بىلتىر قازاقستان مەن گەرمانيا اراسىنداعى ديپلوماتيالىق بايلانىستىڭ 25 جىلدىعىنا وراي ەكى ەلدىڭ رۋحاني ءومىرى مەن مادەنيەتىن توعىستىرۋعا باعىتتالعان بىرقاتار تانىمدىق شارالار وتكەن ەدى. سول يگى ءداستۇردىڭ جالعاسى رەتىندە ءا.قاستەەۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك ونەر مۋزەيىندە ء«تىلدىڭ كۇشى حالىقتاردى قالىپتاستىرادى. اعايىندى گريممدەردىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعى» اتتى ەرەكشە كورمە الماتىلىق كورەرمەنگە ۇسىنىلدى.
اعايىندى گريممدەر تەك نەمىس ەلىنە عانا ەمەس بۇكىل ەۋروپاعا, ودان قالسا باتىس ەلدەرىنە تانىمال تۇلعالار. ولاردىڭ شىعارماشىلىعى الەمدىك مادەنيەتتىڭ جاۋھارى سانالادى. ياكوب جانە ۆيلگەلم گريممدەر – رومانتيزم داۋىرىندە پايدا بولىپ, ونىڭ گۇلدەنگەن شاعىندا ءومىر سۇرگەن, گەرمانيستيكانىڭ نەگىزىن سالۋشىلار. ءوز حالقىن جاقسى بىلۋگە دەگەن قۇلشىنىسى, اۋىز ادەبيەتىنە, حالىقتىق ءتىل مەن مادەنيەتكە ىقىلاستارىنىڭ ويانۋى – سونىڭ كورىنىستەرىنىڭ ءبىرى. اعايىندى گريممدەر گەرمانياداعى ۇلتتىق بىرتەكتەستىك پەن ءتىلدىڭ دامۋىنا زور ۇلەس قوستى. «حالىق پوەزياسى» مەن «حالىقتىق ءتىلدىڭ» ماڭىزدىلىعىنا باسا ءمان بەرە وتىرىپ, ولار كوپتەگەن حالىقتاردىڭ ۇلتتىق رۋحىنىڭ وركەندەۋىنە مۇمكىندىك تۋعىزدى. ولاردىڭ شىعارماشىلىعى نەمىس جانە ەۋروپا مادەنيەتىنە ەداۋىر ىقپال ەتتى. كورمەگە قويىلعان «قىزىل تەلپەك», «كۇلبيكەش» جانە «ۇيقىداعى ارۋ» سياقتى الەمگە ايگىلى جەكەلەگەن ەرتەگىلەرگە جاساعان يلليۋستراتسيالار – وسىنىڭ ايقىن مىسالى.
ء«تىل مەن كومپوزيتسيانىڭ ەرەكشەلىكتەرىن ساقتاي وتىرىپ, اعايىندى گريممدەر نەمىس اۋىز ادەبيەتى ەرتەگىلەرىنىڭ ەرەكشەلىكتەرىن جەتكىزىپ, ولارعا كوركەم ادەبيەتكە ءتان سيپات بەردى. جەلىلىك وقيعالاردىڭ قاراپايىمدىلىعى مەن ايقىندىعى جانە مازمۇننىڭ تەرەڭدىگى – گريممدەر ەرتەگىلەرىنىڭ ايرىقشا قاسيەتتەرى. ولاردىڭ «برەمەن مۋزىكانتتارى» ءار زاماندا ەلدەردى ارالاپ, ساياحاتتارىن جالعاستىرىپ كەلەدى. اتالعان كورمە كاسسەل قالاسىنداعى «اعايىندى گريممدەر قوعامى» قۇ باسقارۋشى ديرەكتورى, دوكتور بەرنحارد لاۋەر مىرزانىڭ باسشىلىعىمەن ۇيىمداستىرىلىپ وتىر. كورمە جۇمىسى ءۇش اي بويى جالعاساتىن بولادى», دەيدى مەملەكەتتىك ونەر مۋزەيىنىڭ ديرەكتورى, پروفەسسور گۇلميرا شالاباەۆا.
كورمەنىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا ارنايى كەلگەن گەرمانيانىڭ قازاقستانداعى ەلشىسى رولف مافاەل وسىناۋ عاجايىپ ونەر تۋىندىلارى قازاقستان مەن گەرمانيا اراسىنداعى دوستىق قارىم-قاتىناستى ودان ءارى نىعايتىپ, رۋحاني بايلانىس ورناتۋعا جول اشاتىنىن جەتكىزدى. «قازاقستان مادەنيەتى مەن تاريحى باي مەملەكەت. بۇل ەلدە ونەر وتە جوعارى باعالانادى. استانادان باستالعان بۇل كورمە قازاقستاننىڭ رۋحاني ورتالىعى سانالعان الماتىعا دا كەلىپ وتىر. الەمدىك شىعارمالار حالىقتىڭ ىستىق ىقىلاسىنا بولەنەدى دەپ سەنەمىز», دەيدى رولف مافاەل.
سونداي-اق كورمەنىڭ اشىلۋىنا كەلگەن باس كونسۋل يورن روزەنبەرگ پەن «اعايىندى گريممدەر قوعامى» قۇ باسقارۋشى ديرەكتورى, دوكتور بەرنحارد لاۋەر بۇل ونەر تۋىندىلارى ادامزات تاريحىنداعى ەرەكشە ماڭىزعا يە جادىگەرلەر ەكەنىن, كورمەنىڭ جاس كورەرمەندەرىنە ۇلكەن اسەر سىيلايتىنىن ايتىپ ءوتتى. شىنىندا دا كورمەگە قويىلعان ءار كارتيناعا ۇڭىلگەنىمىزدە بالا كەزىمىزدە وقىعان تاڭعاجايىپ ەرتەگىلەر الەمىندە ساياحاتتاپ جۇرگەندەي اسەرگە بولەندىك.
تاڭسىق ەرتەگىلەردىڭ تاڭعاجايىپ الەمى...
ارمان وكتيابر,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى