«ادىلەتتى جانە پروگرەسسيۆتى قازاقستاننىڭ حالىقتىق كونستيتۋتسياسى ءۇشىن!» جالپىۇلتتىق كواليتسياسى ءماجىلىس توراعاسى ەرلان قوشانوۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن قاراعاندى وبلىسىنا باردى. جۇرتشىلىقپەن, پروفەسسورلىق-وقىتۋشىلىق قۇراممەن, ستۋدەنتتەرمەن, شاحتەرلەرمەن, مادەنيەت قايراتكەرلەرىمەن, جەرگىلىكتى مادەني قاۋىمداستىق پەن اۋىل تۇرعىندارىمەن كەزدەسۋلەردە قاراعاندىلىقتار جاڭا اتا زاڭنىڭ جاڭا رەداكتسياسىنا قاتىستى پىكىرلەرىن ءبىلدىردى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
جاڭا كونستيتۋتسيا نورمالارى جونىندەگى تالقىلاۋ قاراعاندى وبلىسىنىڭ جۇرتشىلىعىمەن جانە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ وكىلدەرىمەن كەزدەسۋدەن باستالدى. دوستىق ۇيىندە قوعام قايراتكەرلەرى, ەتنومادەني بىرلەستىكتەر وكىلدەرى, ءماسليحات دەپۋتاتتارى جانە پىكىر كوشباسشىلارىنان قۇرالعان 200-گە تارتا ادام جينالدى.
كەزدەسۋدىڭ نەگىزگى تاقىرىپتارى – بيلىكتىڭ بارلىق تارماعىن جاڭارتۋ, ەتنوسارالىق بەيبىتشىلىك ماسەلەلەرى, قازىرگى قوعامدىق كەلىسىم ينستيتۋتتارىنىڭ ترانسفورماتسياسى جانە جاڭا كونسۋلتاتيۆتىك ورگان – حالىق كەڭەسىن قۇرۋ بولدى. ءماجىلىس توراعاسى ەرلان قوشانوۆ جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ قۇندىلىقتارى قوعامدى ادىلدىك, زاڭدىلىق جانە بارلىق ازاماتتارعا تەڭ مۇمكىندىكتەر سياقتى ايقىن جانە تۇسىنىكتى باسىمدىقتار نەگىزىندە بىرىكتىرەتىنىن اتاپ ءوتتى.
«تاۋەلسىزدىكتى ساقتاۋ مەن نىعايتۋ جولىنداعى باستى مىندەت – مەملەكەتىمىزدىڭ ىشكى تۇراقتىلىعىن جانە تۇتاستىعىن قامتاماسىز ەتۋ. بۇل ماسەلە جاڭا اتا زاڭ جوباسىندا ناقتى كورسەتىلگەن. وندا بيلىك ينستيتۋتتارىنىڭ قۇزىرەتتەرى مەن فۋنكتسيالارى ايقىن ءارى ناقتى بەلگىلەنىپ, ولاردىڭ اراسىنداعى تەڭگەرىم تولىق ساقتالعان. جاڭا كونستيتۋتسياعا سايكەس, قازاقستاندا پرەزيدەنتتىك باسقارۋ فورماسى ساقتالادى. مەملەكەت باسشىسى كونستيتۋتسيانىڭ كەپىلى بولىپ, مەملەكەتتىك اپپاراتتىڭ ۇزدىكسىز, ۇيلەسىمدى ءارى جۇيەلى جۇمىسىن قامتاماسىز ەتەدى», دەدى ەرلان قوشانوۆ.
ءماجىلىس توراعاسى اتاپ وتكەندەي, جاڭا كونستيتۋتسيا پرەزيدەنتتىك رەفورمالار باعىتىنىڭ جۇيەلى ىسكە اسىرىلۋى مەن كەڭ اۋقىمدى قوعامدىق تالقىلاۋدىڭ ناتيجەسى بولدى.
قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى قىزمەتىنىڭ ترانسفورماتسياسى تۋرالى ءسوز قوزعالعاندا كواليتسيا مۇشەلەرى اسسامبلەيانىڭ تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتىپ, ەتنوسارالىق كەلىسىمدى نىعايتۋدا ماڭىزدى تاريحي ءرول اتقارعانىن اتاپ ءوتتى. پرەزيدەنت ۇسىنعان جاڭا ينستيتۋت – حالىق كەڭەسى حالىق بىرلىگىن نىعايتۋداعى جاڭا قادام بولىپ, ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ وكىلدەرىن, ءماسليحات دەپۋتاتتارىن جانە ازاماتتىق سەكتور وكىلدەرىن بىرىكتىرۋگە ءتيىس.
قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى مارات ءازىلحانوۆ ءوز سوزىندە حالىقتىق كونستيتۋتسيا قوعامدىق كەلىسىم, حالىق بىرلىگى جانە ەتنوسارالىق ديالوگ قاعيداتتارىن نىعايتاتىنىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, قۇجات ء«بىز ءارتۇرلىمىز, بىراق تەڭبىز» قاعيداتىن بەكىتىپ, ەتنوسىنا نەمەسە وڭىرىنە قاراماستان بارشا ازاماتتاردىڭ مۇمكىندىكتەرىنىڭ تەڭدىگىنە كەپىلدىك بەرەدى.
ايماقتىق كواليتسيا مۇشەسى جانە «ۆايناح» بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى ۋۆايس دجاناەۆ قاراعاندى تاريحي تۇرعىدا كوپەتنوستى ءوڭىر ەكەنىن اتاپ ءوتتى. قازىرگى ۋاقىتتا مۇندا 60-تان استام ەتنومادەني بىرلەستىك جۇمىس ىستەيدى. ول جاڭا بۋىن اسسامبلەيا مۇشەلەرىنىڭ قوعامدىق جۇمىسقا بەلسەنە ارالاساتىنىنا توقتالدى.
