ۇشقان قۇستىڭ قاناتى تالاتىن, جۇگىرگەن اڭنىڭ تۇياعى كۇيەتىن كەڭ-بايتاق قازاق دالاسىن تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىندا كۇزەتۋ ماسەلەسىن ۇيىمداستىرۋ شەكاراشىلار ءۇشىن وڭاي بولمادى. اسىرەسە, كادر تاپشىلىعى قاتتى سەزىلدى. مىنە, وسى كەزەڭدە الماتى قالاسىندا ورنالاسقان شەكارا ۋچيليششەسىنە ەل باسشىلىعى ەرەكشە نازار اۋداردى. جوعارى كوماندالىق ۋچيليششە جاڭعىرتىلىپ, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ اسكەري ينستيتۋتىنا, ودان كەيىن شەكارا اكادەمياسىنا اينالدى. ۋچيليششەنى دامىتىپ, جەتىلدىرگەنمەن بارلىق ماسەلە بىردەن شەشىلە قويعان جوق. ەندى بويىندا قازاقتىڭ ەلىنە, جەرىنە دەگەن ماحابباتى بار شەكاراشىلاردىڭ جاڭا بۋىنىن دايىنداۋ ماسەلەسى تۇردى. ول ءۇشىن اسكەري ينستيتۋتقا وسى مىندەتتەردى اتقاراتىن باسشى كەرەك بولدى. تاڭداۋ كوپ ادامعا ءتۇستى. سونىڭ ىشىندە بۇل جاۋاپكەرشىلىك قازاقتىڭ ءبىرتۋار ازاماتى, گەنەرال باۋىرجان ەلۋباەۆقا جۇكتەلدى. ال گەنەرال اسكەري ينستيتۋتقا كەلگەن كۇننەن باستاپ قازاقستاندىق شەكاراشىلاردى دايارلاۋ ىسىنە بەل شەشىپ كىرىستى.
مەملەكەتتىك ءتىل بولىمىنە قاراستى بولىمشە باستىعى بولىپ اۋىسىپ كەلگەن العاشقى ساتتەن باستاپ بايقاعانىم, ۇلتتىق رۋحتى, قازاقى سالت-ءداستۇردى ۇلىقتاۋعا باعىتتالعان باستامانىڭ بارلىعىن باۋىرجان ىسقاق ۇلى ءسوزسىز قولدايدى ەكەن. باسشىسى مىقتى, قوسشىسى تاباندى بولسا, قارا جەردە كەمە جۇرگىزبەي مە. گەنەرالدىڭ ءوزى قولداپ قانا قويماي وتكىزۋگە بارىنشا جاعداي تۋعىزعان باستامانىڭ ءبىرى – 2007 جىلعى 16 جەلتوقسانعا قاراي ۇيىمداستىرىلعان «ار-نامىسىم, قاسىرەتىم, قۋانىشىم – جەلتوقسان» اتتى تاريحي-تانىمدىق ادەبي-سازدى كەش بولاتىن. كەشتىڭ نەگىزگى يدەياسى وقۋ ورنىنىڭ بەت-بەينەسىنەن 1986 جىلعى جەلتوقسان وقيعاسى كەزىندە سول كەزدەگى بيلىكتىڭ شەكارا ۋششيليششەسى كۋرسانتتارىن الاڭعا شىققان جاستاردى تىنىشتاندىرۋعا پايدالانعاندىعىنان تۇسكەن قارا داقتى كەتىرۋ ەدى. كەشكە ءلاززات اسانوۆانىڭ, قايرات رىسقۇلبەكوۆتىڭ, ەربول سىپاتاەۆتىڭ انالارى شاقىرىلدى. جەلتوقسان وقيعاسىنان كولەڭكە ەففەكتىسى ارقىلى تەاترلاندىرىلعان كورىنىس كورسەتىلىپ, ارنايى شاقىرىلعان قۇرمانعازى ۇلت اسپاپتار وركەسترى «جەلتوقسان» شىعارماسىن ورىندادى. كەشتىڭ كۋلميناتسيالىق ءساتى − باۋىرجان ىسقاق ۇلىنىڭ ساحناعا كوتەرىلىپ, جەلتوقسان قۇرباندارىنىڭ انالارىنان كەشىرىم سۇراۋ ءساتى بولدى. انالاردىڭ يىقتارىنا قامزول جابىلىپ, باستارىنا ورامال سالىندى. قۇرمەت قاراۋىلى ۇلكەن سەبەتتەرمەن گۇلدەستەلەر اكەلىپ, الدارىندا ءبىر تىزەرلەپ, باستارىن ءيدى. سول كۇن – قاسيەتتى جۇما ەدى. بۇدان ءارى قاراي بوزداقتاردىڭ ارۋاعىنا ارنالىپ اس بەرىلىپ, قۇران باعىشتالدى.
تاربيەشى-وفيتسەرلەرگە وتان قورعاۋشى ءوز ەلىن, ءوز ەلىنىڭ سالت-ءداستۇرىن, ءتىلى مەن ءدىلىن جان-جۇرەگىنەن وتكىزگەن, جانىنداي سۇيگەن ادام بولۋى كەرەك ەكەندىگى ءتۇسىندىرىلدى. سەبەبى, بولاشاق ەل قورعاۋشىنىڭ وتانسۇيگىشتىك تاربيەسىندە وشاقتىڭ ءۇش بۇتىنداي – ءدىل, ءتىل جانە ءداستۇردىڭ ورنى بولەك ەكەندىگى بەسەنەدەن بەلگىلى. تۋعان جەرگە, ەلگە دەگەن ماحاببات, پارىز سەزىمى وسىلارعا دەگەن قۇرمەتتەن تۋىندايدى. وسى ۇشتاعاننىڭ بىرەۋىنە دەگەن نەمقۇرايدىلىق – رۋحاني تۇراقسىزدىققا اكەلىپ سوعاتىندىعىن تاريح تالاي مارتە دالەلدەگەن. ب.مومىش ۇلى بۇل تۋرالى: «حالىقتى جاۋىنگەرلىك اسىل قاسيەتتەرگە تاربيەلەيتىن داستۇرلەرىنەن قالاي ايىرۋعا بولادى؟ ...قاتارىمىزدى تولىقتىرار جاڭا كۇش كەلىپ قوسىلىپ جاتادى, ولاردىڭ كەيبىرەۋلەرىنە قاراساق, بەت الپەتى بىزدىكى, ال كەۋدەسىنە ۇڭىلسەك, اياعى اسپاننان سالبىراپ تۇسكەندەي. بۇل قالاي دەپ ويلايسىڭ؟ ونىڭ بويىندا نە قازاققا, نە ورىسقا ءتان ەشنارسە جوق. بۇل جاعداي مەنىڭ زىعىردانىمدى قايناتتى, نەگە بۇلاي بولدى دەپ مۇنىڭ سەبەبىن ىزدەۋگە ءماجبۇر بولدىم, سويتسەم بۇل سورلى بەيباق ءوزىنىڭ حالقىنىڭ يگى داستۇرلەرىنەن مۇلدەم بەيحابار ماقۇرىم ەكەن. ەگەر بۇل سانالى تۇردە ىستەلىنسە – وندا زيانكەستىك بولعانى, ال ەگەر سانالى تۇردە ىستەلىنبەسە – وندا حالقىمىزدىڭ يگى داستۇرلەرىن اياققا باسىپ تاپتاعاندىق – ناعىز اقىماقتىق ارەكەت بولعانى. ءداستۇر تاربيەنىڭ باستى قاينارلارىنىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى ءارى ونىڭ وتە ۇلكەن ءمانى بار», دەگەن بولاتىن «سوعىس پسيحولوگياسى» ەڭبەگىندە. جاۋىنگەرلىك تاربيەدە تەكتىلىك, ماحاببات, سۇلۋلىق, توزىمدىلىك, سەنىم, كوپشىلدىك, وتانسۇيگىشتىك ۇعىمدارى ءبىرتۇتاس. وسىنى باۋىرجان ىسقاق ۇلى جان-جۇرەگىمەن ءتۇسىنىپ, ينستيتۋتتىڭ وقۋ-تاربيە ۇدەرىسىندە جۇزەگە اسىردى.
قاناتبەك سولتانوۆ, پولكوۆنيك, ۇقك شەكارا اكادەمياسىنىڭ اعا وقىتۋشىسى