59 جىل بويى وسكەمەن تۇرعىندارىنا قىزمەت كورسەتكەن, جولاقى باعاسى دا (65 تەڭگە) حالىقتىڭ قالتاسىنا سالماق سالمايتىن, قورشاعان ورتاعا كەلتىرەر زالالى دا از, تاڭعى ساعات 6-دان تۇنگى 12-گە دەيىن قاتىناعان ترامۆايلار بيىلعى 26 اقپاندا توقتاپ قالعان-دى. 1959 جىلى 6 قاراشادا رەسمي تۇردە جۇمىسىن باستاعان قوعامدىق كولىكتىڭ توقتاۋىنا «وسكەمەن ترامۆاي پاركى» جشس-نىڭ قارىزعا بەلشەدەن باتقانى سەبەپ بولعان ەدى.
37 شاقىرىم جول بىردە-ءبىر رەت جوندەلمەگەن
قالا اكىمىنىڭ ورىنباسارى ەرجان قوڭىرباەۆ قاڭتار ايىندا جۋرناليستەرگە ارناپ وتكىزگەن بريفينگتە مەكەمە ەلەكتر ەنەرگياسىمەن قامتاماسىز ەتەتىن «شىعىسەنەرگوترەيد» جشس-نا 70 ميلليون, «تسەنتركرەديت» بانكىنە 406 ميلليون جانە سالىق قىزمەتىنە 102 ميلليون تەڭگە كولەمىندە قارىز ەكەندىگىن مالىمدەگەن بولاتىن. ال وبلىس اكىمى دانيال احمەتوۆ ترامۆاي پاركى قىزمەت اتقارعالى بەرى ولارعا قاراستى 37 شاقىرىم جولعا بىردە-ءبىر رەت جوندەۋ جاسالماعانىن, اتالعان جولدىڭ 22-ءى شاقىرىمىنىڭ ساپاسى مۇلدە ناشار ەكەندىگىن, ترامۆاي پاركىن قارجىلاندىرۋ تۋرالى بىرقاتار بانك باسشىلارىمەن, ينۆەستورلارمەن كەلىسسوز جۇرگىزگەنىمەن, بارلىعى دا توزىعى جەتكەن قوعامدىق كولىك قاتىناسىنا ينۆەستيتسيا سالۋدان ات-توندارىن الا قاشىپ وتىرعانىن ايتقان-دى. الايدا «وسكەمەن ترامۆاي پاركى» جشس-نىڭ بۇرىنعى ديرەكتورى اناتولي ۋسپەنسكي قارىزدىڭ استىندا قالىپ وتىرعانىنا قاراماستان, جۇمىسشىلارىنا ەشقانداي قارىزىنىڭ جوقتىعىن, كاسىپورىندى ودان ءارى دامىتۋعا مۇددەلى ەكەندىگىن, ناۋرىز ايىندا تۇرىك كومپانياسىمەن كەلىسىمشارت جاساسىپ, ناتيجەسىندە ولار 3 ميلليون دوللار كولەمىندە قاراجات اۋداراتىنىن تىلگە تيەك ەتىپ: «بىزگە اتقارۋشى بيلىك تاراپىنان ەشقانداي قولداۋ بولماي وتىر» دەپ جەرگىلىكتى اكىمدىكتى كىنالاعان ەدى. سودان نە كەرەك, اقىر سوڭىندا وبلىس باسشىلىعى بۇل تىعىرىقتان شىعار جول تەك بىرەۋ ەكەندىگىن, ترامۆاي پاركى جاقىن ارادا مەملەكەت مەنشىگىنە وتپەسە, جاعدايدىڭ ودان ءارى ۋشىعا بەرەتىندىگىن العا تارتقان-دى. مۇنى ايماق باسشىسى د.احمەتوۆ ءوڭىر تۇرعىندارى الدىنداعى ەسەپتى كەزدەسۋىندە دە شەگەلەپ ايتقانى ەسىمىزدە.