مازمۇندى اڭگىمە ە.ا.بوكەتوۆ اتىنداعى قاراعاندى ۇلتتىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتىندە زيالى قاۋىم وكىلدەرى, پروفەسسورلىق-وقىتۋشىلىق قۇرام جانە ستۋدەنت جاستار اراسىندا جالعاستى. تالقىلاۋعا شامامەن 500 ادام قاتىستى. اشىق فورماتتاعى ديالوگ قاتىسۋشىلارعا جاڭا كونستيتۋتسيانى قابىلداۋدىڭ تاريحي ماڭىزدىلىعى, ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ بولاشاعى, جاستار مەن ينتەللەكتۋالدى ەڭبەكتىڭ ەل دامۋىنا قوساتىن ءرولى جونىندە پىكىر الماسۋعا مۇمكىندىك بەردى.
كەزدەسۋدە ءماجىلىس دەپۋتاتى اسحات ايماعامبەتوۆ پەن عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ءمينيسترى ساياسات نۇربەك جاڭا اتا زاڭ جوباسىندا ەل دامۋىنىڭ باسىم باعىتتارى رەتىندە العاش رەت عىلىم مەن ءبىلىم بەكىتىلگەنىن اتاپ ءوتتى.
كواليتسيا مۇشەلەرى قوعامدا جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىنىڭ مازمۇنى تۋرالى تەرەڭ پىكىر قالىپتاستىرۋشى رەتىندە وقىتۋشىلار مەن اكادەميالىق قاۋىمداستىقتىڭ ءرولىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى. كەزدەسۋ بارىسىندا قاتىسۋشىلار ءبىلىم بەرۋ, عىلىمي-زەرتتەۋ قىزمەتى, عىلىمي جوبالار مەن يننوۆاتسيالىق باستامالاردى قولداۋ اتا زاڭنىڭ باسىم باعىتتارىنا اينالاتىنىن ايتتى.
«Qarmet» كاسىپورنىندا شاحتەرلەر مەن مەتاللۋرگتەردىڭ كاسىپوداق ۇيىمدارىنىڭ باسشىلارىمەن جانە وكىلدەرىمەن اڭگىمە مازمۇندى ءوتتى. كاسىپوداق وكىلدەرى جاڭا كونستيتۋتسيا ماتىنىمەن تانىسقانىن جانە ونداعى نەگىزگى يدەيا – «ادام مەملەكەت ءۇشىن ەمەس, مەملەكەت ادام ءۇشىن» قاعيداسىن تولىق قولدايتىنىن اتاپ ءوتتى. ەڭبەك ادامدارىنىڭ پىكىرىنشە, قۇجاتتاعى نەگىزگى باسىمدىقتار - تىنىشتىق پەن تۇراقتىلىق, ەرتەڭگى كۇنگە سەنىم جانە وتباسىلارىنىڭ اماندىعى مەن ءال-اۋقاتى بولىپ وتىر.
اقىندار, جازۋشىلار مەن تەرمەشىلەردىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن ديالوگ شىعارماشىلىق ماماندىقتاردى قولداۋ, تاريحي داستۇرلەردى ساقتاۋ جانە مادەني مۇرانى جاڭا كونستيتۋتسيادا بەكىتۋ ماسەلەلەرىنە باعىتتالدى.
كواليتسيا مۇشەلەرى زيالى قاۋىم نازارىن الداعى رەفەرەندۋمنىڭ تاريحي ماڭىزىنا اۋدارىپ, بۇل كەلەر ۇرپاق ءۇشىن ۇلتتىق ونەردى دامىتۋ مەن ساقتاۋدىڭ بەرىك قۇقىقتىق نەگىزىن قالىپتاستىراتىنىن جەتكىزدى.
جالپىۇلتتىق كواليتسيانىڭ ساپارى بۇقار-جىراۋ اۋدانىنا قاراستى گاگارين اۋىلىندا ءوز مارەسىنە جەتتى. مۇندا اۋىل تۇرعىندارى – قانداستار, قارتتار, جاستار, بەلسەندى ازاماتتارمەن كەزدەسۋ ءوتتى.
تالقىلاۋدىڭ باستى تاقىرىبى اتا زاڭنىڭ جاڭا رەداكتسياسىندا ادامنىڭ ءومىرى مەن قادىر-قاسيەتىنىڭ ەڭ جوعارى قۇندىلىق رەتىندە بەكىتىلۋى بولدى. بۇل بارلىق ازاماتتاردىڭ ءبىلىم الۋىن, مەديتسينالىق قىزمەتپەن قامتىلۋىن جانە الەۋمەتتىك قورعالۋىن قامتاماسىز ەتەدى. ءوز كەزەگىندە اۋىل تۇرعىندارى ادامي كاپيتالدى ءبىلىم, عىلىم جانە يننوۆاتسيالار ارقىلى دامىتۋ ماڭىزدى باسىمدىق ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
قازاقستاندا جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ جوباسى جاريالاندى
بارلىق كەزدەسۋلەردىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قاراعاندى وبلىسىنىڭ تۇرعىندارى رەفەرەندۋمعا قاتىسۋ ەلدىڭ الداعى باعىتىن قالىپتاستىراتىن ماڭىزدى قادام ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
ەرلان قارين: جاڭا كونستيتۋتسيا ەلىمىز قايدا بارا جاتىر جانە قازاقستان بولاشاقتا قانداي بولادى دەگەن سۇراققا جاۋاپ بەرەدى