قولىمىزعا قالام الىپ وسى ماقالانى جازۋعا بەلگىلى جۋرناليست تالعات ءسۇيىنبايدىڭ «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىندە (26.06.2017) جاريالانعان «كادەنىڭ قادىرىن بىلەيىك» دەگەن ماقالاسى سەبەپ بولدى. وندا اۆتور «...ساتىپ الۋعا دومبىرا دا تاپشى, كوزگە قوراش كورىنسە دە كوك شاپانىنىڭ ءوزى قات كەڭەستىك زامان-اي دەسەڭىزشى! ءسويتىپ ءجۇرىپ 90-جىلدارعا جەتتىك. فوسفورى تاۋسىلىپ, بۋداق-بۋداق ءتۇتىنى وشكەن جامبىلدىڭ سۋپەرفوسفات زاۋىتىنا شەتەلدەن ينۆەستورلار كەلە قالسىن! كۇتىپ الۋشىلار ءبىر قايناۋى ىشىندەگى كەلىسىمشارتتىڭ دۇمبىلەزدىگىنە قاراماستان, قوناقتارمەن سىيلاسۋدىڭ ءجونى وسى-اۋ دەپ شامالاپ, شەتەلدىكتەرگە شاپان جاۋىپ, قولدارىنا ءبىر-ءبىر دومبىرا ۇستاتادى. تاياۋ شىعىستى بەتكە العان اۋە لاينەرى الاتاۋدىڭ يىعىنان اسقاندا مەيماندارمەن قيماي قوشتاسىپ تۇرعان تارازدىقتار اۋەجايدىڭ قوقىس سالاتىن كىر-كىر تەمىر جاشىگىندە قوس دومبىرا مەن قوس شاپاننىڭ ەشكىمگە كەرەكسىز ۇيمە-جۇيمە جاتقانىن بىلمەيتىن...» دەپ جازادى.
ماقالانى وقي وتىرىپ, «قازاقتىڭ سالت-داستۇرىنە سايكەس قادىرلى قوناقتىڭ يىعىنا جابىلاتىن شاپانى مەن دومبىراسىنىڭ قادىرىن بىلمەگەندەردىڭ قاستەرلى دۇنيەمىزدى قور قىلعاندارى-اي!» دەپ ىشتەي ناليسىڭ. مۇمكىن, كەيبىر شەتەلدىكتەر قازاقتىڭ بۇل اتا ءداستۇرىن, ۇلتتىق كادەنىڭ قادىرىن تولىق ۇعا بىلمەۋلەرىنەن بولعان شىعار. ءبارى-ءبىر, اتتەڭ-اي... دەپ كۇيىنەسىڭ.
قازاقتىڭ شاپانىن قادىر تۇتىپ, قازاق ەلىنىڭ ازاماتى رەتىندە الەمدىك شارشى الاڭعا شاپان كيىپ شىعىپ جۇرگەن بەلگىلى بوكسشىلار گەنادي گولوۆكين جانە قانات يسلامعا شەكسىز ريزا بولاسىڭ. قايدا جۇرسە دە تۋعان توپىراعىن, وسكەن ەلىن ەستەن شىعارماي, قازاق ۇلتىنىڭ شاپانىن تۋ ەتىپ جۇرگەن ازاماتتارعا كوپشىلىكتىڭ راحمەتتەن باسقا ايتارى جوق. تۋعان جەرىنىڭ, وتانىمىزدىڭ ناعىز پاتريوتتارى دەپ وسىنداي ارداقتى ازاماتتاردى اتاساق بولادى. ولارعا ەشكىم «قازاقتىڭ شاپانىن كيىپ شىعاسىڭ» دەپ نۇسقاۋ بەرگەن جوق قوي...
ءيا, ءار ۇلتتىڭ عاسىردان-عاسىرعا كوشىپ, وزىمەن بىرگە جاساپ كەلە جاتقان ءوز سالت-ءداستۇرى بار, قوناقتارىنا كورسەتەتىن كادەسى بار. ولاردى ساقتاپ, ىسكە اسىرعانىمىز ءجون شىعار. بىراق, كەيدە وعان دا سىن كوزبەن, ساناعا سالماق سالىپ, وزگەشە قاراعانىمىز, اقىلعا سالعانىمىز ءجون بولار. ومىردە بولىپ جاتقان شىندىقتىڭ ءبىرى – قاندايدا بولسىن تويدىڭ باسىندا «اۋىلىمىزدىڭ اقساقالى», «رۋلاس اعايىنداردىڭ قارياسى», «ەل اعاسى» دەپ باتا سۇراۋ ءۇشىن بەلگىلى اقساقالداردى توي تورىنە شاقىرادى. توي يەسى باتا بەرگەن الگى قارتتاردىڭ يىقتارىنا شاپان جاۋىپ, باستارىنا قالپاق كيگىزەدى. كەيبىر قارتتارىمىز كيگەن شاپانىن «جۇعىستى بولسىن» دەپ داستارقان باسىندا وتىرعان ىنىلەرىنىڭ يىعىنا جاۋىپ جاتادى. ويتكەنى, اي سايىن بىرنەشە تويدا بولىپ, باتا بەرىپ جۇرگەن قاريانىڭ ۇيىندە شاپاننان كوپ دۇنيە جوق. جيناي بەرىپ ولاردى نە قىلادى...
زاماننىڭ وزگەرۋىنە, ۋاقىت تالابىنا ساي ۇلتتىق كادەلەر دە وزگەرگەنى ءجون-اۋ دەگەن وي قاۋزايمىز. شەتەلدىك قوناقتارعا شاپان, دومبىرا بەرۋدىڭ قاجەتى بار ما؟ ولار قاستەرلى قوڭىر دومبىرانىڭ قاسيەتىن بىلە مە؟ ونى ولار مۋزىكالىق اسپاپ دەپ ۇقپاي, اعاشتان جاسالعان ەپەتەيسىز تاياق, شوقپار رەتىندە قاراۋى دا مۇمكىن عوي. ويتكەنى ول دومبىرادا ويناي المايدى, سوندىقتان وعان كەرەكسىز, پايداسىز دۇنيە رەتىندە قارايدى. جۋرناليست ت.ءسۇيىنباي جازعانداي, «پوپقا بايان نە كەرەك؟».
قازىرگى دۇكەندەردە نە كوپ, ءارتۇرلى سىي رەتىندە ۇسىنىلاتىن اشەكەي دۇنيەلەر جايناپ تۇر, ءتىپتى, قىزىقتىرىپ كوز جاۋىڭدى الادى. شاپان نەمەسە دومبىرا بەرۋدىڭ ورنىنا ەستەلىك سۋۆەنيرلەر, ەلىمىزدىڭ قىلقالام شەبەرلەرىنىڭ كارتينالارىن, زەرگەر-شەبەرلەردىڭ قولىنان شىققان اسىل دۇنيەلەرىن, اسەم كوركەمدەلگەن فوتوالبوم كىتاپتاردى سىيلاپ جاتساق جاقسى ەمەس پە!
ساعىندىق وردابەكوۆ, دارىگەر-حيرۋرگ, مەديتسينا پروفەسسورى