ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ پارلامەنت پالاتالارىنىڭ بىرلەسكەن وتىرىسىندا حالىققا جاريا ەتكەن «پرەزيدەنتتىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسى» اتتى ۇندەۋى دەر كەزىندە قولعا الىنار شارالاردى ناقتىلاپ بەردى.
كوتەرىلىپ وتىرعان وسى الەۋمەتتىك ماسەلەلەردىڭ بەسەۋى دە قازىر وتە وزەكتى. تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىمەن سالىستىرعاندا ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسى قارىشتاپ دامىدى, قازاقستاندى الەم تانىدى.
ەكونوميكانى دامىتۋ, الەمدەگى موينى وزىق وتىز ەلدىڭ قاتارىنان كورىنۋ ءۇشىن اۋقىمدى, ءتيىمدى مەملەكەتتىك باعدارلامالار جۇزەگە اسىرىلدى, ول قازىر جالعاسىن تاۋىپ تا وتىر. مەملەكەتتىڭ دامۋى تەك ەكونوميكالىق كورسەتكىشتەرمەن عانا شەكتەلمەۋى ءتيىس ەكەنى بەلگىلى. حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن جاقسارتۋ دا دامۋ وزەگىنىڭ ءبىرى. ەلباسى ۇندەۋدەگى باستامالارىن ء«اربىر وتباسىنا باسپانا الۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرىن بەرۋدەن» باستادى. ء«وز ءۇيىم – ولەڭ توسەگىم» دەگەن ەمەس پە حالقىمىز؟ جاڭا وتباسىن قۇرعان جاستاردىڭ كوبىنە باسپاناسىز جۇرەتىنىنە كادىمگى ءومىردىڭ زاڭى سياقتى ەتىمىز ءولىپ بارا جاتقانداي ەدى. باسپاناسىز ولار كوپتەگەن قيىندىقتارعا تاپ بولادى, سودان جاس شاڭىراق شايقالىپ تا جاتادى. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى وسى ۇندەۋىندە باسپانا الۋ ءۇشىن نەسيە تولەمىنىڭ مەرزىمى 25 جىلعا, ۇستەمەسى 7 پايىزعا دەيىن تومەندەتىلەتىنىن ايتتى. مۇنداي كومەك پەن جەڭىلدىكتى ءبىزدىڭ وتانداستارىمىز ءالى سەزىنگەن ەمەس, بۇل – جاستارعا ۇلكەن اكەلىك قامقورلىق.
ءوزىم ءبىلىم سالاسىندا ءارى جاستارمەن جۇمىس ىستەيتىندىكتەن ەلباسى ۇندەۋى كوكتەمنىڭ التىنكۇرەك جەلىندەي جاستاردىڭ جۇرەگىن ەرەكشە قۋانىشقا بولەيتىنىن سەزىنگەندەيمىن. قازىر ءبىلىم, ماماندىق الۋعا قۇشتار, بىراق گرانتقا ىلىنە الماي, اقىلى بولىمدەردە وقۋعا قارجىسى بولماي ۋاقىتىن جوعالتاتىن جاستار از ەمەس. ولاردىڭ كوبى ءبىلىم الۋ ءۇشىن كورشى رەسەيگە, وزگە دە شەتەلدەرگە كەتىپ قالاتىنىن دا كورىپ ءجۇرمىز. ويتكەنى وسىعان دەيىن رەسەيدە حالىقتىڭ سانىنا شاققاندا گرانتتىڭ سانى جوعارى بولاتىن. ەندى قازاقستاندا دا حالىق سانىنا شاققاندا گرانتتىڭ سانى رەسەيمەن تەڭەسىپ قالدى دەۋگە نەگىز بار. ەلباسى قولداۋىنىڭ ارقاسىندا جاستارىمىزعا ءوزىمىزدىڭ ەلدە اقىسىز ءبىلىم الۋعا زور مۇمكىندىك تۋدى.
