كەشە “نۇر وتان” حدپ ورتالىق اپپاراتىندا “كادرلىق رەزەرۆ” باعدارلاماسىنىڭ تۇجىرىمداماسىن ازىرلەۋ جونىندەگى جۇمىس كوميسسياسىنىڭ كەزەكتى وتىرىسى ءوتتى. وتىرىسقا مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى جونىندەگى اگەنتتىك, پرەزيدەنت جانىنداعى مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى.
باسقوسۋ كەزىندە ءسوز العان “نۇر وتان” حدپ توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى نۇرلان نىعماتۋلين ساياسي, الەۋمەتتىك, يدەولوگيالىق جانە باسقارۋشىلىق قىزمەتتەردى كەشەندى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن بيلىك پارتياسىنا ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەلەتىنىن, بۇل رەتتە مەملەكەت باسقارۋشى كادرلاردى ىرىكتەۋگە ايرىقشا ءمان بەرۋى قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى.
“مەملەكەت باسشىسى, “نۇر وتان” حدپ توراعاسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ مەملەكەتتىك كادر ساياساتىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن پارتيا الدىنا ءۇلكەن مىندەتتەر قويىپ, سول بويىنشا اتقارىلاتىن جۇمىستاردىڭ قارقىنىن كۇشەيتۋ باعىتىندا تاپسىرمالار جۇكتەگەنى بەلگىلى. ساياسي, اكىمشىلىك جانە سايلاۋ قىزمەتتەرىن باسشىلىققا العان “كادرلىق رەزەرۆ” باعدارلاماسى, مىنە, وسىنىڭ نەگىزىنە اينالۋى ءتيىس. ۇكىمەتتىڭ وتكەن جىلى اتقارعان جۇمىسى تۋرالى ەسەبىن تىڭداۋ بارىسىندا مەملەكەت باسشىسى كادرلىق ساياساتتى جۇزەگە اسىرۋ كەزىندە كەزدەسكەن بىرقاتار كەمشىلىكتەردى كورسەتىپ, ەلدەگى كادر ساياساتىنىڭ جاندانۋىنا ايرىقشا نازار اۋدارعان بولاتىن. سول ۋاقىتتان بەرى “نۇر وتان” حدپ وسى ماسەلە توڭىرەگىندە ءبىرقاتار جۇمىستاردى قولعا الدى”, دەدى ن.نىعماتۋلين. ونىڭ سوزىنە قاراعاندا, بيلىك پارتياسى ءوز كاسىبي بىلىكتىلىگى مەن ازاماتتىق ۇستانىمدارىن, قارىم-قابىلەتىن قوعام ءمۇددەسىنە ساي جۇزەگە اسىرۋعا دايىن جانە جۇزەگە اسىرا الاتىن, ياعني قولىنان ءىس كەلەتىن تۇلعالاردى انىقتاۋعا جانە كوتەرمەلەۋگە ىقپال ەتۋ باعىتىندا جۇمىستار جۇرگىزە باستاعان ەكەن.
“بۇل رەتتە پارتيا توراعاسىنىڭ تىكەلەي باستاماسىمەن قولعا الىنعان “كادرلىق رەزەرۆ” جوباسى ءبىزدىڭ باستى باعدارىمىزدىڭ بىرىنە اينالىپ وتىر. سەبەبى, ەلباسى تاپسىرمالارىن, پارتيانىڭ جوبا-جوسپارلارىن جوعارى دەڭگەيدە ورىنداۋ ءۇشىن جۇمىس ىستەي الاتىن ءبىلىمدى, ءتاجىريبەلى, دارىندى, ءومىردى جاقسى بىلەتىن, قولىنان ءىس كەلەتىن ازاماتتار قاجەت. بۇل ورايدا, ساپالى مامانداردى دايىنداپ, تاجىريبەلى كادرلىق رەزەرۆتى جاساقتاۋىمىز قاجەت”, دەدى پارتيا توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى.
باسقوسۋ كەزىندە اڭعارعانىمىز, كادرلىق رەزەرۆتى قۇرۋ جانە دامىتۋ, وعان جاستاردى تارتۋ – ەل دامۋىنا جاڭاشا ىقپال ەتپەك. بۇل ورايدا, مەملەكەتتىك قىزمەتكە قابىلدانعىسى كەلەتىن جاستارعا قويىلاتىن تالاپتى, ياعني بايقاۋ شارتتارىن كۇردەلەندىرۋ قاجەتتىگى ايتىلدى. ماسەلەن, وتىرىسقا قاتىسۋشىلاردىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەتتىك قىزمەتكە قابىلدايتىن سىناقتار كوپ جاعدايدا ازاماتتاردىڭ تولىق ءبىلىم-بىلىگىن ايقىنداۋعا مۇمكىندىك بەرمەيدى ەكەن. سول ءۇشىن بايقاۋ شارتتارىنا وزگەرىستەر ەنگىزىپ, جاڭاشا جانداندىرۋ قاجەت. “وسىدان 10 جىل بۇرىن ءبىزدىڭ الدىمىزدا پارتيا مۇشەلەرىنىڭ قاتارىن كوبەيتۋ تۇرسا, بۇگىن سولاردىڭ ساپاسىن كوتەرۋگە ايرىقشا ءمان بەرىلۋدە. قوعامنىڭ كەز كەلگەن سالاسىندا كادر ساياساتىنىڭ الاتىن ورنى وراسان. سەبەبى, باسەكەگە قابىلەتتى ماماندار مەملەكەت الدىندا تۇرعان وزەكتى ماسەلەلەردىڭ ءتۇيىنىن شەشۋگە اسەر ەتەتىن بولادى”, دەدى ن. نىعماتۋلين.
ءلايلا ەدىلقىزى.
جەڭىستىڭ ءدامى تالپىنىسىنان بىلىنەدى
“نۇر وتان” حدپ – بيلىك پارتياسى. الايدا, باسقا پارتيالارعا قاراعاندا ايىمىز وڭىنان, جۇلدىزىمىز سولىنان تۋعان, بولىپ تولعان پارتيامىز دەپ بەكەرگە ماقتانعا بوي الدىرىپ جۇرۋگە بولمايدى.
حالىق سەندى, تاعدىرىن سەنىپ تاپسىردى, سول قۇرمەتكە لايىق ءىس قىلۋ كەرەك. مەملەكەتتىڭ, حالىقتىڭ ءتۇيىندى ماسەلەلەرىنىڭ وڭ شەشىلۋىنە ىقپال ەتىپ, ەلدى ەل قىلاتىن, كەسەل ءىس-ارەكەتتەردىڭ الدىن العانى ابزال. قازاقستان پرەزيدەنتى, پارتيا توراعاسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ 2008 جىلى 6 قاراشادا وتكەن فورۋمدا پارتيالىق باقىلاۋ كوميتەتىنىڭ ەرەكشە ءرولىن انىقتاپ, كوميتەت قۇرۋ تۋرالى شەشىمىن ايتقان ەدى.
پارتيالىق باقىلاۋ كوميتەتىنىڭ قۇرىلۋى جاڭا سەرپىلىس اكەلدى. كوميتەت سەنىم ءبىلدىرىلىپ تاپسىرىلعان مىندەتتەر مەن تاپسىرمالاردى ورىنداۋ بارىسىندا ناقتى شەشىمدەرگە قول جەتكىزە باستادى.
جاقىندا “نۇر وتان” حدپ پارتيالىق باقىلاۋ كوميتەتىنىڭ مۇشەسى, “ەگەمەن قازاقستان” رەسپۋبليكالىق گازەتى” اق پرەزيدەنتى ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنا ارنايى ساپارمەن كەلىپ, بىرنەشە اۋدان, قالالارداعى ءماسليحاتتاردىڭ دەپۋتاتتىق فراكتسيالار جەتەكشىلەرىنىڭ ەسەبىن تىڭدادى. وتىرار اۋدانىنداعى كەزدەسۋدە “نۇر وتان” حدپ وقو فيليالى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ۇلاسبەك سادىبەكوۆ ساپارنامانىڭ ماقسات-مۇراتىن ءتۇسىندىردى. پارتيانىڭ ايماقتارداعى بەلسەندىلىگىن كوتەرۋ ماسەلەسى كۇن تارتىبىندە تۇرعاندىعىن ايتتى.
وتىرارداعى فيليال توراعاسى, وتىرار اۋداندىق ءماسليحاتىنىڭ حاتشىسى ءادىلحان ماقاتاي كىرىسپە سوزىندە پارتيا مۇشەلەرىنىڭ سانى اۋداندا 2920 ادام, دەپۋتاتتىق فراكتسيا مۇشەلەرىنىڭ سانى سەگىز ەكەندىگىن جەتكىزدى. فراكتسيا ءتورايىمى ءماريا بەلگىباي بايانداما جاسادى.
