قازاق مەملەكەتى ءوز جولىن تاڭدادى. جاڭارۋ قازاقستاننىڭ باس بەلگىسىنە اينالدى. باعىت سىلتەۋشى – ەلباسى. حالىقتى ءبىلىم بيىگىنە, عيبراتتى عىلىمعا, ءونىمدى ەڭبەككە جۇمىلدىرعان ۇلتتىق باعدارلامانىڭ جاريالانعانىنا – ءبىر جىل. ەلدىڭ جان دۇنيەسىنە قوزعاۋ سالىپ, ۇلتتىق يممۋنيتەتىن كوتەرگەن, مەملەكەتتىك يدەولوگيانى انىقتاعان رۋحاني جاڭعىرۋ كونتسەپتسياسى «ماقساتقا جەتۋ ءۇشىن ءبىزدىڭ سانامىز ىسىمىزدەن وزىپ ءجۇرۋى ءتيىس» (ن.نازارباەۆ) ەكەنىن دالەلدەگەن قۇجاتقا اينالدى.
رۋحاني جاڭعىرۋ – وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ دارا جولى, ادام بالاسىنىڭ ىشكى الەمىنىڭ جاڭارۋى, سانا-سەزىمى, جاڭا وزگەرىستى قابىلداي ءبىلۋى. وي جاڭارسا, ءداستۇر جاندانادى. ءداستۇر جاندانسا, رۋح كۇشەيەدى. رۋح كۇشەيسە, ۇلت كوركەيەدى. قازاقتى سان عاسىرلىق اڭساعان ارمانى مەن جارقىن كۇندى كورسەم دەگەن ماقسات-ءۇمىتى بۇگىنگى عاجاپ كۇنگە جەتكىزدى. عۇمىرلىق قىزمەتىن قازاق حالقىنىڭ تاۋەلسىز ەل, وركەندەگەن ۇلت بولۋىنا ارناپ, سول جولدا قۇربان بولعان بابالاردىڭ قايسار ءۇنى بۇگىنگى جاستارىمىزدىڭ بويىنا اتا-انا تاربيەسىمەن ءسىڭدى.
ۇكىمەتتىڭ 2017 جىلعى 17 قاراشاداعى قاۋلىسىمەن ۋنيۆەرسيتەت مارتەبەسىنە يە بولعان 80 جىلدىق تاريحى بار وڭتۇستىك قازاقستان مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىندە «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىن جاستار اراسىندا كەڭىنەن ناسيحاتتاۋ ماقساتىندا وبلىستاعى جوعارى وقۋ ورىندارى بويىنشا العاش رەت «رۋحاني جاڭعىرۋ» ورتالىعى قۇرىلدى. ورتالىق ستۋدەنتتىك رەكتوراتپەن, ستۋدەنتتەردىڭ ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ۇيىمىمەن, «ەلباسى سەرىكتەستەرى» ەرىكتىلەرىمەن, بەلسەندى ستۋدەنتتەرمەن بىرلەسە كوپتەگەن ءىس-شارالاردى ۇيىمداستىردى. ادەپتىلىك الىپپەسى – دۇرىس سالەمدەسۋدەن باستاپ, ءححى عاسىر پەداگوگىنا قويىلار تالاپ-تىلەكتەر ۇدەسىنەن شىعۋعا تالپىنعان جاستارعا «رۋحاني جاڭعىرۋ» ۇلكەن سەرپىلىس سىيلاعان باعدارلاما بولدى.
رۋحاني جاڭعىرۋ – ادام سانا سەزىمى مەن سەنىمىنىڭ, ءبىلىمى مەن ءومىر ءسۇرۋ داعدىسىنىڭ جاڭارۋى. ال, جاستاردىڭ رۋحاني بايلىعى – ولاردىڭ بىلىمدىلىگى, انا تىلىمەن قاتار ورىس, اعىلشىن تىلدەرىن جەتىك ءبىلۋى, جوعارى مادەني دۇنيەتانىمدىق وي-ءورىس دەڭگەيى. ەلباسى: «تابىستى بولۋدىڭ ەڭ iرگەلi, باستى فاكتورى بiلiم» دەگەندە الەمدىك وركەنيەت تاعدىرى دا, دامۋى دا ەڭ الدىمەن ادامي دامۋعا, ال ادامي دامۋ تىكەلەي بىلىمگە تاۋەلدى ەكەنىن ايتسا كەرەك. ال ءبىلىمدى بەرەتىن ورتا – مەكتەپ, ونى جەتكىزۋشى – مۇعالىم. ۇستاز – ادام ءومىرىنىڭ كەلەشەكتەگى تۇتاس تاعدىرىنا تىكەلەي ىقپال ەتۋشى تۇلعا. سەبەبى ول بولاشاقتىڭ تۇتقاسى بولار جاس ۇرپاقتى تاربيەلەيتىن جانە جان-جاقتى ءبىلىم بەرۋ ىسىندەگى قوعامنىڭ حالىق سەنگەن وكىلى. ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەت بولاشاق ۇستازداردى دايارلايتىن كيەلى مەكەن. تابىستى, الدىڭعى قاتارلى ەل بولۋ ءۇشىن وزگەرىستەرگە تەز بەيىمدەلىپ, عىلىم-ءبىلىمدى جەدەل مەڭگەرۋ قاجەت. ءبىز دە وسى جولدا ايانباي ەڭبەك ەتىپ كەلەمىز.