الماتىدان 13 ترامۆاي اكەلىنەدى
وبلىس اكىمدىگى تۇرعىندارعا بەرگەن ۋادەسىندە تۇرعان سەكىلدى. 30 ناۋرىز كۇنى وتكىزىلگەن بريفينگتە وسكەمەن قالاسىنىڭ اكىمى قۋات تۇماباەۆ پەن «ەرتىس» الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىك كورپوراتسياسىنىڭ باسقارما توراعاسى انتون كرامارەنكو ترامۆاي پاركىنىڭ بولاشاعىنا قاتىستى تارقاتىپ ايتىپ بەردى. انتون كرامارەنكو ءوز سوزىندە قارىزى باستان اسقان «وسكەمەن ترامۆاي پاركىنىڭ» مۇلكى ساۋداعا قويىلىپ, باستاپقى باعاسى 853 ميلليون تەڭگەگە بەلگىلەنگەنىمەن, اۋكتسيون ناتيجەسىندە «ەرتىس» الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىك كورپوراتسياسى 443,5 ميلليون تەڭگەگە ساتىپ العانىن, قازىر قۇجاتتاردى تىركەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتقانىن, 1-2 اي كولەمىندە «مۋنيتسيپيالدى ترامۆاي پاركى» دەگەن اتپەن زاڭدى تۇلعا پايدا بولاتىنىن جەتكىزدى. ونىڭ سوزىنەن ء«بىزدىڭ بيزنەس جوسپارىمىز بار, جۇمىسشىلارعا ءبىر تيىن قارىزىمىز جوق» دەگەن «وسكەمەن ترامۆاي پاركى» جشس-نىڭ بۇرىنعى ديرەكتورى اناتولي ۋسپەنسكيدىڭ ايتقاندارىنىڭ شىندىققا سايكەس ەمەستىگىن اڭعارعانداي بولدىق. ا.كرامارەنكو قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا 200-گە جۋىق شاعىم تۇسكەنىن, پارك قىزمەتكەرلەرى سوڭعى 3 اي كولەمىندە ايلىقتارىن الماعانىن, مەكەمەنىڭ ەڭبەككەرلەرگە قارىزىنىڭ جالپى جيىنتىعى 80 ميلليون تەڭگەدەن اسقانىن ايتادى. «جاقىندا ۇجىممەن كەزدەستىك. بارلىق جالاقى بەرەشەگى ءبىر اپتا كولەمىندە وتەلەتىنىن ەسكەرتتىك. ترامۆاي پاركىنىڭ ۇجىمىنا كەلسەك, ۇجىم وسى كۇيىندە ساقتالادى. بىردە-ءبىر جۇمىسشى قىسقارمايدى. ويتكەنى قازىرگى 14 ترامۆايدىڭ ۇستىنە مامىر ايىندا الماتىدان تاعى 13 ترامۆاي اكەلەمىز. سوندا قالا بويىنشا ۇزىن سانى 27 ترامۆاي جۇرەتىن بولادى», دەيدى ول.
60 جۇرگىزۋشىدەن 28 عانا قالعان
جالپى, ترامۆاي پاركى توڭىرەگىندەگى داۋ-دامايدىڭ وربىگەنىنە 5-6 جىلدىڭ ءجۇزى بولعان. اسىرەسە سوڭعى جىلدارى مەكەمە جاعدايى قيىنداي تۇسكەنى ءمالىم. ماسەلەن, وسىدان ءبىر جىل بۇرىن وسكەمەن ترامۆاي پاركىندە 60 جۇرگىزۋشى بولسا, قازىر نەبارى 28 جۇرگىزۋشى عانا قالعان كورىنەدى. بۇعان دەيىن وسكەمەندە ترامۆايلار ءتورت باعىتتا قاتىناعان-دى. رەسمي دەرەكتەرگە جۇگىنسەك, وسىناۋ قوعامدىق كولىكتى جىلىنا 500 مىڭنان استام وسكەمەندىك پايدالانادى ەكەن. قازىرگى ۋاقىتتا توقتاپ قالعان ترامۆايلاردىڭ ورنىنا بىرنەشە اۆتوبۋس ءجۇرىپ جاتىر. دەسەك تە «وسى ترامۆايدىڭ قانشالىقتى قاجەتى بار؟ اۆتوبۋس جەتپەي مە؟» دەگەن پىكىر ءبىلدىرىپ جۇرگەن قالا تۇرعىندارى دا جوق ەمەس. وسكەمەن قالاسىنىڭ اكىمى قۋات تۇماباەۆ بۇل پىكىرمەن كەلىسپەيتىندىگىن, ترامۆاي شاھار تۇرعىندارىنا اسا قاجەت ەكەندىگىن ايتادى. «بىرىنشىدەن, ترامۆاي قالا تۇرعىندارىنىڭ قالتاسىنا سالماق سالمايدى. ەكىنشىدەن, ءجۇرۋ ۋاقىتى دا ۇزاق. جۇمىستان كەش قايتاتىن تۇرعىندارعا قولايلى. ۇشىنشىدەن, ەكولوگياعا ەشقانداي زيان كەلتىرمەيدى. اسىرەسە وسكەمەن سەكىلدى وندىرىستىك قالا ءۇشىن ترامۆاي تاپتىرماس كولىك. ءبىز الداعى ۋاقىتتا بىرتىندەپ ەسكى ۆاگونداردىڭ ورنىنا جاڭاسىن الىپ, توزىعى جەتكەن رەلستەر مەن ەلەكتر جەلىلەرىن جاڭارتۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. بيىل ترامۆاي جولدارىنىڭ اۆتوكولىك جولدارىمەن تۇيىسەتىن تۇسىن دا جوندەمەك ويىمىز بار», دەيدى قالا اكىمى.
قازىر كوپتەگەن قالا تۇرعىندارىن «ترامۆاي قاشان جۇرەدى؟» دەگەن جالعىز ساۋالدىڭ مازالاپ جۇرگەنى انىق. مۇنى بريفينگتە ءبىز دە سۇرادىق. «ەرتىس» الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىك كورپوراتسياسىنىڭ باسقارما توراعاسى انتون كرامارەنكو مۇنىڭ ناقتى ۋاقىتى ءالى بەلگىسىز, شامامەن ماۋسىم-شىلدە ايلارىندا ءجۇرۋى مۇمكىن ەكەندىگىن جەتكىزدى.
ازامات قاسىم, «ەگەمەن قازاقستان»
وسكەمەن