– قايىرىمدىلىق قالتانىڭ قالىڭدىعىمەن ولشەنبەيدى, جۇرەكتىڭ ۇلكەندىگىمەن ولشەنەدى, – دەدى ول. – ادام بالاسىنا ادام دەپ قاراۋدىڭ ءوزى قايىرىمدىلىق. اۋدانىمىزدا “نۇر وتان” حدپ مۇشەسى, حالىق اقىنى ءا.قالىبەكوۆانىڭ باستاۋىمەن “جەتىم كورسەڭ, جەبەي ءجۇر” اتتى اكتسيا وتكىزىلىپ, ءبىر ۇيدە جەتىم قالعان 6 بالاعا اۋداندىق “نۇر وتان” حدپ مۇشەلەرى جانە فراكتسيا دەپۋتاتتارىنىڭ تىكەلەي اتسالىسۋىمەن ءۇي الىپ بەردىك. ولاردىڭ ءسال دە بولسا رۋحىن كوتەرىپ, وتانىنا, ەلىنە دەگەن سۇيىسپەنشىلىگىن وياتتىق. ولار وتانىنىڭ سايالى قاناتىنىڭ ارقاسىندا ءوسىپ كەلە جاتقان ەگەمەن ەلىمىزدىڭ ۇرپاقتارى ەكەندىگىن سەزىندى. سونداي-اق قازىرگى تاڭدا مەكتەپ ءبىتىرۋشى تۇل جەتىمدەردى تەگىن وقىتۋمەن اينالىسۋدا مەنىڭ باستى ماقساتىم بولىپ وتىر. وسى ماسەلە جونىندە الماتى قالاسىنداعى بانك ءىسى اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتىمەن كەلىسۋدەمىن. جىلدا ءبىر-ەكى بالانى تەگىن وقىتۋعا كەلىسىم بەردى.
قىتاي ويشىلى كونفۋتسي ايتقان ەكەن: “وزگەنىڭ جاعدايىن جاقسارتۋدى ماقسات تۇتقان ادامنىڭ ءوز جاعدايى دا جاقسارا تۇسەدى”, دەپ. وتىراردا ەلگە بولسىن دەيتىن كاسىپكەرلەر دە از ەمەس. كاسىپكەرلەردىڭ قولداۋىمەن 2 ملن. 250 مىڭ تەڭگە قارجى جينالدى. ول قارجىدان تۇرمىسى تومەن, ءۇيى قۇلاۋ ءۇستىندە تۇرعان, ءوزى مۇگەدەك, ايەلى ناۋقاس تولەگەن تولەۋوۆكە ءۇي اپەرىلدى. وسى سياقتى زياش شولاقوۆاعا دا ءۇي سالىپ بەرۋ جوبالانىپ, قازىر ىرگەتاسى قۇيىلىپ, قۇرىلىس ماتەريالدارى الىندى.
ەلباسىنىڭ ارنايى تاپسىرماسىمەن قولعا الىنعان “جول كارتاسى”, “100 مەكتەپ, 100 اۋرۋحانا” باعدارلاماسىنىڭ اۋداندا ورىندالۋىنا بايلانىستى پارتيالىق باقىلاۋ كوميسسياسىنىڭ توراعاسى ق.نالىبەك حابارلاما جاسادى. مەردىگەرلەردىڭ سالعىرتتىعىنان, اتقارعان جۇمىستارىنىڭ ساپاسىزدىعىنان جەلگە ۇشقان بيۋدجەت قارجىلارى بار ەكەندىگى انىقتالعان. ونى مەردىگەر قارجىسىنا تياناقتى ورىنداتۋ كوميسسيانىڭ باقىلاۋىندا.
اۋدان اكىمىنىڭ ورىنباسارى جاقسىبەك اسىلبەك ەلباسىنىڭ تىكەلەي باقىلاۋىندا تۇرعان مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ ورىندالۋ بارىسىن باياندادى. ەلگە ەڭبەگى وتكەن ءبىر قادىرمەندى قاريا اۋدانعا جىل سايىن ءبولىنىپ جاتقان قارجىنىڭ مولدىعىنا ماساتتانىپ, “داعدارىس كەزىندە وسىنشاما قارجىعا قولىمىز جەتسە, وسىنىڭ بولىپ تۇرعانىنىڭ ءوزى جاقسى ەكەن-اۋ”, دەپتى.
