سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا قۇرىلىس يندۋسترياسى جاندانىپ كەلەدى

ەلباسىنىڭ ء«تورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا جاعدايىنداعى دامۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى» جولداۋىندا تۇر­عىن ءۇي نارىعىن دامىتۋدىڭ كەشەن­­دى شارالارى بەلگىلەنگەنى ءمالىم. عي­مار­اتتار­دىڭ ساپاسىنا, ەكولوگيا­لىق تازالىعىنا جانە ەنەرگيا­لىق تيىم­دى­لىگىنە جوعارى تالاپتار قويىلدى. باس­پانامەن قامتۋ ەلىمىزدە ەڭ وزەكتى الەۋ­مەتتىك ماسەلەلەردىڭ ءبىرى سانالادى. وبلىستا 20 مىڭعا جۋىق ادامنىڭ پاتەرگە مۇقتاج ەكەنىن ەسكەرسەك, مەملەكەت تاپسىرمالارىن ويداعىداي ورىنداۋ باسىم باعىتتاردىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرەرى انىق. بۇل ورايدا «نۇرلى جەر» تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى مەن «ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋدى جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ» باعدارلامالارىنىڭ شاراپاتىن كورۋشىلەر از ەمەس. اتالمىش جوبالار اياسىندا بىلتىر 1463 پاتەرلى 19 تۇر­عىن ءۇي بوي كوتەردى. 7 نەسيەلىك ءۇي­دىڭ قۇ­رىلىسى اياقتالىپ, 974 پاتەر قول­دا­نىسقا بەرىلەدى. بۇل ماقسات ءۇشىن 8,1 ميلليارد تەڭگە قاراستىرىلعان.

جىل سوڭىنا دەيىن 15 كوپ قاباتتى تۇرعىن ءۇيدىڭ, 211 جەكە باسپانانىڭ سالى­ناتىنىنا, 1,5 مىڭنان استام ادام­نىڭ قونىس تويىن اتاپ وتەتىنىنە قارا­عاندا جەرگىلىكتى بيلىك الدىندا اۋ­قىمدى مىندەتتەر تۇرعانىن اڭعا­رۋ­عا بولادى. باعدارلامانىڭ باس­تى باعىت­تارىنىڭ ءبىرى الەۋمەتتىك جا­عى­نان ءالجۋاز توپتارعا ساتىپ الۋ قۇ­ق­ى­عىنسىز جالدىق تۇرعىن ۇيلەر قورىن قۇرۋ بولىپ تابىلادى. بىلتىر بۇل ساناتتاعىلارعا ارناپ 400 پاتەر تۇر­عىزىلسا, بيىل 200 پاتەر بەرىلەدى. وب­لىس ورتالىعىندا ءۇي كەزەگىندە تۇ­رعان­دار­دى جالدىق باسپانامەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىمەن «كيك» اق ارقىلى 116 پاتەردىڭ كىلتى تاپسىرىلدى. 96 پاتەرلى ءۇيدىڭ قۇرىلىسى اياقتالۋعا جاقىن. سوڭعى كەزدەرى ءۇي قۇرىلىستارىندا دسك سياقتى وزىق يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار قولدانىلىپ, تيىمدىلىگىن كورسەتىپ وتىر. بۇل ادىسپەن بىلتىر 3 ءىرى پانەلدى تۇرعىن ءۇي ىسكە قوسىلسا, بيىل 4 كوپ پاتەرلى تۇرعىن ءۇي بوي كوتەرەدى. 7 ءۇيدىڭ جوباسى جاسالىپ قويدى. قالا قۇرىلىسى كەڭەسىنىڭ وتىرىسىندا وبلىس باسشىسى قۇمار اقساقالوۆ قالا اكىمىنە جەكە باسپانا سالۋ جۇمىستارىن كەڭىنەن ورىستەتۋدى تاپسىردى. وسى ماسەلەگە وراي شاھار باسشىسى مارات تاسماعانبەتوۆپەن تىلدەسكەنىمىزدە وتكەن جىلى قارجىلاندىرۋدىڭ بار­لىق كوزدەرى ارقىلى 136 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلگەنىن, ونىڭ 83,3 مىڭ شارشى مەترى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگان ەسەبىنەن تۇرعىزىلعانىن جەتكىزدى. «نۇرلى جول» باعدارلاماسىنىڭ قانات­قاقتى جوباسى «سولنەچنىي» كەنتىندە قولعا الىنعان. 70,61 مىڭ شارشى مەتر بولاتىن 72 جەكەمەنشىك ءۇي «قازاق­ستاننىڭ تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى» اق-تان نەسيە رەسىمدەۋ شەڭ­بەرىندە سالىنادى. ودان كەيىن 139 جەكە ءۇي تۇرعىزىلادى. جوبالىق ۇسىنىمدا 2094 جەر تەلىمىنە بىرىڭعاي ساۋلەت­كەرلىك ۇلگىدەگى ۇيلەردىڭ قۇرىلىسىن جۇرگىزۋ بەلگىلەنگەن. 4,1 ميلليارد تەڭگەگە ماگيسترالدىق-ينجەنەرلىك جەلىلەر تارتىلعان. ەكىنشى ءىرى جوبا جۇمىسشى كەنتىن, «بەرەكە» شاعىن اۋدانىن قامتيدى. تۇتاستاي العاندا, قۇرىلىس سالاسىنا 7,9 ميلليارد تەڭ­گە باعىتتالىپ, بوي كوتەرەتىن 1149 پا­تەر­لى 12 كوپ قاباتتى تۇرعىن ءۇي قالا اجا­رىن اشا تۇسەتىن بولادى. ال «جاس وركەن» شاعىن اۋدانىندا 16 قاباتتى 192 پاتەرلى ءۇي, 9 قاباتتى تۇرعىن ۇيدە 312 پاتەر مەن 24 ورىنعا شاقتالعان شاعىن ورتالىق, 332 جانە 144 پاتەرلى 9 قاباتتى تۇرعىن ءۇي, سونداي-اق پروكۋراتۋرانىڭ عيماراتى مەن 500 ورىندىق تەاتر, وقۋشىلار سارايى, تەننيس كورتى, 252 پاتەرلى 9 قاباتتى تۇرعىن ءۇي مەن 18 قاباتتى تۇرعىن ۇيلەردىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلۋدە. 

