كەشە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى عىلىمي-ساراپشىلىق كەڭەسىنىڭ قولداۋىمەن جانە الەۋمەتتىك-ساياسي زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن «پوليەتنوستى قوعامداعى مەدياتسيا: تەورياسى مەن تاجىريبەسى» تاقىرىبىندا حالىقارالىق عىلىمي سەمينار-پراكتيكۋم بولىپ ءوتتى.
ونىڭ جۇمىسىنا بولگاريا, يسپانيا, قازاقستاننىڭ حالىقارالىق ساراپشى-مەدياتورلارى, جەتەكشى عالىمدارى مەن ساراپشىلارى, قازاقستان پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارى, قحا عىلىمي-ساراپشىلىق كەڭەسىنىڭ, جۋرناليست-ساراپشىلار كلۋبىنىڭ مۇشەلەرى, ايماقتاردىڭ عىلىمي-ساراپشىلىق توپتارىنىڭ جەتەكشىلەرى, ەتنومادەني بىرلەستىكتەر باسشىلارى, قازاقستان پرەزيدەنتى جانىنداعى مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسىنىڭ, ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ, استانا قالاسىنداعى باسقا دا وقۋ ورىندارىنىڭ وقىتۋشىلارى مەن ماگيسترانتتارى قاتىستى.
پلەنارلىق وتىرىستا ءسوز العان قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى – حاتشىلىق مەڭگەرۋشىسى ە.توعجانوۆ, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارى ۆ.ۆيشنيچەنكو, ل.حوچيەۆا, قحا جۋرناليست-ساراپشىلار كلۋبىنىڭ توراعاسى ع.شالاحمەتوۆ ەلىمىزدەگى مەدياتسيا جايىنان جان-جاقتى اقپارات بەردى.
ە.توعجانوۆ سوزىندە ەلىمىز تاريحىنداعى قوعامدىق قارىم-قاتىناستىڭ ءوزى تۇراقتى مەملەكەتتىڭ قالىپتاسۋىنا جانە سالتى مەن ءداستۇرى ساقتالۋىنا ۇلكەن ىقپال ەتكەندىگىن ەرەكشە اتادى. مەدياتسيانى ەكى اراداعى قارىم-قاتىناستى رەتتەۋ شاراسى رەتىندە قاراستىرۋدى ۇسىنعان ول ونىڭ قازاق دالاسىندا, ەلارالىق, مەملەكەتارالىق جانە رۋارالىق قارىم-قاتىناستاردا ۇلكەن ءرول اتقارعاندىعىن تىلگە تيەك ەتتى. پوليەتنوستىق مەملەكەتتەگى اسسامبلەيانىڭ ناقتى جۇمىستارى مەدياتسيا دەگەن تەرمينگە تولىعىمەن جاۋاپ بەرەدى. ماسەلەن, ەتنومادەني ءبىرلەستىكتەردىڭ جەتەكشىلەرى ءوڭىرلەرگە شىعىپ, كوپتەگەن ءتۇيتكىلدى ماسەلەلەردى شەشۋگە ءوزىندىك ۇلەسىن قوسىپ, مەدياتور بولعان كەزدەرى دە از ەمەس. قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ءتيىمدى جۇمىسى وعان وكىلەتتىك بەرىلۋىندە, دەدى ە.توعجانوۆ.
ۆ.ۆيشنيچەنكو قازىرگى تاڭدا ءار ءتۇرلى قاۋىپتەردىڭ بەلەڭ الا باستاۋىنان كوپتەگەن ەلدەردىڭ ەتنوسارالىق تاتۋلىقتىڭ ماڭىزىن تۇسىنە باستاعاندىعىن العا تارتتى. سوندىقتان مەدياتسيا قازاقستان ءۇشىن عانا ەمەس, الەم ءۇشىن دە ماڭىزدى بولىپ تابىلادى. وسى رەتتە قازاقستان تاراپىنان «مەدياتسيا تۋرالى» زاڭ 2011 جىلدىڭ قاڭتارىندا قابىلدانعانىن ايتا كەتۋ كەرەك. ەتنوسارالىق داۋلاردى ەشقاشان ساياسي ماسەلەگە اينالدىرۋعا بولمايدى. قحا بۇگىنگى تاڭدا ازاماتتىق قوعام مەن بيلىك اراسىن بايلانىستىرۋشى مەدياتورعا اينالىپ وتىر.
ارىپتەسىنىڭ ءسوزىن تولىقتىرعان ل.حوچيەۆا ەلىمىز يادرولىق قارۋدان باس تارتىپ, الەمدىك قوعامداستىق سەنىمىنە يە بولىپ, قازىرگى تاڭدا ەتنوسارالىق قارىم-قاتىناس سالاسىندا مەدياتور ءرولىن اتقارىپ كەلە جاتقاندىعىن ورتاعا سالدى. سونداي-اق قازاقستان يىۇ باسقارۋ ارقىلى مۇسىلمان الەمى مەن ەۋروپالىق وركەنيەت اراسىن جالعاعان مەدياتورعا اينالىپ وتىرعانىن اتاپ كورسەتتى. دەپۋتات وسى ورايدا قازاقستان كەز كەلگەن شيەلەنىستى شەشۋ الاڭىنا اينالىپ كەلە جاتقاندىعىن باسا ايتتى. سوندىقتان مەدياتسيا ينستيتۋتى بارلىق جەردە قاجەتتىلىككە اينالۋدا, دەدى ول.
قحا جۋرناليست-ساراپشىلار كلۋبىنىڭ توراعاسى ع.شالاحمەتوۆ بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ ەتنوسارالىق جاعدايعا قالايشا اسەر ەتەتىنىنە مىسال كەلتىرە وتىرىپ, مەدياتسيانىڭ داۋ-جانجالداردى وركەنيەتتى جولمەن شەشۋگە ىقپال جاسايتىن بىرىكتىرۋشى فاكتورىنا ءۇڭىلدى.
بۇدان كەيىن ءسوز العان وتاندىق ساراپشىلار قوعامدىق قاتىناستار سالاسىندا كاسىبي مەدياتورلاردى دايىنداۋ ۋاقىت تالابىنا اينالعاندىعىمەن ءبولىستى. وسى رەتتە قازاقستاندىق ساراپتامالىق-تالداۋ ورتالىقتارى – الەۋمەتتىك-ساياسي زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ جانە تسەسسي-قازاقستان ينستيتۋتىنىڭ نەگىزىندە حالىقارالىق مەدياتسيا ورتالىعى قۇرىلعاندىعى بەلگىلى بولدى.
حالىقارالىق ساراپشىلار جانە مەدياتورلار – ك.وحريدسكي اتىنداعى سوفيا ۋنيۆەرسيتەتى ساياساتتانۋ كافەدراسىنىڭ پروفەسسورى تاتيانا درونزينا (بولگاريا) مەن گرانادا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى, مەدياتسيا باعدارلاماسىنىڭ جەتەكشىسى انتونيو لوزانو (يسپانيا) ەتنوسارالىق تولەرانتتىلىق پەن قوعامدىق كەلىسىمنىڭ قازاقستاندىق ۇلگىسىنىڭ دەموكراتيا مەن دەلدالدىقتىڭ ءتيىمدى قۇرالى رەتىندەگى ماڭىزىنا توقتالىپ ءوتتى.
وسىلايشا حالىقارالىق عىلىمي سەمينار-پراكتيكۋمدا مەدياتسيانى پايدالانۋدىڭ تەحنيكالارى مەن تەتىكتەرى جان-جاقتى تالقىلاندى. بۇگىن وسى ماسەلە بويىنشا ترەنينگ وتكىزىلەدى دەپ كۇتىلۋدە. سوڭىنان وعان قاتىسۋشىلار حالىقارالىق ۇلگىدەگى سەرتيفيكاتقا يە بولادى.
اسقار تۇراپباي ۇلى.