جەر اياعى ءجىبىپ, كۇن كۇرت جىليتىن كوكتەم ايلارى ادام مەن ءۇي جانۋارلارى ءۇشىن اسا قاۋىپتى سانالاتىن كەمىرگىشتەر مەن كەنەلەردىڭ كوبەيەتىن كەزى. جاۋاپتى ماماندار ناق وسى كەزدەردە ساقتىق شارالارىن قاتاڭ ساقتاۋدى ەسكەرتەدى.
زيانكەستەردىڭ كۇرت كوبەيۋىنە اسەر ەتەتىن نەگىزگى فاكتور كۇننىڭ جىلۋى عانا ەمەس, ءتۇرلى تۇرمىستىق قالدىقتاردىڭ بەي-بەرەكەت تاستالۋى. وسىنىڭ سالدارىنان قالا اۋماعىنداعى ساياباقتاردا, اسىرەسە كوپ قاباتتى ۇيلەردىڭ ماڭىندا ادام دەنساۋلىعى ءۇشىن اسا قاۋىپتى كەمىرگىشتەر كوبەيەدى. مامانداردىڭ سوزىنشە, كەمىرگىشتەردىڭ كەيبىر تۇرلەرى ءتىپتى ءولىم جاعدايلارىنا اكەلىپ سوقتىراتىن جۇقپالى اۋرۋلاردىڭ وشاعى سانالادى.
بۇل ايلاردا كەمىرگىشتەردەن بولەك ادام مەن جانۋارلاردىڭ, سونداي-اق وسىمدىكتەردىڭ ءپارازيتى بولىپ تابىلاتىن كەنەدەن دە اباي بولعان ءجون. قىشىما كەنە سياقتى كەيبىر تۇقىمداستارى ءتىپتى كوزگە دە شالىنبايتىن بۇل جاندىك ادام بويىندا بورتپە, سۇزەك, كەنە ەنتسەفاليتى, تۋليارەميا سياقتى اۋرۋلاردىڭ وربۋىنە جول اشادى. اسىرەسە مۇنداي كەنەلەر جاڭبىردان كەيىن كوگالدى جەرلەردە كوپ بولادى. سوندىقتان كۇن جىلىسىمەن تاۋلى ايماقتارداعى تابيعات اياسىنا شىعاتىن تۇرعىندار بۇل جاعدايدى قاپەرىندە ۇستاعانى ابزال.
«قالا اۋماعىن زيانكەستەردەن زالالسىزداندىرۋ جۇمىستارىنىڭ كوكتەمگى ناۋقانىنا ارنالعان ارنايى كەستە بەكىتتىك. سول كەستە نەگىزىندە تاۋلى ايماقتار مەن دەمالىس ورىندارىندا, قالا اۋماعىنداعى ساياباقتاردا زالالسىزداندىرۋ جۇمىستارى باستالادى. جاپپاي زالالسىزداندىرۋ ىسىنە قۇرامىندا تاجىريبەلى ەپيدەميولوگ دارىگەرلەرى بار 6 ادامنان قۇرالعان 3 بريگادا جۇمىلدىرىلماق. دەراتيزاتسيالاۋ جۇمىستارى الماتى قالاسىنىڭ ءار اۋدانىندا كەزەڭ-كەزەڭىمەن جۇرگىزىلەدى», دەيدى الماتى قالاسى بويىنشا دەزينفەكتسيا ورتالىعى فيليالىنىڭ باسشىسى ەسەن بەكبوسىنوۆ.
ارمان وكتيابر, «ەگەمەن قازاقستان»
الماتى