قازاقستاندا باسپانامەن قامتۋ كور­سەتك­ىشى سوڭعى ون جىلدا ءبىر تۇر­عىن­عا شاققاندا 30 پايىزعا ءوسىپ, بۇگىن­دە 21,6 پايىزدى قۇرايدى. ەلباسى 2030 جىلعا تامان 30 شارشى مەترگە جەت­كىزۋ تالابىن قويدى. بۇل – ورىن­دالا­تىن مەجە. ءبىز ءوز ىسىمىزدە زاماناۋي تاسىل­دەر­دى قولدانۋدامىز دەدى بىزگە بەر­گەن سۇح­باتىندا وبلىستىق ءماسلي­حات­­تىڭ دەپۋتاتى, «وسنوۆانيە» جشس-ءنىڭ ديرەك­تورى سەرگەي تيموفەەۆ. ونىڭ ويىنشا, قۇرىلىس سالاسىندا قول­­باي­­لاۋ تۇستار دا از ەمەس. مەم­لە­كەت-جەكە­مەنشىك ارىپتەستىگى اياسىن­دا بەل­سەن­دى قيمىل باسەڭ. 3D جوبالاۋ باعدارلا­ماسىن كىرىستىرۋ ماڭىزدى. جەرگىلىكتى قۇم, قيىرشىق تاس الىس جەرلەردەن اكەلى­نەتىندىكتەن تاسىمال باعاسى قىم­بات, ساپاسى دا كوڭىل كونشىتە بەرمەيدى. باسپانالار قولجەتىمدى بول­سىن دەسەك, قۇرىلىسقا قاجەتتى ساپالى قازبالاردى ىزدەستىرۋگە گەولوگتەردى جۇمىلدىرۋ كەرەك دەيدى تاجىريبەلى قۇرىلىسشى ءوز ويلارىمەن ءبولىسىپ. «گيپەركيرپيچ» سەرىكتەستىگىنىڭ جەتەكشىسى الەكساندر ەششانوۆ «پرەزيدەنتتىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسى» تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا زور سەرپىن بەرەتىنىن ايتا كەلىپ, قۇرىلىس نىساندارىندا 90 پايىزعا دەيىن وتاندىق ونىمدەر قولدانىلۋى ءتيىس دەگەن ۇستانىمدى قولدايتىنىن ءبىلدىردى. «سترويكومپانيا» جشس-ءنىڭ باسشىسى ايدار اتاجانوۆ سازدى-كەراميكالىق كىرپىشتى جەرگىلىكتى جەردە ءوندىرۋ قا­جەت­تىلىگىن العا تارتتى. 

2012 جىلدان بەرى وبلىس ورتالى­عىندا بار بولعانى ءبىر مىڭ عانا پاتەر پايدالانۋعا بەرىلسە, بيىلعى كور­سەت­كىشتىڭ وسىنشا مولشەرگە جەتۋى قۇ­رىلىس يندۋسترياسىنىڭ قارقىندى دامىپ كەلە جاتقانىن اڭعارتسا كەرەك. 

ءومىر ەسقالي, «ەگەمەن قازاقستان»

سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى