وقىرمان...
...پىكىرىن ايتادى
ادامزات بالاسىنا رۋح بەرەدىەلباسىمىزدىڭ «تاۋەلسىزدىك ءداۋىرى» كىتابى رۋحتى وياتىپ, سانانى سىلكىندىردى. كىتاپتىڭ ءاربىر جولى, ءاربىر ءسوزى – ءوزىمىزدىڭ وسى كۇنگە دەيىنگى جولىمىز, تاريحىمىز, قيىنشىلىعىمىز, قۋانىشىمىز. كىتاپتى پاراقتاي وتىرىپ, كۇندەلىكتى ءومىرىمىزدىڭ تاريحىن كورگەندەي بولدىم. ەڭ باستىسى, «تاۋەلسىزدىك ءداۋىرى» جۇرەككە ەلىنە دەگەن سۇيىسپەنشىلىكتى ۇيالاتادى, ادامعا ەرەكشە رۋح بەرەدى.
كىتاپتا ەلىمىزدىڭ ەگەمەندىك العان 26 جىل ىشىندەگى قول جەتكىزگەن 33 ۇزدىك ناتيجەسى جازىلعان. تولاعاي تابىستارىمىزعا تەرەڭىرەك ۇڭىلسەك, تاۋەلسىز قازاقستاندى الەمنىڭ مويىنداۋى, باس شاھارىمىز استانانىڭ بوي كوتەرۋى, قازاقستاننىڭ بىرنەشە ءىرى حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ مۇشەسى بولۋى جانە دە توراعالىق ەتۋى ۇلكەن مارتەبەلى قاسيەتكە يە بولدى.
جاس ۇرپاق بۇگىن تاۋەلسىز قازاقستاندا ءومىر ءسۇرىپ, ەركىن ەلدىڭ ۇلاندارى بەيبىت, ىنتىماقتى ەلدە ءومىر ءسۇرىپ جاتىر. ەلباسىمىزدىڭ كىتابى – سارىنىمەن كىمگە بولسا دا تۇسىنىكتى, جۇرەككە جۇمساق, كوڭىلگە قونىمدى باياندالعان. جاس ۇرپاق وسى كىتاپتى وقي وتىرىپ, كەزەڭ تاريحىن, ءداۋىر تاريحىن تەرەڭ تۇسىنە الادى. ءار ازامات بۇل كىتاپتى وقي وتىرىپ ودان ۇيرەنۋى, ساياسي, ەكونوميكالىق وي-ورىستەرىن كەڭەيتۋى كەرەك. تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ تاريحىن استە ۇمىتپاۋعا, ونىڭ قادىرىنە جەتىپ, ءاربىر كەزەڭنەن تاعىلىم الىپ, ونى قۇرمەتتەپ, قاستەرلەپ بولاشاق ۇرپاعىمىزدىڭ ساناسىنا قۇيۋدى مىندەتتەنۋىمىز كەرەك.
نۇرشا داليشەۆا, ا.جۇبانوۆ اتىنداعى مۋزىكا مەكتەبىنىڭ تاربيەشىسى
...ۇسىنىس جاسايدى
ارنايى مينيسترلىك قۇرىلساەلىمىزدىڭ «بايقوڭىر» عارىش ايلاعىندا نەشە ءتۇرلى زىمىراندار عارىشقا ۇشىرىلىپ جاتادى. قازاق ەلىنىڭ ورتالىق ايماقتارىنا تۇگەلدەي ەكولوگيالىق قايشىلىقتاردى اكەلىپ ادامداردىڭ, ءتورت ت ۇلىك جانۋارلاردىڭ دەنساۋلىعىنا قاتەر توندىرۋدە. بۇدان باسقا رەسەيدىڭ اسكەري وقۋ-سىناق ايماقتارى, اتاپ ايتساق اتىراۋ, باتىس قازاقستان, قوستاناي وبلىستارىندا جالعا العان جەرلەردە جانە قازاقستاننىڭ اسكەري-سىناق پوليگوندارى جۇمىس ىستەپ تۇر. ەلىمىزدىڭ اسكەري-سىناق پوليگونى ايماقتارىنان بولەك تەمىرتاۋ, قاراعاندى, جەزقازعان, بالقاش, وسكەمەن, اتىراۋ, رۋدنىي, جامبىل جانە الماتى قالالارىنىڭ دا ەكولوگيالىق جاعدايى ءماز ەمەس.
وسى قالالاردا اۋانى لاستايتىن كوپتەگەن ءوندىرىس ورىندارى شوعىرلانعان – اۋاسى لاس ايماقتار بولىپ ەسەپتەلەدى. وسى جوعارىدا ايتىلعان جايتتاردى ەسكەرە كەلىپ, ەلىمىزدە ەكولوگيانى باسقاراتىن ارنايى مينيسترلىك قۇرىلسا ەكەن دەيمىز. بۇل ۆەدومستۆو تەك قانا پوليگونداردى تەكسەرمەي, اۋىز سۋ ماسەلەسىن, ازىق-ت ۇلىكتەردىڭ ساپاسىن باقىلاپ, ادامداردىڭ دەنساۋلىعى ءۇشىن قىزمەت ەتسە. ەگەر وسى ماسەلەنى قولعا الساق, ەلىمىزدەگى تاماق ونىمدەرىنىڭ ساپاسى جاقسارىپ, شەتەلدىكتەر قىزىعىپ ساتىپ الادى ءارى تۇتىناتىن بولادى. قازاقستاندا تۇرعىنداردىڭ ءال-اۋقاتى, دەنساۋلىعى جاقسارىپ, ءومىر جاستارى ۇزارىپ, يمپورتتىق تاۋارلاردى ساتىپ المايدى, سەبەبى ءوزىمىزدىڭ ازىق-ت ۇلىكتەرىمىز ەكولوگيالىق تازا ءارى ارزان بولادى. ەلىمىز باي, قۋاتتى, حالىقتارىنىڭ الەۋمەتتىك جاعدايى جوعارى بولار ەدى.
ا.ساپاروۆ, كەنتاۋ قالالىق «ارداگەر» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ باسشىسى
...ريزاشىلىق بىلدىرەدى
«ارداگەرلەر ءۇيى» وسىنداي بولسىناتام قازاق «جاقسىنىڭ جاقسىلىعىن ايت – نۇرى تاسىسىن» دەگەندى پاۆلودار قالاسىندا ورنالاسقان «ارداگەرلەر ءۇيى» قارتتار مەن مۇگەدەكتەردى وڭالتۋدىڭ وبلىستىق ارناۋلى الەۋمەتتىك قىزمەتتەر كورسەتۋ ورتالىعى» كوممۋنالدىق مەملەكەتتىك مەكەمەسىنىڭ باسشىسى مارحابا قاراتاەۆاعا ارناپ ايتقانداي. جۇمىس كۇنىن وڭالۋعا كەلگەندەرمەن جەكە-جەكە امانداسىپ, كوڭىل كۇيلەرىن كوتەرىپ, «كۇتۋشىلەرگە دەگەن قانداي ارىز-شاعىمدارىڭىز بار» دەپ سۇرۋدان باستايدى. جۇما كۇنى كۇندەلىكتى امان ساۋلىعىنا قوسىپ «جۇما كۇندەرىڭىز مۇباراك بولسىن» دەيدى. مىنە, وسىنداي اماندىقتان كەيىن كىمنىڭ بولسىن كوڭىل-كۇيى كوتەرىڭكى بولادى.
بۇرىنعى سپورتتىق ساۋىقتىرۋ كەشەنى بولعان عيماراتتى «ارداگەرلەر ۇيىنە» بەرگەن ەكەن. سوعان تۇبەگەيلى جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ, ىشىنەن ۇلكەن باسسەين, ءۇش ساۋنا, سۋمەن شايىنۋ بولمەسى, كىتاپحانا وقۋ زالى مەن ۋقالاۋ بولمەسى جانە بۇكىل اكىمشىلىك قىزمەتكەرلەر كەڭسەسى دايىندالىپتى. بۇكىل «ارداگەرلەر ۇيىندە» 93 ادام وڭالۋشىلارعا قىزمەت كورسەتەدى. ورتا ەسەپپەن جىلىنا ءبىر جارىم مىڭداي ادام دەمالادى ەكەن. ونىڭ ۇستىنە ەكى جۇزدەي ادام كۇندىز كەلىپ ساۋىقتىرۋ ەم-دومىن الادى. وسى مەكەمەنىڭ باسشىسىنان باستاپ اسپازدارىنا, قوسشىلارىنا, بارىنە ريزاشىلىعىمىز مول.
اقساقالدار اتىنان قايىرگەلدى ماشىرىق ۇلى پاۆلودار وبلىسى, اقتوعاي اۋدانى, ءابجان اۋىلى
...ماقتان تۇتادى
شاكىرتىڭنىڭ سىيلى بولعانى قۋانتادىبۇگىنگى جاس ۇستازدارعا قاراپ وتىرىپ ءوزىمنىڭ ءبورلى اۋدانى, تيحونوۆ ورتا مەكتەبىنە جولدامامەن بارعانىم, العاشقى تامىز كەڭەسىنە قاتىسقانىم ەسىمە تۇسەدى.
مىنە, كوپ جىل ءوتتى, مەن دە تاجىريبە جينادىم. وقۋشىلارىمنىڭ مەكتەپتەگى جەتىستىكتەرى مەنى قۋانتتى. 40 جىل ىشىندە جۇزدەگەن ۇلتتان تۇراتىن تۇلەكتەرىمنىڭ كوبى كاسىبي مامان, عالىم, ينجەنەر, ءىرى كاسىپكەر بولىپ, تۋعان ەلىمىز – تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ ءوسىپ, دامۋىنا ءوز ۇلەسىن قوسسا, كەيبىرى جەر شارىنىڭ ءار تۇكپىرىندە ورىن تاۋىپ, ەڭبەك ەتىپ ءجۇر. ولاردىڭ كوبى ماعان ءجيى حابارلاسىپ, راحمەتىن ايتىپ, جەتىستىكتەرىمەن ءبولىسىپ وتىرادى. شاكىرتىنىڭ سىيلى تۇلعا بولۋى – ۇستاز ءۇشىن ەڭ جوعارى باعا.
جاقىندا ينتەرنەت جەلىسىنەن بايقوڭىر عارىش ورتالىعىندا باس ينجەنەردىڭ ورىنباسارى بولىپ قىزمەت ەتەتىن ولگا ەۆەنكونىڭ مەنىڭ اتىما جولداعان قۇتتىقتاۋىن كورىپ, كوڭىلىم كوتەرىلىپ قالدى. شاكىرتىمنىڭ قاراپايىمدىعى, تاربيەسى, ءبىلىم-بىلىگى, 40 جىلدان اسا ۋاقىت وتسە دە ءبىلىم العان ۇياسى مەن ۇستازدارىن ۇمىتپاۋى مەنى ءتانتى ەتتى. ەلباسىمىز ايتىپ جۇرگەن «تۋعان جەرگە تاعزىم» دەگەن وسى ەمەس پە؟
اسقار اقىشەۆ,
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قىزمەتكەرى
...ىزدەۋ سالادى
ءۇمىتىمدى ۇزبەيمىنمەن بۇگىندەرى سەكسەننىڭ ۇشەۋىنە اياق باسقان قارتپىن. بەس جاستا اكەدەن ايىرىلىپ, ءومىردىڭ نەشە ءتۇرلى بەلەستەرىن باستان وتكەردىك. الدىمەن سول قيىن-قىستاۋ كەزەڭدەردە ءوسىرىپ ەل قاتارىنا قوسقان اناما قۇلدىق ۇرامىن. سودان سوڭ ءبىلىم مەن تاربيە ءنارىن قۇيا بىلگەن ۇستازدارىما باسىمدى يەمىن. ءبىز 1954 جىلى مەكتەپتى 40-تان استام شاكىرت اياقتاعان ەكەنبىز. بىزگە ءبىلىم ءنارىن بەرىپ ومىرگە جولداما ۇسىنعان ۇستازدارىمىزعا مىڭدا ءبىر العىسىمىزدى ايتامىز.
ايتارىم – سول ءبىر كەزدەرى مەكتەپتى بىرگە بىتىرگەندەردەن بۇگىندە امان-ەسەن جۇرگەندەرى حابارلاسىپ جاتسا, مەن ءۇشىن ۇلكەن قۋانىش سول بولار ەدى. ال ەگەر ولاردىڭ بالا, نەمەرە, شوبەرەلەرى حابارلاسسا دا قۇبا-قۇپ.
مەنىڭ مەكەن-جايىم: سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى, ع. مۇسىرەپوۆ اۋدانى, نوۆويشيم اۋىلى, سوۆەت كوشەسى, 6-8 ءۇي. تەلەفوندار: 8-7153521134 ءۇي; 8-7786768884.
زەينەلعالي كەنجەعاليەۆ