بيسولت دەتسيەۆ. داڭقتى بالۋان. بۇل ەندى كەيىننەن عوي. ول كەزدە سارىۇرپەك بالا. كۇرەس الىپپەسىن تولە بي اۋدانىندا باستاعان جاس بالۋان وبلىستىق جارىسقا كەلگەندە قارسىلاستارىن شەتىنەن جىققان. از-كەم تەحنيكاسىنا قۇداي بەرگەن الاپات كۇش قوسىلعان. قازاقستاننىڭ جاسوسپىرىمدەر قۇراماسىنا قابىلداعاندا دا قاتارىنىڭ الدى بولدى. 1982 جىلى تالليندە وتكەن حالىقارالىق “دوستىق” تۋرنيرىندە 9 كەزدەسۋ وتكىزىپ, 9-ىندا دا جەڭدى.
الايدا, جاسوسپىرىمدەر, جاستار قۇراماسىنان كەيىن ەرەسەكتەر ءباسەكەسى بار. شىن تارتىس سول جەردە. جاستار اراسىندا جۇرگەندە شاشاسىنا شاڭ جۇقپايتىنداردىڭ ەرەسەكتەرگە وتكەننەن كەيىن تاۋى شاعىلىپ, ۇلكەن سپورتتى مۇلدە تاستاپ كەتەتىندەرى دە بار.
1986 جىلى بيسولت ءبىرىنشى رەت ەرەسەكتەر اراسىندا وتكەن كسرو چەمپيوناتىنا قاتىستى. جەتىنشى ورىن الدى. نامىسقوي بوزبالا سول كۇنى كۇندەلىگىنە “مەن قايتسەم دە كسرو چەمپيونى بولامىن” دەپ جازعان. سول جىلى جازدا دەتسيەۆ كسرو حالىقتارى سپارتاكياداسىندا قولا مەدال الدى. ءۇش ايدان سوڭ “دينامو” سپورت قوعامى بويىنشا ءبىرىنشى ورىنعا شىقتى. كەلەر جىلى كسرو كۋبوگىندە الدىنا جان سالماي, كسرو قۇراماسى ساپىنا ءوتتى. 1988 جىلى ەۋروپا چەمپيوناتىندا التىننان ولجا سالدى. 4 رەت كسرو كۋبوگىنىڭ جەڭىمپازى بولعان چەشەننىڭ ءباھادۇر جىگىتى بەرگەن سەرتىندە تۇرىپ, 2 رەت كسرو چەمپيونى بولدى.
بۇگىندە شىمكەنتتە سپورتتىق كلۋب اشىپ, جاس تۇلەكتەرىن جارىسقا سالىپ, باۋلىپ جۇرەتىن بيسولت دەتسيەۆپەن ءجيى كەزدەسەمىز. كەۋدەسى اياققاپتاي اقەدىل جىگىت قازاقشا جوسىتا جونەلگەندە الدىمدا باسقا ۇلتتىڭ وكىلى تۇر-اۋ دەپ ويلامايسىڭ. تاحير ۇزدەنوۆ دەگەن جايساڭ جىگىت ءجانە بار. ارعى اتالارى تەكتى, دۆوريان اۋلەتىنەن. كۋالاندىراتىن سەرتيفيكات تا تابىس ەتىلگەن وسى جىگىتكە.
جۋىردا بيسولت پەن تاحير چەشەن رەسپۋبليكاسىنا بارىپ قايتتى. بيسولت ءجيى بارىپ تۇرادى. قانشا دەگەنمەن تاريحي وتانى, اتا-باباسىنىڭ كىندىك قانى تامعان اتاجۇرت. جولىققانبىز. اسەرلەرى عاجاپ, اسىرەسە, العاش بارعان تاحيردىڭ. چەشەن رەسپۋبليكاسى جىل ءوتكەن سايىن اجارلانىپ كەلەدى, باياعى پايداسىز سوعىستار سالعان جارانىڭ ورنى جازىلىپ كەلەدى, دەيدى.
– قازاقتارعا دەگەن ىقىلاس ەرەكشە, – دەيدى تاحير دوس. – پويىزدان تۇسكەندە جەرگىلىكتى تاكسيستەر قازاقستاننان ەكەنىمىزدى ءبىلگەننەن كەيىن قىزمەت ەتۋگە ىنتىقتى. ۇيىنە قوناققا شاقىرىپ جاتقاندارى بار.
ەندى تۇسىنىكتى عوي. سول جىگىتتەردىڭ ءبىرازى قازاقستاندا دۇنيەگە كەلگەن, كوبىنىڭ تۋىسقاندارى قازاقستاندا تۇرادى.
– ءبىز گروزنىيدا تۇراتىن اقىن دوسىمىز ومار ياريچەۆتىڭ جەتپىس جىلدىق تويىنا بارعانبىز. وماردىڭ بالالىق شاعى وڭتۇستىكتە, ءتۇلكىباس ستانساسىندا ءوتتى. ول وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىن جانىنداي جاقسى كورەدى, دەيدى بيسولت.
بيسولت پەن ءتاحيردىڭ ايتاتىندايى بار. ستاليندىك رەپرەسسيا كەزىندە تاۋ حالىقتارىن, اسىرەسە چەشەندەردى ءبىر كۇندە مال تاسيتىن ەشالوندارعا توعىتىپ, ەلىنەن الاستاعان. جارتىسى جولاي قىرىلىپ, قالجىراعان جۇرت پانانى قازاقتاردان تاپقان. قوناعىن قۇدايىنداي سىيلايتىن قازاق ءۇيىنىڭ ءبىر جاعىن بوساتىپ بەرىپ, ادال اسىنىڭ جارتىسىن بەرگەن. تەكتى حالىق مۇندايدى ۇمىتپايدى ەكەن.
گروزنىيداعى ءبىر بيىكتەۋ تۇسقا چەشەن رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ر.قادىروۆ, رەسەي پرەزيدەنتى د.مەدۆەدەۆ پەن قازاقستان پرەزيدەنتى ن.نازارباەۆتىڭ پورترەتتەرى بەكىتىلگەنىن كورىپتى جىگىتتەر. وسىنىڭ ءوزى باۋىرلاس چەشەن حالقىنىڭ قازاقتارعا دەگەن ىقىلاسىن اڭعارتقانداي بولادى.
چەشەن جۇرتى وزگەرگەن. يسلام ءدىنىن ۇستاناتىن, شاريعاتقا باعىناتىن ەلدە اراق ءىشىپ, بەيساۋات ءجۇرگەن ەشكىم جوق. تەمەكى تارتاتىندارى دا جوققا ءتان. قىزدار ادەپتى. اشىق-شاشىق جۇرمەيدى. ۇلتتىق سالت-ءداستۇر, ۇلتتىق قۇندىلىقتار مۇندا جاقسى ساقتالادى. جاڭارعان, جاسارعان گروزنىيدىڭ ءبىر كەرەمەتى – سپورت كەشەندەرىنىڭ كوپتەپ اشىلۋى.
جاستار وسىندا. چەشەننىڭ سايىپقىران جىگىتتەرى ەرتە مە, كەش پە قورعاسىن وعىن جۇتتىراتىن اۆتوماتتان گورى بيىك ماقساتتاردىڭ جالىن ۇستاتاتىن ۇلكەن سپورتتى قولاي كورىپتى.
بۇل حالىققا دوس كەرەك. الىپ بايتەرەگىنىڭ ءبىر بۇتاعى قازاقستاندا ءوسىپ جاتقان چەشەندەردىڭ تامىرى قازاق حالقىمەن بىرگە جاساي بەرەدى. سونىڭ ءبىرى مەنىڭ دوسىم – بيسولت دەتسيەۆ پەن تاحير ۇزدەنوۆ. ءوڭتۇستىكتىڭ جىلۋى كەۋدەسىندە مازداپ تۇراتىن ومار ياريچەۆ.
بۇلاردا ءبىر عانا تىلەۋ بار. ادام ادامعا دوس, باۋىر!
باقتيار تايجان,
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.
ايقارما بەتتىڭ ماتەريالدارىن ۇيىمداستىرعان ءلايلا ەدىلقىزى.