەلەرى دامۋىنىڭ تۋا بىتكەن اقاۋى, قان اۋرۋلارى بار بالالاردى حيرۋرگيالىق جانە كونسەرۆاتيۆتى جولمەن ەمدەۋ ادىستەرىن جەتىلدىرۋ, بالالارداعى مۋكوۆيستسيدوز, قولقا دەمىكپەسى, تسەلياكيانى ەمدەۋ ماسەلەلەرى ەنەتىن ءىرى عىلىمي-زەرتتەۋلەر قاتارى جۇرگىزىلەدى.
پجبحعو-دا عىلىمي-زەرتتەۋلەر مەن وڭدەۋلەردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن زاماناۋي كلينيكالىق-زەرتحانالىق بازا بار, كومپيۋتەرلەرمەن جانە زاماناۋي تەلەكوممۋنيكاتسيالىق بايلانىسپەن (مەديتسينالىق مالىمەتتەر قورىنىڭ ءۇلكەن تاڭداۋى جانە ءتۇرلى مەديتسينا ءبولىمدەرى بويىنشا ارنايى ىزدەۋ ءمۇمكىندىگى بار عالامتور جۇيەسى, ەلەكتروندى پوشتا, تەلەمەديتسينا) جابدىقتالعان.
قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلىندا ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازا ايتارلىقتاي جاقساردى, ورتالىق زاماناۋي قۇرىلعىمەن جابدىقتالدى. جاقسى ماتەريالدىق بازا ناۋقاس بالالاردى تەرەڭ كەشەندى تەكسەرۋدى, زاماناۋي ەمدەۋ ادىستەرىن, جاڭا ءدارى-دارمەكتەردى پايدالانۋدى جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ورتالىقتىڭ 200 ورىندىق جەكە كلينيكاسى جانە 25 كلينيكالىق جانە پاراكلينيكالىق بولىمشەلەرى بار. كلينيكادا كوللاگەنوزدى, رەۆماتويدتىق ارتريتتەردى, قولقا دەمىكپەسىن, ۇزاققا سوزىلعان پنەۆمونيانى, گاستريتتى, تسەلياكيانى, لەيكوزداردى, اپلاستيالىق انەميانى, گيستيوتسيتوزدى ەمدەۋدە جوعارى بىلىكتى مەديتسينالىق كومەك كورسەتىلەدى, جاڭادان تىم شالا تۋىلعان سابيلەرگە كۇتىم جاسالادى, دامۋدىڭ تۋا بىتكەن اقاۋى بار جاڭادان تۋىلعان بالالاردى قۇتقارۋعا ءمۇمكىندىك بەرەتىن اقاۋلار حيرۋرگيالىق جولمەن ەمدەلەدى, سونداي-اق ءتۇرلى كۇردەلى-سوماتيكالىق جانە حيرۋرگيالىق پاتولوگياسى بار بالالار ەمدەلەدى. نەمىس-اۆستريالىق BFM توبىنىڭ حاتتاماسى بويىنشا بالا جاستاعى وتكىر لەيكوز جانە باسقا دا ونكوگەماتولوگيالىق اۋرۋلاردى ەمدەۋدىڭ زاماناۋي باعدارلامالارى ەنگىزىلگەن.
پجبحعو ماماندارى اۋىر ناۋقاستارعا بايلانىستى كەڭەستەر الۋ ءۇشىن رەسپۋبليكا وبلىستارىمەن بەينەكونفەرەنتسبايلانىس سەانستارىن ءجۇرگىزۋگە, سونداي-اق لەكتسيالار مەن سەمينارلارعا قاتىسادى. پەدياتريا جانە بالا حيرۋرگياسى بويىنشا تاقىرىپتىق جەتىلدىرۋ تسيكلدارى ءجۇرگىزىلەدى.
دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق بازاسىنا ءسايكەس ورتالىق ماماندارى ايماقتاردا بالالاردى الدىن الا قاراۋدىڭ توقسان سايىنعى تالداۋىن جاسايدى. بالانى الدىن الا مەديتسينالىق قاراۋدىڭ (سكرينينگ) ستاتيستيكالىق كارتاسى جاسالعان, سونداي-اق جاس كاتەگورياسى مەن مامانداردىڭ قاراۋى بويىنشا ءوزگەرىستەر ەنگىزىلگەن: 1 جاسقا تولماعان بالالار. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءتاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىن تويلاۋ قارساڭىندا بالا كارديوحيرۋرگياسى مەن ينتەرۆەنتسيالىق كارديولوگيا بولىمشەسى, سونداي-اق سۇيەك مايىنىڭ ترانسپلانتاتسياسى بولىمشەسى بار ونكوگەماتولوگيا ورتالىعى ءۇشىن 150 ورنى بار قوسىمشا جاڭا پجبحعو كورپۋسىنىڭ اشىلۋى جوسپارلانىپ وتىر. «سالاماتتى قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا ورتالىقتا 2012-2015 جىلدارعا يننوۆاتسيالىق مەديتسينالىق تەحنولوگيالار ترانسفەرتىنىڭ «جول كارتاسى» جاسالىنعان. ورتالىققا قىزمەتكەرلەردى الەمنىڭ وزىق كلينيكالارىندا وقىتۋ جانە ءارى قاراي ايماقتارعا ترانسفەرتتەۋ جولىمەن ەنگىزۋ جوسپارلانعان يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار ۇسىنىلعان. تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا جىل سايىن بيۋدجەتتىك مەكەمەلەردى قارجىلاندىرۋ وسۋدە, ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازا ايتارلىقتاي جاقساردى, مامانداردى شەتەلدە وقىتۋ, جوعارى تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ مۇمكىندىگى تۋىپ وتىر.
پەدياتريا جانە بالا حيرۋرگياسى عىلىمي ورتالىعى ەلىمىزدىڭ ءسابيلەرىنە جوعارى مامانداندىرىلعان مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋگە دايىن, سەبەبى بالالار ءبىزدىڭ بولاشاعىمىز!
ساۋلە نۇكىشەۆا, مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى پەدياتريا جانە بالا حيرۋرگياسى عىلىمي ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى.