كوميتەت توراعاسى الدىمەن ءوتكەن جىلعى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋىنا باعا بەرىپ ءوتتى. ەل ەكونوميكاسىنداعى كىرىستەر الدىڭعى جىلدار سەكىلدى ۇلتتىق قوردىڭ ترانسفەرتتەرى ەسەبىنەن قالىپتاسقان. سونداي-اق سالىق ءتۇسىمدەرىنە جاسالعان تالداۋ بارىسىندا بارلىق ءىرى سالىق تۇرلەرى جانە كەدەندىك تۇسىمدەردىڭ تومەندەگەنى بەلگىلى بولىپ وتىر. كىرىس تومەندەۋىنىڭ وبەكتيۆتى فاكتورى الەمدىك قارجى داعدارىسى بولسا, ىشكى سۋبەكتيۆتى فاكتورى سالىقتىق جانە كەدەندىك اكىمشىلىك ءىس ءجۇرگىزۋدە كەزدەسەتىن ماسەلەلەر بولىپ وتىرعان كورىنەدى. بۇعان بيۋدجەتتىڭ كىرىس بولىگىن باقىلاۋ بارىسىندا انىقتالعان 11 ملرد.تەڭگە مولشەرىندەگى سالىق جانە كەدەن زاڭدارىن بۇزۋشىلىقتاردى كەلتىرۋگە بولادى. وسى ورايدا ايتا كەتەر ءبىر ءجايت, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ شىعىس بولىگى 3,5 ترلن. تەڭگەگە نەمەسە 98,3 پايىزعا ورىندالعاندىعى بولىپ وتىر. كوميتەتتىڭ شىعىنداردىڭ بيۋدجەتتىك باعدارلامالارداعى بولىنىسىنە جاساعان الدىن الا تالداۋ ءناتيجەسىنە سۇيەنسەك, 2009 جىلى 25 باعدارلاما بويىنشا بولىنگەن قارجىنىڭ 80 پايىزعا جەتەر-جەتپەسى عانا يگەرىلگەن. باسقاشا ايتساق, 21,5 ملرد.تەڭگە ءوز ماقساتىندا يگەرىلمەي قالعان. سارالاپ كەلتىرسەك, ولار تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا جانە تۇرعىن ۇيلەردى ساتىپ الۋعا, ءبىلىم بەرۋ مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ, عىلىم وبەكتىلەرىن سالۋعا جانە ءجوندەۋگە بولىنگەن قارجىلار. شىعىستاردى اتقارۋ كەزىندەگى بيۋدجەتتىك ءتارتىپتىڭ جاي-كۇيى دە ءماز ەمەس.
ەسەپ كوميتەتىنىڭ باسشىسى ۇلتتىق كومپانيالاردىڭ باسقارۋ ورگاندارىنا جاتاتىن كەيبىر مەملەكەتتىك ورگان باسشىلارىنىڭ باسقارۋ شەشىمدەرىن قابىلداعاندا قالىپتاسقان تارتىپتەن اسا المايتىندىقتارىن بايان ەتتى. ء“بىزدىڭ قولىمىزدا تاۋەكەلى مول, ەكونوميكالىق تۇرعىدان ءتيىمسىز, ءتىپتى ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق قاۋىپسىزدىگىنە قاتەر توندىرەتىن شەشىمدەر تۋرالى فاكتىلەر بار ەكەنىن ايتقىم كەلەدى”, – دەدى ول. تەكسەرىس كورسەتكەندەي, بۇلار ەل بيۋدجەتىنە وتە كولەمدى شىعىندار اكەلگەن. اتاپ ايتساق, “ينجينيرينگ جانە تەحنولوگيالار ترانسفەرتى ورتالىعى” اق-تى تەكسەرۋ ناتيجەسىندە ولاردىڭ 2,7 ملرد. تەڭگەگە ساتىپ العان شەتەلدىك اكتسيالارىنىڭ قۇنى 1 ملرد. تەڭگەگە قۇنسىزدانعانى انىقتالعان. بۇل ورتاشا كورسەتكىشپەن الساق, 42 پايىزدى كورسەتەدى. “ۇلتتىق يننوۆاتسيالىق قور” اق پەن “قازاقستاننىڭ ينۆەستيتسيالىق قورىنىڭ” قۇرىلۋى مەن جارعىلىق كاپيتالىن تولىقتىرىپ وتىرۋعا 70 ملرد. تەڭگەدەن استام رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت قارجىسى كەتكەن. قارجى-شارۋاشىلىق قىزمەتىنىڭ 2007-2008 جىلدارىنىڭ ناتيجەسىنە قاراساق, اتالمىش اق-تار مەملەكەت قارجىسىنا 25,5 ملرد. تەڭگەگە شىعىن اكەلگەن. بۇگىنگى كۇنى “ۇيق” اق-تىڭ قارجىلاندىراتىن 85 جوباسىنىڭ تەك قانا 3-ەۋى جۇزەگە اسقان. ال “قيق” اق-تىڭ قارجىلاندىرعان 36 جوباسىنىڭ تەك 2-ەۋى اياقتالىپ, ءوز ناتيجەسىن بەرىپ وتىرعان كورىنەدى. قوس قوردىڭ ومىرگە كەلگەنىنە 7 جىل بولسا دا ولاردىڭ باسشىلارى 5-6 رەت اۋىسقانىن تىلگە تيەك ەتكەن ومارحان وكسىكباەۆ ولاردىڭ مەملەكەت قارجىسىنا كەلتىرگەن شىعىندارى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلمايتىندىعىن اشىق ايتتى. كەرىسىنشە, ۇلكەن كولەمدە قوسىمشا جانە سىياقىلار الاتىندىعىن اشىنا جەتكىزدى. “جاقىندا ەسەپ كوميتەتىنىڭ وتىرىسىن وتكىزگەنىمىزدە “سامۇرىق-قازىنا” باسشىلارىنىڭ ءبىرى ىشكى دايىندىق بارىسىندا ءوز مەنەدجەرلەرىنىڭ ىشتەي كاسىبي باسقارۋ شەشىمدەرىن شىعارۋعا” دايىن ەمەستىگىن مويىنداعان بولاتىن. ولاردىڭ سونىمەن بىرگە ءوز قاتەلىكتەرىنە جاۋاپكەرشىلىكتى الۋعا دايىن ەمەس ەكەندىگىن دە قوسا ايتقىم كەلەدى. قولدانىستاعى زاڭنامادا ولاردى جازالاۋ قاراستىرىلماعان”, – دەدى ەسەپ كوميتەتىنىڭ توراعاسى ومارحان وكسىكباەۆ. مەملەكەتتىك اكتيۆتەردى باسقارۋدىڭ تيىمسىزدىگى جانە كاسىبيلىكتىڭ تومەندىگى جونىندە ايتىلىپ كەلە جاتقانى ءبىر بۇل عانا ەمەس. بىراق ءبىزدى ۇلتتىق حولدينگ باسشىلارىنىڭ وسى جاعدايدى مويىنداعانى كوڭىل كونشىتەدى. ولار ساراپتاما جۇرگىزىپ, ناقتى جۇيەلىك شارالار قابىلداۋعا ۋادە بەردى, دەگەن ءتوراعا مەنەدجەرلەردەن سىياقى مەن قوسىمشا اقشانى قايتارىپ الۋ جونىندە ۇسىنىس ايتتى.
وتكەن جىلى ەسەپ كوميتەتى 47 باقىلاۋ ءىس-شاراسىن وتكىزگەن. وبلىستاردا 7 كەشەندى تەكسەرۋ ءجۇرگىزىپ, جىل بويى 139,7 ملرد. تەڭگەنى قامتيتىن بيۋدجەتتىك جانە باسقا دا زاڭ بۇزۋشىلىقتاردى انىقتاعان. جىل قورىتىندىسى بويىنشا كوميتەتتىڭ باقىلاۋىنداعى وبەكتىلەر 29 ملرد. تەڭگەنى بيۋدجەتكە قايتارعان كورىنەدى.
القا وتىرىسىنان كەيىن ەسەپ كوميتەتىنىڭ توراعاسى و. وكسىكباەۆ جۋرناليستەرگە بەرگەن سۇحباتىندا يگەرىلمەگەن قارجى تۋرالى ءتۇسىنىكتەمە بەرە كەتتى. “كەيبىرەۋلەر قارجى قالتادا قالعاندىعى جاقسى دەپ ويلايدى. ال ءبىزدىڭ ايتارىمىز, اقشا جۇمىس ىستەۋى كەرەك. ول ءوز باعىتىمەن ماقساتتى جۇمسالۋى قاجەت. ولاي بولماعان جاعدايدا قارجى ءوز مۋلتيپليكاتيۆتىلىگىن, ياعني تيىمدىلىگىن جوعالتادى. سوندىقتان اتقارۋشى بيلىكتىڭ باستى كەمشىلىگى بولىنگەن اقشانى دۇرىس جۇمساي الماۋىندا بولىپ وتىر.
ەكىنشى كۇردەلى ماسەلە – جوسپارلاۋ جۇيەسىندەگى كەمشىلىك. بيۋدجەتتى جوسپارلاۋ بارىسىندا جوسپارلاۋشىلار, جوسپاردىڭ ەسەبىن بەرۋشىلەر, اكىمدىكتەر كولەمدى قارجىنى سۇراپ الادى دا, يگەرۋ ماسەلەسىنە كەلگەندە جاۋاپكەرشىلىكتى مويىندارىنا المايدى. ارتىق اقشا قالۋى وسىدان شىعادى. تەكسەرۋ جۇرگىزۋ بارىسىندا كەيبىر جەرلەرگە ارتىق اقشا سالعاندىعىن كورىپ وتىرامىز. بىراق ەشتەڭە ىستەي المايمىز. كەڭەستىك كەزەڭدە مىناداي تاجىريبە بار بولاتىن. ەگەر ارتىق قارجى قالاتىن جاعداي بولسا, ول دەرەۋ بيۋدجەتكە الىناتىن. ال بىزدە ونداي قارجى جىل سوڭىنا دەيىن كەرەكتى جەرگە جۇمسالماي, قاپ تۇبىندە جاتا بەرەدى. يگەرىلمەسە دە نەلىكتەن قالا بەرەتىنى تۇسىنىكسىز. وسىدان كەلىپ مەملەكەت قارجىسىنىڭ تيىمدىلىگى كەميدى, دەدى ول. بيۋدجەت جوسپارلاۋ كەزىندە نورمادان ارتىق, ء“وزى تويسا دا, كوزى تويماي” سۇرالعان ءوتىنىش كەلىپ تۇسەتىن بولسا, ولار اكىمشىلىك جازاعا تارتىلۋى ءتيىس. ال تابىلعان ارتىق قارجى ۋاقىت كۇتپەي, قاجەتتى باعىتقا جۇمسالۋى كەرەك. بۇگىنگى تاڭدا ەلىمىزدىڭ 6 وبلىسى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە 70-80 پايىزعا دەيىن تاۋەلدى. ولاردىڭ جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەرىنىڭ قۇرىلۋىن تەكسەرىپ جاتقان ەشكىم جوق. مەملەكەت قارجىسىنىڭ دۇرىس بەرىلىپ جاتقاندىعىنان ەشكىم حابارسىز. ناقتى تەكسەرىستىڭ جوقتىعىنان ايماقتاردا رەسپۋبليكالىق جانە جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەردىڭ كىرىس بولىگىن ۇلعايتاتىن جاسىرىن رەزەرۆتەر رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە ەنگىزىلمەي وتىر. ومارحان وكسىكباەۆتىڭ ايتۋىنشا, ولاردى ەل قازىناسىن تولىقتىرۋعا, مەملەكەتىمىز بەن وڭىرلەردىڭ الەۋمەتتىك جانە ەكونوميكالىق مىندەتتەرىن شەشۋگە باعىتتاۋعا ابدەن بولاتىن كورىنەدى.
وتىرىس سوڭىندا ەسەپ كوميتەتى تاراپىنان ەكونوميكا جانە بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋ ءمينيسترلىگىنە بيۋدجەت جوسپارلاۋ كەزىندە تۇسكەن وتىنىشتەردى ناقتى باقىلاپ, تەكسەرىپ وتىرۋ قاجەتتىگى, سونداي-اق ارتىق قاراجاتتى دەر كەزىندە قايتارىپ الىپ, ماقساتتى جەرگە جۇمساۋ جونىندە ۇسىنىس ايتىلدى.
دايەكتى جوبالار – ىلگەرىلەۋ كوزى
پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ومىرزاق شوكەەۆتىڭ توراعالىعىمەن ەلىمىزدەگى يندۋسترييالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋعا باعىتتالعان جەدەل شتابتىڭ جۇمىسى قىزىلوردا وبلىسىندا ءوز جالعاسىن تاپتى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تالابىنا سايكەس ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسىن دامىتۋدىڭ باسىم باعىتى – يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىنا قىزىلوردا وبلىسىنان بارلىعى 295,5 ملرد.تەڭگە قۇرايتىن 92 جوبا ۇسىنىلعان. ەگەر سارالاپ ايتار بولساق, قۇنى 154,6 ملرد.تەڭگەنىڭ 74 جوباسىنا سالالىق مينيسترلىكتەن كەلىسىم الىنىپ, يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىنا ەنگىزىلگەن. بۇل جوبالاردىڭ ىشىنەن يندۋستريا جانە ساۋدا مينيسترلىگىمەن كەلىسىم ارقىلى قۇنى 40,9 ملرد.تەڭگە تۇراتىن 12 جوبا, ال اعىمداعى, ياعني 2010 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن ناقتى جۇزەگە اسىرىلاتىن قۇنى 23 ملرد. تەڭگە بولاتىن 11 جوبا ىرىكتەلىنىپ الىنعان. مامانداردىڭ پايىمداۋىنشا جالپى قۇنى 19,6 ملرد. تەڭگە تۇراتىن 7 جوبا اعىمداعى جىلدىڭ 1 شىلدەسىندە ىسكە قوسىلاتىن بولسا, قۇنى 3,4 ملرد. تەڭگە تۇراتىن 4 جوبا جىل اياعىندا پايدالانۋعا بەرىلمەك. بۇل ءوندىرىس ورىندارى ىسكە قوسىلعاندا 142 جاڭا جۇمىس ورىندارى اشىلماق.
ومىرزاق ەستاي ۇلىنىڭ سىر ايماعىنداعى جۇمىس ساپارى سىرداريا اۋدانى اۋماعىندا قونىس تەپكەن “اقشابۇلاق” كەنىشىنەن باستاۋ الدى. جەدەل شتاب مۇشەلەرى ىلەسپە گاز ءوندىرۋ قوندىرعىسى جۇمىسىمەن جانە قۇرعاق گازدى قىزىلوردا قالاسىنا جەتكىزۋ جولدارىمەن تانىستى.
كەنىش باسىندا دەلەگاتسيا ءمۇشەلەرىنە “گازدى ءتيىمدى پايدالانۋ كەشەنىنىڭ 2-ءشى كەزەگىنىڭ قۇرىلىسى” جوبالارىنىڭ جۇزەگە اسىرىلۋ بارىسىمەن جوباعا تاپسىرىس بەرۋشى “كازگەرمۇناي بك” جشس-ءنىڭ باس ديرەكتورى ليۋ چجي تانىستىرىپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, جوبا قۇنى 10,3 ملرد.تەڭگە تۇرادى. جوبا اعىمداعى جىلى ىسكە قسىلىپ, 300 ملن. تەكشە مەتر گاز وڭدەپ, 21 تۇراقتى جۇمىس ورنى اشىلماق.
مۇنان سوڭ جەدەل شتاب ءمۇشەلەرى “گاز-تۋربينالى ەلەكترستانساسى قۇرىلىسى” جوباسىنىڭ ءجۇرگىزىلۋ بارىسىمەن تانىستى. “كريستالل مەنەدجمەنت” سەرىكتەستىگى ءجۇزەگە اسىراتىن بۇل جوبانىڭ قۇنى 17,7 ملرد. تەڭگە تۇرادى ەكەن. كەلەشەكتە گاز-تۋربينالى ستانسا سالىنسا, ساعاتىنا 87,0 مۆت ەلەكتر قۋاتىن ءوندىرىپ, 96 ادامدى تۇراقتى جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتپەك.
ءو.شوكەەۆ باستاعان توپ “پەتروكازاقستانقۇمكولرەسورسيز” اق-تىڭ جالپى قۇنى 7,6 ملرد. تەڭگەنى قۇرايتىن “قۇمكولگازتۋربينالىق ستانساسىندا قۋاتتىلىعى 25 مۆت. 2 قوسىمشا گاز-تۋربينالى قوندىرعىنىڭ قۇرىلىسى” جانە “ۆل 220 كۆ قۇمكول–قىزىلوردا ەلەكتر جەلىلەرىنىڭ قۇرىلىسى” جوبالارىمەن دە تانىسىپ شىقتى.
“اقشابۇلاق” كەنىشىنەن سوڭ دەلەگاتسيا مۇشەلەرى جاڭاقورعان اۋدانىنا اتباسىن بۇرىپ, “باتىس ەۋروپا–باتىس قىتاي” حالىقارالىق اۆتوجولى جوباسىن جۇزەگە اسىرۋعا دايىندىق بارىسىن كوردى. بۇل حالىقارالىق اۆتوجولدىڭ 811,7 شاقىرىمى قىزىلوردا وبلىسىنىڭ اۋماعىنان وتپەك. جوبانى 2010-2012 جىلدارى جۇزەگە اسىرۋ جوسپارعا ەندىرىلگەن. جوبانى سىر ايماعىندا جۇزگە اسىرۋعا 188,4 ملرد. تەڭگە قارجى قارالىپ, ونى جۇزەگە اسىرۋ بارىسىندا جىلىنا 18086 ادام جۇمىسقا تارتىلادى دەپ جوسپارلانىپ وتىر. وسى حالىقارالىق جوباعا جەرگىلىكتى جەردىڭ ونىمدەرىن پايدالانۋ قولعا الىنباق. ءو.ءشوكەەۆ باستاعان توپ مۇشەلەرى “تاسبۇلاق” جشس-ءىنىڭ قيىرشىق تاس ءوندىرۋ زاۋىتىنىڭ ىسكە قوسىلۋ راسىمىنە دە قاتىستى.
جۇمىس ساپارىن قىزىلوردا قالاسىندا جالعاستىرعان جۇمىس توبى “اۆتوموبيل جولدارى باسقارماسى” جشس-ءىنىڭ جاقىن ارادا ىسكە قوسىلاتىن, قۇنى 700,0 مىڭ تەڭگەنى قۇرايتىن “بيتۋم شىعارۋ زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسى” جوباسىمەن تانىستى. زاۋىت تاۋلىگىنە 500 توننا بيتۋم وندىرەتىن بولادى. تاسبوگەت قىستاعىنداعى سۋ تازارتۋ قۇرىلعىسىنىڭ باس سۋ توسپاسىندا بولىپ, سۋ توسپاسىن كەڭەيتۋ مەن جاڭارتۋ جوباسىنىڭ جاي-جاپسارى, “تەحمامان” جشس-ءىنىڭ بازاسىندا بولىپ, كاسىپتىك وقۋ ورنىنىڭ جۇمىسىن كوردى. بۇل وقۋ ورنى اعىمداعى جىلى باستاۋ الاتىن “باتىس ەۋروپا-باتىس قىتاي” حالىقارالىق اۆتوجولى” قۇرىلىسىنا ماماندار دايارلاۋدا ەكەن. شتاب مۇشەلەرىنىڭ جۇمىس ساپارى “2010-2014 جىلدارعا ارنالعان يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىنداعى جوبالاردىڭ ىسكە اسىرىلۋىنىڭ بارىسىن باقىلاۋ جونىندەگى” شتاب وتىرىسىمەن قورىتىندىلاندى. وندا يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ, تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق, قازاقستاندىق مازمۇن ۇلەسىن كوبەيتۋ ماسەلەلەرى ءتوڭىرەگىندە اڭگىمە ءوربىدى. وبلىس اكىمى بولاتبەك قۋاندىقوۆ سىر ايماعىندا يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى اياسىنداعى اۋقىمدى جوبالارمەن ەگجەي-تەگجەيلى تانىستىردى. ال, شتاب وتىرىسىن قورىتىندىلاعان ءو.شوكەەۆ ەلباسىنىڭ تىكەلەي باقىلاۋىندا تۇرعان ەلىمىزدىڭ دامۋ داڭعىلى – جارقىن جوبالاردى ءجۇزەگە اسىرۋ جەرگىلىكتى بيلىكتىڭ باستى باقىلاۋىندا بولىپ, سونى سەرپىلىس جاسالۋ قاجەتتىگىن باسا ايتتى.
جيىن سوڭىنان قىزىلوردا وبلىسىنىڭ اكىمدىگى مەن “قازاتومونەركاسىپ” ۇلتتىق اتوم كومپانياسى” اق اراسىنداعى قىزىلوردا وبلىسىنىڭ 2010 جىلداعى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋى تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويىلدى.
ەركىن ءابىل, قىزىلوردا.
حالىق ساناعى قورىتىندىلاندى
بىلتىرعى جىلى ەلىمىز بويىنشا قازاقستان رەسپۋبليكاسى حالقىنىڭ كەزەكتى ۇلتتىق ساناعى وتكىزىلگەنى بەلگىلى.
ەندى, مىنە, اگەنتتىكتىڭ جاڭا باسشىسى ءاليحان سمايىلوۆ ىجداعاتتىلىقپەن ايقىندالعان حالىق ساناعىنىڭ ناقتى قورىتىندىسىن جاريالادى. ءسويتىپ, وتكەن جىلعى حالىق ساناعىنىڭ قورىتىندىلارى بويىنشا قازاقستان رەسپۋبليكاسى حالقىنىڭ سانى 2009 جىلعى اقپاننىڭ 25-ىنە قاراعانداعى تۇنگى 12 ساعاتتاعى ەسەپتەۋ مەرزىمىندە 16 004,8 مىڭ ادامدى قۇراعان. ياعني, ساناقارالىق كەزەڭ كەزىندە رەسپۋبليكا حالقىنىڭ سانى 1 022,9 مىڭ ادامعا ءوسىپ, حالىق سانىنىڭ ءوسىمى 6,8 پايىزدى قۇراعان. مۇنىڭ ىشىندە قالا حالقىنىڭ سانى 8 639,1 مىڭ ادام, اۋىل تۇرعىندارى 7 365,7 مىڭ ادام بولىپ, قالا حالقىنىڭ سانى 195,1 مىڭ ادامعا نەمەسە 2,3 پايىزعا, ال اۋىل جۇرتى 827,8 مىڭ ادامعا نەمەسە 12,7 پايىزعا وسكەن. ياعني, ەلدەگى قالا تۇرعىندارىنىڭ ۇلەسى 54 پايىزدى, اۋىل جۇرتشىلىعى 46 پايىزدى قۇراپ وتىر. ال ەرلەر سانى 7 722,8 مىڭ ادام, ايەلدەر 8 282,0 مىڭ ادام بولىپ, وتكەن ساناقپەن سالىستىرعاندا ەرلەر سانى 507,1 مىڭ ادامعا نەمەسە 7 پايىزعا, ال ايەلدەر سانى 515,8 مىڭ ادامعا نەمەسە 6,6 پايىزعا ارتقان.
قازاقتار سانى وتكەن ساناقپەن سالىستىرعاندا 26,1 پايىزعا ءوسىپ, 10 098,6 مىڭ ادامدى قۇراسا, وزبەكتەر سانى 23,3 پايىزعا ءوسىپ, 457,2 مىڭ ادامدى, ۇيعىرلار 6 پايىزعا ءوسىپ, 223,1 مىڭ ادامدى قۇراعان. ال وتكەن جىلعى حالىق ساناعىن ەسەپكە العاندا 2010 جىلدىڭ 1 قاڭتارىندا رەسپۋبليكا حالقىنىڭ سانى 16 196,8 مىڭ ادامدى قۇراپ وتىر. ونىڭ ىشىندە قازاقتاردىڭ ۇلەسى 63,6 پايىزدى, ورىستار – 23,3, وزبەكتەر – 2,9, ۋكرايندار – 2, ۇيعىرلار – 1,4, تاتارلار – 1,2, نەمىستەر – 1,1, باسقا ەتنوستار 4,5 پايىزدى قۇراعان.