ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلامالىق ماقالاسىنىڭ حالىق اراسىندا تارالۋ بارىسىنا جاسالعان الەۋمەتتىك زەرتتەۋلەردىڭ الدىن الا قورىتىندىلارىنا قاراعاندا, ونى قولدايتىنداردىڭ قاتارى جوعارى ەكەندىگى بايقالعان. ساۋالداماعا قاتىسقانداردىڭ 82 پايىزدان استامى ونىڭ قاجەتتىلىگىن ايتقان. ال تازا قولدايمىز دەگەندەر 90 پايىزعا جۋىق بولعان. بۇل تۋرالى «جاڭعىرتۋ 3.0: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى حالىقارالىق عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسيادا ەۋرازيالىق ينتەگراتسيا ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى عاني نىعىمەتوۆ ءمالىم ەتتى.
كونفەرەنتسيا جۇمىسىنا پرەمەر-مينيستر كەڭسەسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ەرجان باباقۇماروۆ قاتىسىپ, قۇتتىقتاۋ ءسوز سويلەدى. ول پرەزيدەنتتىڭ العاشقى ەكى جاڭعىرتۋ باعىتتارى ەكونوميكا مەن كونستيتۋتسيالىق رەفورماعا قاتىستى بولسا, ءۇشىنشىسى, قوعامدىق سانانى جاڭعىرتۋعا ارنالعانىن اتاپ ءوتتى. وسىلاردىڭ ىشىندەگى ەڭ ماڭىزدىسى رۋحاني جاڭعىرۋ. ويتكەنى, ول ەلىمىزدىڭ جاڭارۋ جولىنداعى شەشۋشى قادامىن ىسكە اسىراتىنىنا توقتالدى. ول وسى كونفەرەنتسياعا قاتىسىپ وتىرعان بارلىق عالىمدار مەن ساراپشىلاردىڭ ۇسىنىستارى مەن پىكىرلەرى بيلىك ءۇشىن رۋحاني جاڭعىرۋدىڭ دۇرىس باعدارىن انىقتاۋعا سەپتىگىن تيگىزەتىنىن ەسكەرتە كەلىپ, «فرانتسيانىڭ ۇلى پەرزەنتتەرىنىڭ ءبىرى شارل دە گولل حالىقتىڭ قولداۋ رەسۋرسىنا يە بولىپ, ءوز زامانىنىڭ سيپاتىن انىقتاي الماعان ساياسات قۇلدىراۋعا ۇشىرايدى دەگەن ەكەن. مەنىڭ ويىمشا پرەزيدەنت ن.نازارباەۆ ءوزىنىڭ وسى باس- تاماسىن جاساردا ءوز زامانىنىڭ سيپاتىن تولىقتاي ۇققان دەپ سانايمىن», دەپ قورىتتى.
كونفەرەنتسيادا العاشقى باياندامانى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ جانىنداعى ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى زارەما شاۋكەنوۆا جاسادى. ينستيتۋتتىڭ الەۋمەتتىك زەرتتەۋلەرىنە قاراعاندا حالىقتىڭ ساياسي بەلسەندىلىگى ارتىپ كەلەدى. بۇرىنعى 13 پايىزدان قازىر ول 31 پايىزعا دەيىن كوتەرىلگەن. وسىنىڭ ءوزى حالقىمىزدىڭ ازاماتتىق بەلسەندىلىگىنىڭ, وزىندىك پوزيتسياسىن بىلدىرۋگە ۇمتىلۋشىلىعىنىڭ, جاڭعىرۋعا, جاسامپازدىققا تالپىنۋىنىڭ جايىن كورسەتىپ تۇر. «وزدەرىنىڭ سۇرانىسىن ولار كوبىنەسە ينتەرنەتتەگى الەۋمەتتىك جەلىلەردىڭ اقپاراتىمەن قاناعاتتاندىرادى. ال ينتەرنەتتىڭ تەرىس اقپاراتتارىن رەتتەۋگە ەشكىمنىڭ دە شاماسى جەتپەيدى. سوندىقتان دا, قوعامنىڭ ساياسي قۇرىلىمىن جاساۋدىڭ ماڭىزى زور», دەي كەلىپ شەشەن ودان ءارى ءوزىنىڭ سوزىندە بۇل قىزمەتتى «نۇر وتان» پارتياسى اتقاراتىنىن تىلگە تيەك ەتتى. سونىمەن بىرگە, ول, ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر قازاقستاندىق جاستاردىڭ باتىستىق قۇندىلىقتارعا بەيىم ەكەنىن انىقتاعانىن جەتكىزدى.
ەكىنشى باياندامانى «قاسيەتتى قازاقستان» عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ جەتەكشىسى بەرىك ابدىعالي ۇلى جاسادى. پرەزيدەنتتىڭ باعدارلامالىق ماقالاسىنىڭ ءدال بۇگىنگى كۇنى جارىققا شىعۋى سەبەبى: سىن-قاتەرلەردىڭ كوبەيىپ بارا جاتقاندىعىنان ەكەنىن ايتا كەلىپ, ولارعا ءوزىمىزدىڭ ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدى جاڭعىرتۋ ارقىلى قارسى تۇرۋعا بولاتىنىن اتادى. ودان ءارى شەشەن وزدەرىنىڭ بۇگىنگى كۇنگە دەيىن اتقارىپ جاتقان جۇمىستارىنا قىسقاشا شولۋ جاساپ ءوتتى. سونىڭ ىشىندە حالىقتىڭ كيەلى دەگەن جەرلەرىن تۇگەندەپ, قاعازعا ءتۇسىرىپ جاتقاندارىن ايتتى. ماسەلەن, تاڭبالى تاس, اڭىراقاي, وربۇلاق, بۇلانتى سيياقتى جەرلەردىڭ ەلىمىزدىڭ بىرلىگىنىڭ, ەرلىگىنىڭ, تۇتاستىعىنىڭ سيمۆولى رەتىندە جاڭعىرتىلاتىنى جەتكىزىلدى.
ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى تاريح جانە ەتنولوگيا ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى زيابەك قابىلدينوۆ بايانداماسىندا ەلباسى ءوزىنىڭ باعدارلامالىق ماقالاسىندا رۋحاني جاڭعىرۋ ءبىزدىڭ ۇلتتىق تاريحىمىزعا, سالت-داستۇرلەرىمىز بەن ادەت-عۇرىپتارىمىزعا نەگىزدەلەتىنىن ايتقانىنا باسا نازار اۋداردى. قازاقستان قازىرگى جاھاندانۋ ءداۋىرىنىڭ ءبىر بولشەگى عانا بولىپ قالماي, ادامزاتقا وزىندىك قۇندىلىقتارىن دا تانىتا ءبىلۋى كەرەك. ءۇندىنىڭ ۇلى پەرزەنتى رابيندرانات تاگور: ء«اربىر حالىقتىڭ مىندەتى ءوزىنىڭ ۇلتتىق كەلبەتىن الەمگە تانىتۋ, ەگەر ولاي جاساماسا بۇل ۇلتتىق قىلمىس بولادى» دەپ جازعان ەكەن دەي كەلىپ, ودان ءارى رۋحاني جاڭعىرۋدىڭ پرەزيدەنت بەلگىلەگەن جولدارى تۋرالى ويلارىن ورتاعا سالدى. سونىڭ ىشىندە لاتىن ارپىنە كوشۋ جايىنا توقتالىپ, كيريلليتسانىڭ كوپتەگەن تاڭبالارىنىڭ ءوزى لاتىن الىپبيىنەن الىنعاندىعىن ەسكە سالدى. ال تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ الەمنىڭ كەلىسسوز الاڭىنا, تۋريستىك ورتالىعىنا اينالعانىن جاس ۇرپاق كورىپ وتىر. حالىقارالىق ورتادا تەك لاتىن ءارپىنىڭ قولدانىلاتىندىعىنا ولار كوزىن جەتكىزۋدە, دەدى.
كونفەرەنتسيادا باسقا دا بەلگىلى عالىمدار, شەتەلدىك ماماندار وزدەرىنىڭ ويلارىن ورتاعا سالىپ, تالقىلانعان ماسەلە بويىنشا ۇسىنىستارىن ايتتى.
جاقسىباي سامرات, «ەگەمەن قازاقستان»