سايىن ساحارانىڭ سىرباز سۋرەتى, ۇلى دالانىڭ ۇلاعاتتى ءۇنى زامانالار مەن داۋىرلەردىڭ جادىندا.
الىپ دالانىڭ اڭىزى مەن اقيقاتىن استاستىرىپ بۇل ومىردەن كىمدەر ءوتتى, ولاردان قانداي ۇلاعات قالدى دەگەن اڭگىمە بۇگىندە ۇرپاققا امانات. تۋمىسىنان اۋليەلىك پەن دانىشپاندىقتى بويىنا دارىتقان حالقىمىزدىڭ شەرتەر شەجىرەسى دە, ايتار اڭىزى دا كوپ. ال ەلدى ۇعىنۋ, جەردى تانۋ دەيتىن دۇنيە دە بابالار قالىپتاستىرعان بايتاق جولدىڭ جارقىن كورىنىسى.
جامبىل وبلىسى, ت.رىسقۇلوۆ اۋدانى, اقىرتوبە اۋىلىنىڭ قۇمدى بەتكەيىندە, كۇرە جولدىڭ تومەنگى جاعىنداعى قۇم جيەگىنە جاقىن جەردە توپاعاش جەرى بار. بۇل جەردى حالىق «اۋليە توپاعاش» دەپ تە اتايدى. تۇتاس ءبىر گەكتار جەردى الىپ جاتقان اعاشتاردىڭ وزىندىك تاريحى دا قالىپتاسقان. حالىق اڭىزىندا «اۋليە توپاعاش» تاريحى سوناۋ 1400 جىلداردان باستالادى ەكەن. اڭىزداردا ماقتىم اعزام قوجانىڭ نەمەرەسى ءنۇريلانىڭ, تاريحتاعى ايگىلى دومالاق ەنەنىڭ ورمەك توقىعان جەرى دەلىنەدى. ال توپاعاش ماڭىنداعى سۇمقايتتى جەرىنە بايلانىستى دا ەل اۋزىندا دەرەكتەر بار. ماسەلەن 1726 جىلدارى بولات حاننىڭ تۇسىندا اتاقتى بوگەنباي باتىر ءۇش ءجۇزدىڭ باسىن قۇراپ, ابىلقايىر باس سارباز اتانىپ وسى توپاعاشتىڭ تۇسىندا جاۋدىڭ بەتىن قايتارعان دەسەدى. سوندىقتان دا بۇل جەر سۇمقايتتى اتالىپ كەتكەن ەكەن. بۇل جەردە دە تالاي باتىرلار مەن باھادۇرلەر ەل مەن جەر تاعدىرى ءۇشىن قۇرباندىققا بارعان.
اڭىز ءتۇبى اقيقاتتان الشاق ەمەس. نەگە دەسەك, سول توپاعاشتا توعىز اۋليە تاس بار. حالىق مۇنى توعىز باتىردىڭ بەينەسى دەپ اتايدى. سونداي-اق مۇنداعى اۋليە قۇدىق تا كونە زامانداردىڭ كۋاگەرى ىسپەتتى. توپاعاشتىڭ ارقايسىسىنىڭ وزىندىك اتاۋلارى دا حالىق جادىندا. ماسەلەن, ادام اتا, حاۋا انا اعاشتارى اتالىپ كەتكەن اعاشتار مىڭداعان جىلداردان بەرى ءومىر ءسۇرىپ كەلە جاتقان ادام قۇشاعى جەتپەيتىن الىپ دۇنيە. ال پەرىشتەلەر تالىنىڭ تۇبىندەگى كىشكەنە بۇلاقتىڭ وزىندىك ەمدىك قاسيەتى بار دەسەدى جۇرت.
شەڭبەرلەنە, توپتاسىپ وسكەن تالدار ادامدى تابيعاتتىڭ تىلسىم الەمىنە جەتەلەيدى. ءتىپتى ادامنىڭ ەرىكسىز قىزىعۋشىلىعىن تۋدىرادى. ال ونىڭ تاريحى ۇلت تاريحىنا قوسىلعان تامشىداي بولسا دا ۇلەس.
حاميت ەسامان, «ەگەمەن قازاقستان»
جامبىل وبلىسى