جاتاقحانا ماسەلەسى دە جاستار ءۇشىن وتە وزەكتى ەدى. جاسىراتىنى جوق, ەلىمىزدىڭ بارلىق شالعايىندا دا ستۋدەنتتەرگە جاتاقحانالاردا ورىن جەتپەيتىنى اششى شىندىق بولاتىن. اتا-انا بالاسىنىڭ وقۋىنا, ونىڭ جالدايتىن پاتەرىنە, تاماعى مەن كيىمىنە شىعىنداناتىن, سول ءۇشىن جوعارى پايىزبەن امالسىز نەسيە الاتىن, ونى تولەۋى تاعى بار. ەلباسى ۇندەۋىندە ايتىلعان ستۋدەنتتەردىڭ جاتاقحاناداعى جاعدايىن جاقسارتۋ ماسەلەسى وتە ورىندى ءارى دەر كەزىندە كوتەرىلىپ وتىر. وزىمىزدە الەۋمەتتىك جاعدايى جاقسارسا, جاستارعا سىرت ەلدەرگە كەتىپ وقۋعا قاجەتتىلىك تە بولمايدى. ال ءبىلىم ساپاسىن تەرەڭدەتۋ ءۇشىن قازىر جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ الەمدەگى ءداستۇرى وزىق, ىرگەلى ءبىلىم وردالارىمەن بايلانىسى جەتكىلىكتى, ولاردان پروفەسسورلار, ماماندار شاقىرتۋ بۇگىندە قيىندىق تۋعىزاتىن ماسەلە ەمەس. پرەزيدەنت «2022 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن ستۋدەنتتەرگە ارناپ كەمىندە 75 مىڭ ورىندىق جاڭا جاتاقحانا سالۋدى تاپسىرامىن», دەدى. مۇنىڭ, ارينە, ءبىلىم وردالارىنىڭ جاعدايىن جاقسارتاتۋعا, ستۋدەنتتەردىڭ كۇنكورىسىنە الاڭداماي ساباققا الاڭسىز قاراۋىنا ىقپالى زور بولارى ءسوزسىز.
ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ء«تورتىنشى ونەركاسىپتىك رەۆوليۋتسيا جاعدايىنداعى دامۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى» اتتى جولداۋىندا دا ەلدى تسيفرلاندىرۋ ۇدەرىسىنە بايلانىستى تەحنيكالىق ماماندار دايىنداۋ كەرەكتىگىن ايتقان بولاتىن. وسى جولعى ۇندەۋىندە بولگەن 20 مىڭ ءبىلىم گرانتىنىڭ 11 مىڭى تەحنيكالىق ماماندار دايىنداۋعا جۇمسالاتىنىن ەسكە سالدى. بۇل دا وتە دۇرىس شەشىم. ەلدىڭ ەكونوميكاسىن دامىتۋ ءۇشىن ءوندىرىس قاشان دا تۋ ۇستاۋشى بولىپ قالا بەرمەك. قازىر بۇل سالانى جاڭا تەحنولوگيالارمەن دامىتۋ ءۇشىن تسيفرلاندىرۋ جۇمىستارى باستالدى. وعان ينجەنەرلەرمەن, تەحنولوگتارمەن قاتار ءىت-ماماندار وتە قاجەت. بۇل ىسكە ءبىزدىڭ رۋدنىي يندۋستريالىق ينستيتۋتى ۇلەس قوسىپ كەلەدى. گرانتتىڭ ءبولىنۋى زاماناۋي ماماندىقتى اقىسىز وقيتىن جاستار قاتارىن كوبەيتەدى.
ۇندەۋدە جاريا ەتىلگەن «جالاقىسى تومەن جۇمىسشىلاردىڭ ەڭبەكاقىسىن كوبەيتۋ ءۇشىن ولاردىڭ سالىق جۇكتەمەسىن ازايتۋ», «شاعىن نەسيە بەرۋدى كوبەيتۋ», «ەلدى گازبەن قامتاماسىز ەتۋدى جالعاستىرۋ» سەكىلدى ماسەلەلەردىڭ كوتەرىلۋى ەلدىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن, ءار ادامنىڭ تۇرمىسىن كوتەرۋدە ماڭىزدى. الەۋمەتتىك جاعدايدىڭ جاقسارۋى تاۋەلسىز قازاقستان دامۋىنىڭ دەڭگەيىن دە بيىكتەتەدى. قۋاتتى ەلگە اينالۋدىڭ قارەكەتى ەكەنى انىق.
ابدراحمان نايزابەكوۆ, رۋدنىي يندۋستريالىق ينستيتۋتىنىڭ رەكتورى, تەحنيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور
قوستاناي وبلىسى, رۋدنىي قالاسى