ءبىزدى ۇلتتىق بولمىس پەن بىرەگەيلىكتى ساقتاپ, سانانى جاڭعىرتۋ جولىندا بىلىمگە ۇمتىلعان جاستارىمىزدىڭ وتانعا, ەلگە, ۇلتقا دەگەن سۇيىسپەنشىلىگى سۇيسىنتەدى. بىرنەشە ءتىلدى بىلگەن ادام ەشتەڭەدەن ۇتىلمايتىنىن جۇرەگىمەن تۇسىنەتىن ولار كەمىندە ءۇش تىلدە ەركىن سويلەيدى. ءوز جەرى مەن ونىڭ بايلىعىنىڭ يەسى بولۋ ءۇشىن جاڭا تەحنولوگيالاردى مەڭگەرىپ, جاڭاشا ءومىر سۇرۋگە ۇيرەنۋدىڭ جولدارىن بىلۋگە ءتيىس ەكەندىكتەرىن تۇسىنەدى. وڭتۇستىك قازاقستان مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ حيميا, بيولوگيا, ينفورماتيكا ماماندىقتارىنىڭ ستۋدەنتتەرى تازا اعىلشىن تىلىندە وقيدى. ال باسقا ماماندىق ستۋدەنتتەرى قازاق, ورىس, اعىلشىن تىلدەرىندە ءبىلىم الادى. شەتەلدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىمەن جاسالعان كەلىسىمشارت نەگىزىندە وقىتۋشىلار تىلدىك تاعىلىمدامادان ءوتىپ, ستۋدەنتتەر ءبىر اكادەميالىق سەمەسترگە وقۋعا جىبەرىلەدى. بۇل – ەلباسى ۇسىنعان باسەكەگە قابىلەتتىلىكتى دامىتۋدىڭ ءبىر ۇلگىسى.
جاڭعىرۋ – ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى دارىپتەۋ, قۇرمەتتەۋ. ول ءۇشىن كوزگە كورىنبەس دەتالدىڭ ءوزى ۇلكەن رولگە يە. ءبىر عانا مىسال, ۋنيۆەرسيتەتتىڭ بۇرىنعى ءداستۇرلى قوڭىراۋىن بۇگىندە قازاقتىڭ قوڭىر ءۇندى دومبىراسىنان توگىلگەن كۇي الماستىرعان. بۇل – شاكىرت ساناسىنا ۇلتتىق ونەردىڭ سىڭىرىلۋىنە از بولسا دا ءوز ۇلەسىن قوسۋدا.
ۇلتتىق سانا – ۇرپاقتان ۇرپاققا تاريحتىڭ ءبىلىمى, تۇلعالار تاعىلىمى, ءتول تاربيە ارقىلى بەرىلىپ وتىرادى. ۇلتتىق سانانىڭ, ۇلت رۋحانياتىنىڭ وزەگى – ونىڭ تۋعان تاريحى, سالت-ءداستۇرى, ادەت-عۇرپى. رۋحاني جاڭعىرۋعا سەرپىن بەرەتىن كوشەلى عىلىم – تاريح عىلىمى. وسى ماقساتتا ۋنيۆەرسيتەتتە « ۇلى دالا ەلى – وركەنيەتتەر توعىسىندا»اتاۋىمەن كورمە ورتالىعى اشىلعان. وندا وڭتۇستىكتىڭ تەمىر داۋىرىنەن ورتا عاسىرلارعا دەيىنگى زاتتاي تاريحى جيناقتالعان. ورداباسى اۋدانىنداعى ايگىلى كۇلتوبە قالاشىعىن زەرتتەۋ بارىسىندا ءبىزدىڭ ارحەولوگتار قاڭلى قاعاناتىنا تيەسىلى ءۇش قورىم تاپتى. I-ءىى عاسىرلارعا جاتاتىن كونە قابىردەن ادام سۇيەكتەرىنەن باسقا اشەكەي بۇيىمدار مەن قارۋ-جاراقتار شىقتى. سونداي-اق ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەت ارحەولوگتارى تاريحقا ارىس مادەنيەتى دەگەن تەرميندى ەنگىزدى. بۇل – ءبىزدىڭ زامانىمىزعا دەيىنگى ءىV عاسىر مەن ءبىزدىڭ زامانىمىزداعى ءىV عاسىر اراسىنداعى وڭتۇستىك ولكەدەگى مادەنيەتتىڭ جوعارعى دەڭگەيدە بولعانىن كورسەتەدى.
رۋحاني جاڭعىرۋ – وي-سانانىڭ كەمەلدەنۋى. «ەگەر سەن الەمنىڭ وزگەرگەنىن قالاساڭ, سول وزگەرىس ءوزىڭ بول!» شاكىرتتەرىمە ۇنەمى ماحاتما گانديگە تيەسىلى وسى ءسوزدى قايتالاپ ايتۋدان جالىققان ەمەسپىن. ستۋدەنتتەر ساناسىنداعى سىلكىنىس وزدىگىنەن تۋمايدى. وعان اسەر ەتۋشى فاكتورلار كەرەك. بۇل تۇرعىدا ۋنيۆەرسيتەتتە ەسىمى ەلگە تانىمال ءىرى تۇلعالارمەن ءجيى كەزدەسۋلەر ۇيىمداستىرىلىپ تۇرادى. سونداي كەزدەسۋلەر شاكىرتتەرگە وراسان زور موتيۆاتسيا, بولاشاققا دەگەن ۇمتىلىس سىيلاپ, ماقسات-مىندەتتەرىن ناقتىلاۋعا ۇلكەن اسەرىن تيگىزەتىنىنە كوزىم جەتتى. مىرزاتاي جولداسبەكوۆتىڭ تاۋەلسىزدىك تاريحى جايلى ويلارى, جاقسىلىق ۇشكەمپىروۆ پەن قانات يسلامنىڭ سپورتتىڭ سيقىرلى الەمى تۋرالى سىرلارى, بەكبولات تىلەۋحاننىڭ ۇلتتىق سپورت پەن ونەر تۋرالى ايتقان تۇشىمدى اڭگىمەلەرى مەن تولعاۋلارى, روزا رىمباەۆا مەن نۇرجامال ۇسەنباەۆانىڭ شىرقاعان اندەرى ارىپتەستەر مەن ستۋدەنتتەرگە شىعارماشىلىق شابىت, قۇلشىنىس سىيلادى. وتانعا, ەڭبەككە دەگەن سۇيىسپەنشىلىكتەرىن ارتتىردى.
بولاشاقتىڭ باعدارلاماسىنا اينالعان ماقالادا اتالعان ۇلتتىق سانانىڭ قالىپتاسىپ, رۋحتى جاڭعىرتۋدىڭ تاعى ءبىر جولى – ستۋدەنتتەردى ونەر ارقىلى ەستەتيكالىق سۇلۋلىققا, ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى دارىپتەۋگە, قۇندىلىقتاردى ساقتاۋعا تاربيەلەۋ. وسى ماقساتتا ينستيتۋتتا ستۋدەنتتەردىڭ اۋەسقوي «نۇر-شاڭىراق» تەاترى قۇرىلدى. شىمىلدىعى ينستيتۋتتىڭ 80 جىلدىق مەرەيلى مەرەكەسىندە تۇرىلگەن بۇل تەاتر كورەرمەندەردىڭ ىستىق ىقىلاسىنا بولەنىپ ۇلگەردى.
ۋاقىت كەرۋەنىنە بوگەت جوق. بۇگىن ەرتە, ەرتەڭ كەش بولماس ءۇشىن العا ۇمتىلۋ كەرەك. ۋاقىت – ادامنىڭ ومىرلىك كاپيتالى. ول اقسۇيەكتىكتى مويىندامايدى, بىزبەن ساناسپايدى, تەز ءوتىپ كەتەدى. ءبىر دانىشپاننىڭ مىنانداي قاناتتى ءسوزى بار: «كەشەگى كۇن ءوتىپ كەتتى. ەرتەڭگى كۇن بەلگىسىز. سوندىقتان بۇگىنگى كۇننىڭ قۇنى مەن قادىرىن ءبىل». ۋاقىتتى مەڭگەرە الماعان ادام جەتىستىككە جەتە المايدى. رۋحاني تۇتاستىقتا دامىعان ەل بولۋ ءۇشىن ۋاقىتپەن ساناسپاي ەلگە ەڭبەك ەتەيىك!
وڭالباي اياشەۆ, وڭتۇستىك قازاقستان مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى
شىمكەنت