قازىرگى ۋاقىتتا جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ الدىندا تۇرعان بىردەن-ءبىر وزەكتى تاپسىرما, ول ارينە, جوعارى دارەجەدە ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن قامتاماسىز ەتۋ بولىپ تابىلادى. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ حالىققا ارناعان بيىلعى جولداۋىندا ەڭ الدىمەن ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى جاڭا ساپالى ساتىعا كوتەرىلۋى ءتيىس ەكەندىگىن ايتتى. سونىمەن قاتار جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ وقۋ باعدارلامالارى ءبىلىم الۋشىلاردىڭ سىني ويلاۋ قابىلەتىن جانە ءوز بەتىمەن ىزدەنۋ داعدىلارىن دامىتۋعا, IT-ءبىلىمىن, قارجىلىق ساۋاتتىلىعىن قالىپتاستىرۋعا, ۇلتجاندىلىقتى دارىپتەۋگە باسا كوڭىل ءبولۋ قاجەتتىلىگىنە ەرەكشە نازار اۋدارعان بولاتىن.
بۇل جاعدايدا, مەنىڭ ويىمشا, ءۇش نەگىزگى باعىت بار. ءبىرىنشىسى, ول نارىق تالابىنا نەمەسە جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ سۇرانىستارىنا سايكەس وقۋ باعدارلامالارىن قالىپتاستىرۋ بولىپ تابىلادى. اتالعان وقۋ باعدارلاماسىن قالىپتاستىرۋ كەزىندە, تەك قانا ۇسىنىلاتىن پاندەردىڭ اتاۋلارىن وزگەرتىپ قانا قويماي, ەسەسىنە سول پاندەردى نارىق تالاپتارى مەن سۇرانىستارىنا ۇيلەستىرىپ, ءبىزدىڭ كەلەشەك تۇلەكتەرىمىزدىڭ ارنايى قۇزىرەتتەردى يگەرۋى ءۇشىن قولايلى جاعدايلار جاساۋىمىز قاجەت دەپ ەسەپتەيمىن.
جوعارىدا اتالعان قۇزىرەتتەردى ءۇش تۇرگە بولۋگە بولادى. بىرىنشىدەن, جالپى اقپاراتتىق تەحنولوگيالارمەن جۇمىس ىستەۋ, سونىمەن قوسا توپتىق جۇمىس جاساۋ تۇرعىسىندا ماسەلەلەردى بىرلەسە شەشۋ جانە قويىلعان ماقساتتارعا جەتۋ. ەكىنشىدەن, ءبىلىم الۋشى ءوزى تاڭداعان ماماندىعىنا سايكەس تەرەڭدەتىلگەن ءبىلىم الىپ, كاسىبي داعدىلاردى مەڭگەرىپ جانە كەلەشەكتە ءوزىنىڭ ناقتى ءبىر سالاسىن تاڭداعان سوڭ نارىق تۇرعىسىنان قويىلاتىن تالاپتارعا جاۋاپ بەرۋ. مىسالعا, ەكونوميكا سالاسىنىڭ مامانى بولسا, ەكونوميكالىق جانە قارجىلىق تالداۋ, سونىمەن قاتار, سالىستىرمالى تۇرعىدا سىني تالداۋلار مەن ساراپتامالار جاساۋ قۇزىرەتتىلىگتەرىن مەڭگەرە الۋى. بۇل جاھاندىق الەمنىڭ تالابى. ۇشىنشىدەن, پانارالىق ءبىلىم الۋ مەن قولدانبالى قۇزىرەتتىلىكتەردى دامىتۋ بولىپ تابىلادى.
قازىرگى تاڭدا الەمدىك دەڭگەيدە اشىلىپ جاتقان عىلىمي جەتىستىكتەر جەتەرلىك. سوندىقتان الدىڭعى قاتارلى ءبىلىمدى يگەرۋ ءۇشىن, شەت ءتىلىن مەڭگەرۋ قاجەتتىگى انىق. اعىلشىن تىلىندە اقپاراتتى ەركىن مەڭگەرە وتىرىپ, سول تىلدە جارىق كورگەن, ەلىمىزگە پايداسى تيەتىندەي جاڭا زەرتتەۋلەر مەن جەتىستىكتەردى, عىلىمي جاڭالىقتاردى كەلەشەكتە دۇرىس باعىتتا بەيىمدەۋ شاراسىن قولعا الۋ كەرەك دەپ ەسەپتەيمىن. سوندا عانا عىلىمي ورتا مەن بيزنەس سالاسىندا قۇزىرەتتىلىكتەردىڭ قولدانۋ اياسى كەڭەيە تۇسپەك.
ارينە, جوعارىدا اتالعان جۇمىس ءبىر كۇننىڭ ىشىندە جۇزەگە اسا المايتىنى بەلگىلى. بۇل تۇرعىدا, ءبىز ەڭ باستىسى, جۇمىس بەرۋشىلەرمەن بىرلەسىپ, ولاردىڭ نارىقتاعى سۇرانىستارىن ەسكەرەمىز. اتالعان سالانىڭ جۇمىس ەرەكشەلىكتەرىن نازارعا الا وتىرىپ, اكادەميالىق تۇرعىدا قاجەتتى پاندەردى قالىپتاستىرامىز.
الەمدىك دەڭگەيدەگى جوعارى وقۋ ورىندارىندا وقىتىلاتىن كەيبىر پاندەر بۇرىننان كەلە جاتقان وزدەرىنىڭ ءداستۇرلى كلاسسيكالىق مەكتەپتەرىنىڭ اكادەميالىق جانە عىلىمي-يننوۆاتسيالىق جەتىستىكتەرىنە سۇيەنە وتىرىپ قۇراستىرىلادى. ارينە, ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە كەيبىر وقۋ باعىتتارى بولماۋى مۇمكىن. ءوز كەزەگىندە, ءبىز اتالعان وزىق شەتەلدىك وقۋ باعىتتارىن اشىق تۇردە جاريالانعان دەرەكتەر كوزدەرىنەن الىپ, جاڭارتىلعان وقۋ باعدارلامالارىنا ەنگىزۋ جۇمىستارىن ەسەلەۋىمىز كەرەك دەگەن ويعا سۇيەنەمىن.
ەكىنشى باستى باعىت, ياعني وقۋ باعدارلامالارىن تولىققاندى قالىپتاستىرۋ جۇمىستارىمەن شەكتەلىپ قانا قويماي, كەيىنگى ناقتى شارالارعا كوشۋ ماسەلەسى. ءبىرىنشى كەزەكتە ارينە, پاندەردى جوعارى دەڭگەيدە وقىتاتىن ساپالى پەداگوگ-مامانداردى دايارلاۋ جۇمىسىنا كوبىرەك كوڭىل ءبولۋ قاجەت. وكىنىشكە وراي, سوڭعى جىلدارى ەلىمىزدە عىلىمي-پەداگوگيكالىق باعىتتاردا ماگيستراتۋرا مەن دوكتورانتۋرا باعدارلامالارىنا مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ گرانتتارىنىڭ از بولىنۋىنە بايلانىستى اعا بۋىننىڭ وزدەرى يگەرىپ جانە قالىپتاستىرعان بىلىمدەرىن جاستارعا جەتكىزۋ مۇمكىنشىلىگىنىڭ تومەندەگەنىن ايتا كەتكەن ءجون. سەبەبى, عىلىم بۇل ءبىر كۇندىك نارسە ەمەس, ول ءۇزىلىسسىز ىزدەنىس ءۇردىسى بولىپ تابىلادى. مىسالعا, قازىرگى تاڭدا 50 مىڭ پروفەسسور-وقىتۋشى قۇرامى بولاتىن بولسا, ونىڭ ىشىندە 50 پايىزعا جۋىعى 60-جاستان اسقان عىلىمي دارەجەسى بار ماماندار. سول سەبەپتى بىزگە وسى باعىتتا ماگيسترلىك جانە PھD دارەجەسى بار ساپالى مامانداردىڭ سانىن ەسەلەپ ارتتىرۋ ماڭىزدى ەكەنىنە نازار اۋدارعىم كەلەدى. ارينە, ونداي مامانداردى دايارلاۋ وڭاي شارۋا ەمەس. بۇگىندە زەرتتەۋ جۇمىستارى تەك قانا عىلىمي جەتەكشىنىڭ كوزقاراسى شەڭبەرىمەن شەكتەلمەۋى ءتيىس. سونىڭ وزىندە عىلىمي جۇمىستارعا قويىلاتىن تالاپتار الەمدىك دەڭگەيگە ساي كەلمەي جاتادى. سول سەبەپتى عىلىمي تاقىرىپتار تاڭداعان كەزدە دۇنيە جۇزىندە تەرەڭ ساراپتالىپ جۇرگەن ۇزدىك وزەكتى زەرتتەۋلەرگە سۇيەنۋگە كەڭەس بەرەر ەدىم. كەلەشەك بۋىننىڭ جاس عالىمدارى زەرتتەۋ بارىسىندا سول تاقىرىپتاردى تەرەڭدەتىلگەن تۇرعىدا زەرتتەۋگە تالپىنۋلارى ءتيىس. مىسالعا, قازىرگى تاڭدا اقپاراتتىق تەحنولوگيالار سالاسىندا الەمدىك دەڭگەيدەگى بىردەن-ءبىر جاڭالىق − جاساندى ينتەللەكت جەتىستىكتەرى. ونىڭ ىشىندە جاڭادان اشىلعان مەتودولوگيالىق ءادىسنامالار مەن تەحنولوگيالاردى ۇلكەن كولەمدەگى اقپاراتتاردى (Big Data) وڭدەۋ جۇمىسىندا پايدالانۋ نەمەسە كەلەشەكتەگى روبوتتى تەحنيكا سالاسىن جوعارى دەڭگەيدە قالىپتاستىرۋ ماڭىزدى بولىپ تابىلادى. بۇل جاڭالىقتار ءبىزدىڭ ەلىمىزدە ءالى دە اسا تەرەڭدەتىلىپ زەرتتەلمەي كەلەدى.
ارينە, ايتىلعان باعىتتار بويىنشا قازاقستاندىق عالىمداردىڭ جاساپ جاتقان ءبىرشاما جەتىستىكتەرى بارىن ايتا كەتكىم كەلەدى. الايدا, سول جەتىستىكتەردىڭ كوپشىلىگى, وكىنىشكە وراي, ناقتى وقۋ ۇردىسىنە ەنگىزىلمەگەن. بۇل ءبىلىم الىپ جاتقان ستۋدەنتتەر, ماگيسترلەر جانە دوكتورانتتار سول ءبىلىم مەن جاڭالىقتارعا دەر كەزىندە قول جەتكىزە المايتىندىعىن بىلدىرەدى. سوندىقتان, جاڭا ءىلىم مەن عىلىمي زەرتتەۋلەردى ءبىلىم الۋشىلارعا جەتكىزە الاتىن جوعارى دەيگەيلى ماماندار جوو جۇيەسىندە قىزمەت جاساۋى ءتيىس دەپ ەسەپتەيمىن.
وتاندىق ماماندارىمىزدىڭ ىشىندە قاجەتتى عىلىمي دارەجەلەرگە قول جەتكىزگەننەن كەيىن, الەمدىك دەڭگەيدەگى زەرتتەۋلەر جۇرگىزەتىندەرى ساناۋلى عانا. كوپشىلىگى تەك قولدانبالى تۇردە عانا زەرتتەۋلەر جۇرگىزەدى. ال ءوز كەزەگىندە, ءبىزدىڭ اكادەميالىق قوعامىمىز فۋندامەنتالدى تۇردە تەرەڭدەتىلگەن زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋدى تالاپ ەتەدى. بۇنىڭ بارلىعى زاماناۋي ساباقتاسقان جانە ءۇزىلىسسىز عىلىمي ءۇردىس. بۇگىنگى كۇنى ۋنيۆەرسيتەت كولەمىندە مامانداردى دايارلاۋ ءۇشىن ىلگەرى عىلىمدى دامىتىپ, كۇندەلىكتى تۋىنداعان ماسەلەلەردى شەشۋ ءۇشىن قولدانبالى عىلىمدارمەن قاتار, وندىرىستەردەن تاپسىرىستار الۋ قاجەتتىگىن ايتا كەتكىم كەلەدى. سول تاپسىرىستاردى ورىنداۋ, قازىرگى تاڭدا «كوممەرتسيالاندىرۋدىڭ» ءبىر ءتۇرى بولىپ تابىلادى. دەمەك, عىلىم سالاسىنداعى ماماندار ەڭبەك نارىعىنان تاپسىرىس بەرۋشى ينۆەستورلارمەن كەلىسىمشارتقا وتىرىپ, سونىمەن قاتار سولاردىڭ قويعان مىندەتتەرىن ويداعىداي ورىنداپ, ولاردىڭ سۇرانىستارىنا جاۋاپ بەرە الاتىن زەرتتەۋلەردى جۇزەگە اسىرۋ كەرەك. بۇل باعىت قازىرگى زامانعى ۋنيۆەرسيتەتتەر جۇيەسىنىڭ اجىراماس بولىگى بولىپ تابىلادى.
ءۇشىنشى باعىت. وتاندىق ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن الەمدىك دەڭگەيگە كوتەرۋ قاجەتتىلىگى. مەنىڭ ويىمشا, وسى ماسەلەنى شەشۋدىڭ ءبىر عانا جولى بار, ول − حالىقارالىق اككرەديتتەۋ راسىمدەرىنەن ءوتۋ ءىس-شارالارى. قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدەگى اككرەديتتەۋ راسىمدەرى ەكى باعىتقا بولىنەدى.
ءبىرىنشىسى − جالپى ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ دەڭگەيىن ينستيتۋتتىق اككرەديتتەۋ ءراسىمى. بۇل ۋنيۆەرسيتەتتەر ىشىندە وتكىزىلەتىن ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن قامتاماسىز ەتۋ دەڭگەيىن باعالاۋدى ىسكە اسىراتىن اككرەديتتەۋ.
ەكىنشىسى − باعدارلامالىق اككرەديتتەۋ ءراسىمى. بۇل باعىتتا قازاقستانداعى جوو-نىڭ وقۋ باعدارلامالارى اككرەديتتەۋدەن وتكەن دەپ ايتا الامىز, الايدا كوپشىلىگى, وكىنىشكە وراي, الەمدىك دەڭگەيدەگى ستاندارتتارعا ساي كەلمەيدى. ءبىز نەلىكتەن ونداي تالاپ قويامىز دەيتىن بولساق, ەلىمىزدەگى ۋنيۆەرسيتەتتەر دەڭگەيىنە دۇرىس باعا بەرۋ ءۇشىن مىندەتتى تۇردە قازاقستاننىڭ جوعارى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن ورتالىق ازيا ەلدەرىنە, جالپى, ازيا اۋماعىندا ينتەرناتسيونالداندىرۋ جۇمىستارىن ىسكە اسىرۋ قاجەت. ياعني شەتەلدىك ستۋدەنتتەردىڭ قازاقستانعا كەلىپ ءبىلىم الۋ شاراسىن ارتتىرۋ. ول ءۇشىن وقۋ باعدارلامالارى اعىلشىن تىلىندە جۇرگىزىلۋى قاجەت, سەبەبى ولار ءوز ەلىندە بەلگىلى ءبىلىم دەڭگەيىن اياقتاعان سوڭ, مىندەتتى تۇردە شەتەلدەردە جوعارى جانە ساپالى ءبىلىم العىسى كەلەدى. سوندىقتان ستۋدەنتتەرگە الەمدىك ستاندارتتارعا ساي ءبىلىم بەرۋ ءۇشىن ءار ۋنيۆەرسيتەت ءوزىنىڭ شاما, دەڭگەيىنە سايكەس ايقىندالعان وقۋ باعدارلامالارىن اعىلشىن تىلىندە جۇزەگە اسىرۋى ءتيىس دەپ ويلايمىز. سول جاعدايدا عانا حالىقارالىق دەڭگەيدە, ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتتەرگە وقۋعا تۇسەتىن شەتەلدىك ستۋدەنتتەردىڭ سانى ارتاتىن بولادى. الدىڭعى قاتارلى ىرگەلى ءبىلىمدى قازاق تىلىندە بەرۋگە مۇمكىندىك جوق ەمەس, بار. ەگەر سول بىلىمدەر مەن عىلىمي جاڭالىقتاردى دەر كەزىندە تۇپنۇسقاداعىداي, ەش وزگەرتۋلەر مەن تولىقتىرۋلارسىز اۋدارىپ وتىرعان جاعدايدا عانا ول مۇمكىن بولماق. الايدا, ول جاعىنان دا ارتتا قالىپ وتىرمىز. مىسالعا, اعىلشىن تىلىندەگى ءبىر كىتاپتى (وقۋلىقتى) ورىس تىلىنە اۋدارۋعا كەمىندە 5 جىلعا دەيىن ۋاقىت كەتەدى ەكەن, ال ونى قازاق تىلىنە اۋدارۋ ءۇشىن تاعى دا ءبىرشاما ۋاقىت جوعالتامىز. سوندا ءبىزدىڭ جاس بۋىن الدىڭعى قاتارلى ءىلىمدى 10 جىلدان كەيىن مەڭگەرگەن سوڭ, قانداي باسەكەلەستىك بولماق؟ ەلباسى «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى ماقالاسىندا گۋمانيتارلىق باعىتتاعى ەڭ ۇزدىك 100 وقۋلىق قازاق تىلىندە شىعارىلاتىندىعىن ايتىپ, وسى ءىس-شارا كۇللى قازاقتىڭ ءورىسىن كەڭەيتىپ, دەڭگەيىن كوتەرەتىن جوبا دەپ اتاپ وتكەن بولاتىن.
ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ قۇرامداس بولىكتەرىنىڭ بارلىعى دۇرىس دەڭگەيگە قويىلا بىلگەن جاعدايدا, قازاقستان ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ ىشكى باسەكەلەستىك دەڭگەيى كوتەرىلىپ, سونىمەن قوسا الەمدىك دەڭگەيدەگى باسەكەلەستىگى ارتا تۇسەدى. وسىنىڭ بارلىعى حالىقارالىق بيزنەس ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ العا قويعان بىرەگەي ماقساتتارى. اتالعان باعىتتار, ءبىزدىڭ ستراتەگيالىق دامۋ جوسپارىمىزعا سايكەس كەلەدى. قازىرگى كەزدە ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ىشكى داستۇرلەرى ساقتالا وتىرىپ, جاڭا وقۋ باعدارلامالارى نارىق تالابىنا سايكەس قالىپتاستىرىلۋ ۇستىندە. پروفەسسورلار مەن وقىتۋشىلاردىڭ جالپى بىلىكتىلىگىن ارتتىرا وتىرىپ, حالىقارالىق دەڭگەيدە اككرەديتتەۋ راسىمدەرى وتكىزىلۋدە. سونىمەن قوسا, جوعارى دەڭگەيدەگى سەرىكتەستەرمەن تىعىز بايلانىس ورناتىلىپ, جاڭا ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر.
وتاندىق ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ حالىقارالىق مارتەبەسى كوتەرىلگەن جاعدايدا عانا بىزگە تۇسەتىن شەتەلدىك ستۋدەنتتەردىڭ سانى ارتادى دەپ ويلايمىن. وسى تاڭدا, حالىقارالىق بيزنەس ۋنيۆەرسيتەتى ەكسپەريمەنتتىك وقۋ باعدارلامالارىن قالىپتاستىرىپ, جۇزەگە اسىرۋ ۇستىندە. مىسالعا, جاڭا وقۋ جىلىنان باستاپ, ءبىز جاڭا تۇرعىدان قالىپتاستىرىلعان وقۋ باعدارلامالارىن ءبىلىم نارىعىنا ۇسىنىپ وتىرمىز. ناقتىراق ايتقاندا, باكالاۆريات باعدارلاماسى بويىنشا: «حالىقارالىق ساۋدا» جانە «حالىقارالىق قاۋىپسىزدىك جانە گەوساياسات»; «ايماقتىق جانە جەرگىلىكتى باسقارۋ» جانە «قوعامدى باسقارۋ (Public administration)»; «ماركەتينگ جانە ساتىلىمداردى باسقارۋ» جانە «ماركەتينگ جانە ە-بيزنەس»; «Digital ماركەتينگ» جانە «Big data اناليتيكا»; «جۋرناليست جانە بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى اناليتيگى (بيزنەس سالاسىندا)» جانە «جۋرناليستيكا جانە كوممۋنيكاتسيالىق مەنەدجمەنت»; «بيزنەستى باسقارۋ» جانە «HR-مەنەدجمەنت»; «قارجى نارىعى جانە قارجى ينستيتۋتتارى»; «حالىقارالىق قۇقىق جانە حالىقارالىق ادىلەت» جانە «لوگيستيكا جانە بيزنەس».
ماگيستراتۋرا باعدارلاماسى بويىنشا: «ەكونوميكا جانە حالىقارالىق ساۋدا ساياساتى»; «HR مەنەدجمەنت»; «مەملەكەتتىك اۋديت جانە قارجىلىق باقىلاۋ»; «قارجى مەنەدجمەنتى»; «جەرگىلىكتى ءبىلىمدى باسقارۋ»; «قازىرگى زامانعى ماركەتينگ جانە ساتۋدى باسقارۋ»; «ساندىق ماركەتينگ جانە ەلەكتروندى كوممەرتسيا اقپاراتتىق جۇيەلەرى».
PhD باعدارلاماسى بويىنشا «ەكونوميكا سالالارىنىڭ مەنەدجمەنتى», «مەملەكەتتىك جانە كورپوراتيۆتىك قارجى» سەكىلدى ەكپەريمەنتتىك ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن UIB ۋنيۆەرسيتەتى ەلىمىزدەگى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ اراسىندا العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ ىسكە اسىرۋعا قول جەتكىزىپ وتىر.
قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق دامۋىنىڭ يننوۆاتسيالىق وزەگىنە اينالىپ, باسەكەگە قابىلەتىن ارتتىرا تۇسەتىنى انىق. الايدا, جاھاندانعان الەم كۇن ساناپ, ءوزىنىڭ جاڭا تالاپتارىن قويۋدا. مىسالى, نارىقتىق ەكونوميكا جاعدايىندا كەيبىر ماماندىقتاردىڭ سۇرانىسقا يە بولماي قالۋ مۇمكىندىگى جوعارى. ويتكەنى, ءوندىرىس ورىندارىنىڭ اۆتوماتتاندىرۋ جۇيەسىنە اۋىسۋى ناتيجەسىندە قولمەن جاسالاتىن جۇمىس ورىندارى ازايادى. سوندىقتان دا ءبىز جوعارىدا كورسەتىلگەن كلاسسيكالىق ماماندىقتار شەڭبەرىندە, جاڭا زامان تالابىنا ساي ساپالى مامانداردى دايارلاۋ قاجەتتىگىن ۇعىنا وتىرىپ, ەكسپەريمەنتتىك ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىنا ەرەكشە نازار اۋدارىپ وتىرمىز. بۇل شارا ءبىزدىڭ تۇلەكتەرىمىزگە ەڭبەك نارىعىندا وزدەرىن ەركىن سەزىنىپ, ۋنيۆەرسيتەت قابىرعاسىندا مەڭگەرگەن قۇزىرەتتەرى مەن قولدانبالى بىلىمدەرىن تولىققاندى پايدالانۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى. نارىق جاعدايىندا باسەكەگە قابىلەتتى بولۋ ءۇشىن ەڭبەك نارىعى مەن ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى ءوزارا ىنتىماقتاستىقتا جۇمىس جاساۋى قاجەتتىلىككە اينالىپ وتىر.
كەلەسى ۇلكەن باعىت – بىلىكتى پەدوگوگ مامانداردى دايارلاۋ ماسەلەسى. سوڭعى جىلدارى پەداگوگ مامانداردى دايارلاۋ جۇيەسىنىڭ دامۋ قارقىنى ويداعىداي ەمەس. وكىنىشكە وراي, قازىرگى كەزدە مەكتەپ دەڭگەيىندە ءبىلىم بەرىپ, سول سالادا زەرتتەۋلەر جۇرگىزىپ جۇرگەن مامانداردىڭ كوپشىلىگى بايىرعى داستۇرلەر مەن بىلىمدەرگە سۇيەنگەن. قازىرگى تاڭدا بۇل باعىتتا كوپتەگەن جاڭالىقتار اشىلىپ جاتقانى بەلگىلى. اتالعان جاڭالىقتاردىڭ بارلىعىن مىندەتتى تۇردە ەلىمىزگە جەتكىزىپ, حالىقارالىق دەڭگەيدە مويىندالعان جاڭاشا جۇيەلەردى وقۋ بارىسىنا ەنگىزۋىمىز قاجەت.
سول سەبەپتى, 2019 جىلدان باستاپ ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى ۋنيۆەرسيتەتتەرگە قويعان ماقساتتاردى ورىنداۋ جولىندا جاڭعىرتىلعان وقۋ باعدارلامالارىن بىرنەشە پاندەر بويىنشا اعىلشىن تىلىندە وتكىزۋدى قولعا الىپ وتىر. UIB ۋنيۆەرسيتەتى اتالعان تاپسىرمالاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن جاڭا وقۋ جىلىنان باستاپ ماگيستراتۋرا باعدارلاماسى بويىنشا «اعىلشىن تىلىندە ينفورماتيكانى وقىتۋ», «اعىلشىن تىلىندە فيزيكانى وقىتۋ», «شەتەل ءتىلى جانە بيزنەس ءبىلىم بەرۋ», «كاسىبي ىسكەري قاتىناستارداعى قازاق ءتىلى» سەكىلدى ەكپەريمەنتتىك ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى جۇزەگە اسىراتىن بولادى.
سونىمەن قاتار, بۇگىندە اعىلشىن ءتىلى جاڭا تەحنولوگيا, جاڭا يندۋستريا, جاڭا ەكونوميكا ءتىلى بولىپ بۇكىل الەمدە تانىلعان. قازىرگى كەزدە 70% اقپارات اعىلشىن تىلىندە جاريالانادى. ءاربىر ەكى جىل سايىن ولاردىڭ كولەمى 2 ەسە ۇلعايىپ وتىرادى. اعىلشىن ءتىلىن مەڭگەرمەي, ەلىمىز ۇلتتىق پروگرەسكە جەتە المايتىندىعىن ەلباسىمىز ءاردايىم ەسكە سالىپ, جاس بۋىنعا كەلەشەك دامۋ باعدارىن كورسەتىپ وتىرادى. سوندىقتان, UIB ۋنيۆەرسيتەتىندەگى اعىلشىن تىلىندە بەرىلەتىن ەكپەريمەنتتىك ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىنىڭ الەۋەتى وتە زور دەپ ەسەپتەيمىز.
ءبىز جاڭا وقۋ باعدارلامالارىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن سەرىكتەستەرمەن بىرلەسە وتىرىپ جۇمىس جۇرگىزەمىز. ولاردىڭ ىشىندە نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى مەن ءبىلىم جانە يننوۆاتسيا ليتسەيلەرى بار. اعىلشىن تىلىندە وتكىزىلەتىن جاڭا وقۋ باعدارلامالارى ءۇش قۇرامداس بولىكتەن تۇرادى.
ءبىرىنشى ءبولىم − ورتا ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە ەنگىزىلىپ جاتقان, جەتىلدىرىلگەن مازمۇنداعى وقۋ باعدارلامالارىنىڭ سيپاتتاماسى مەن مازمۇنىن مەڭگەرۋ;
ەكىنشى ءبولىم − اعىلشىن تىلىندەگى پاندەردى وقىتۋدىڭ حالىقارالىق دارەجەدەگى «Content and Language Integrated Learning (CLIL)» پاندىك جانە تىلدىك ىقپالداستىق جۇيەسىنە سايكەس وقۋ ءۇردىسىن قالىپتاستىرۋ;
ءۇشىنشى ءبولىم − قازىرگى تاڭدا ءبىزدىڭ پەداگوگتار وقۋشىلارمەن وقۋ ۇدەرىسى بارىسىندا كوممۋنيكاتسياعا تۇسكەن كەزدە, تەك ەسكى جۇيەدە قالىپتاسقان ءادىس-تاسىلدەردىڭ قولدانىلۋىن وزگەرتۋ. بۇل باعىتتا قازىرگى كەزدە كوۋچينگ جانە ترەنينگ سەكىلدى جۇيەلەر بويىنشا بيزنەس سالاسىنداعى ەڭ وزىق ءوزىن-ءوزى ۇستاي ءبىلۋ, سويلەي ءبىلۋ نەمەسە سول بىلىمدەردى دۇرىس جەتكىزە ءبىلۋ سەكىلدى تەحنولوگيالاردى ءبىزدىڭ جاڭا بۋىنداعى پەداگوگ ماماندارعا ۇيرەتۋ قاجەتتىگى تۋىنداپ وتىر.
وسى ءۇش قۇرامداس بولىكتەن قۇرالعان جاڭعىرتىلعان ىرگەلى وقۋ باعدارلاماسى ءوز باسەكەلەستىگىن ارتتىرۋمەن قاتار ورتا ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىمەن قوسا, ەلىمىزدىڭ بارلىق دەڭگەيىندەگى ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىنىڭ قىزمەتىنە وڭ سەپتىگىن تيگىزەتىنى ءسوزسىز.
حالىقارالىق بيزنەس ۋنيۆەرسيتەتى ەلباسىمىزدىڭ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن جاڭا ساتىعا كوتەرۋ تاپسىرماسىن ورىنداۋ ماقساتىندا, ءوزىنىڭ جوعارى الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگىن سەزىنە وتىرىپ, وزىنە الەمدىك دەڭگەيدە باسەكەگە قابىلەتتى كەلەشەك مامانداردى دايارلاۋ سەكىلدى ۇلكەن مىندەتتەمە جۇكتەپ وتىر.
احمەد-زاكي دارحان جۇماقان ۇلى, حالىقارالىق بيزنەس ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پرەزيدەنتى