داعدارىستان جاقسىلىق كۇتۋ اشەيىن ايتىلا سالعان لەبىز عوي. ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىمەن تەلەگەي تەڭىز قارجى قۇيىلىپ جاتسا, ول مەملەكەت قورجىنىندا باسى ارتىق اقشانىڭ كوپتىگىنەن ەمەس. اۋىل, اۋدان, قالا حالقى داعدارماسىن, جاعدايى وڭالسىن, دامۋ جولىنا ءتۇسسىن دەگەن جاقسى نيەتتەن تۋعان تالپىنىس. سول قارجىنىڭ شىپ-شىرعاسىن شىعارماي جىرتىق, جاماۋىن بۇتىندەپ السا, ىرگە بۇتىندەلدى دەگەن سول.
تۇركىستان قالاسىندا “نۇر وتان” پارتياسى مۇشەلەرىنىڭ سانى 10975 ادامعا جەتكەن. دەپۋتاتتىق فراكتسيا مۇشەلەرىمەن بولعان جۇزدەسۋدى توراعانىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى الماسبەك تەمىرباەۆ جۇرگىزىپ وتىردى. اۋداندىق فيليالدىڭ بۇرىنعى توراعاسى جانبولات يبراگيموۆ وبلىسقا قىزمەت اۋىستىرعاندىقتان, قالالىق فيليال توراعاسىز جۇمىس ىستەۋدە. ونىسى اتقارىلعان جۇمىستاردان سەزىلىپ قالدى.
جيىندا دەپۋتاتتىق فراكتسيا ءتورايىمى تاسكۇل ماحمۇتوۆا جاسالعان جۇمىستار جونىندە ەسەپ بەردى. الايدا, وبلىستىق فيليال توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ۇلاسبەك سادىبەكوۆ اتقارىلعان جۇمىستارعا قاناعاتتانباعاندىعىن ءبىلدىرىپ قالدى.
پارتيالىق باقىلاۋ كوميسسياسى توراعاسى ورىنباسارىنىڭ بايانداماسىنداعى مالىمەتتەر تاق-تۇق. جۇرتتىڭ جوعارىعا شاعىنىپ ارىز-شاعىم جازاتىن وڭىرلەرىنىڭ ءبىرى – تۇركىستان. “ارقادا قىس جايلى بولسا, ارقار اۋىپ نەسى بار” دەمەكشى, اۋداندىق فيليال جاۋاپتى ورگاندار ارقىلى اق-قاراسىن انىقتاتىپ جاتسا, جابىرلەگەن ادامدار جانى ىشقىنىپ اراشا سۇرار ما ەدى؟!
سايرام اۋدانىندا وتكەن جيىندا دا فراكتسيا توراعاسى مەن پارتيالىق باقىلاۋ كوميسسياسى توراعالارىنىڭ ەسەبى تىڭدالدى. 300 مىڭعا دەيىن جۇرت جايلايتىن سايرامدا پارتيا مۇشەلەرىنىڭ سانى – 7045. 19 باستاۋىش پارتيا ۇيىمى بار.
جىپ-جىلماعاي, جاداعاي باياندامالار ولقىلىقتاردىڭ ورنىن تولتىرا الماق ەمەس. پارتيا قاتارىنان سىبايلاس جەمقورلىققا بايلانىستى اۋدان اكىمىنىڭ ورىنباسارى مەن اۋىلشارۋاشىلىق ءبولىمى باستىعىنىڭ شىعارىلعاندىعى ويلانتاتىن-اق ماسەلە.
شىمكەنت قالاسىندا وتكەن جيىندا دەپۋتاتتاردىڭ جوعارى بەلسەندىلىگى اڭعارىلدى. شىمكەنت قالالىق فيليالىندا فراكتسيا مۇشەلەرى مەن پارتيالىق باقىلاۋ كوميسسياسى جاندى جۇمىس جۇرگىزىپ جاتىر. شيكىلى-ءپىسىلى ماسەلەلەرگە پارتيا تۇرعىسىنان باقىلاۋ مىقتى. ماسەلەلەردى اكىمدىك الدىنا وتكىر قويا الادى. جيىنعا قاتىسىپ وتىرعان قالا اكىمى ارمان جەتپىسباەۆتىڭ ءتۇيىندى سوزدەرىنەن دە اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار اڭعارىلىپ قالدى.
2007 جىلى سەبەپتىسى بار, سەبەپسىزى بار 26 مەكتەپ ديرەكتورى جۇمىسىنان الىنىپتى. كەيبىرى زاڭسىز قۋدالاۋعا تۇسكەن. بىلتىر 6 ديرەكتور جۇمىسىن وتكىزىپ بەرسە, ونىڭ 5-ءۋى زەينەت جاسىنا جەتكەن. ياعني, سىبايلاستىق جەمقورلىقتىڭ ادىمى قىسقارىپ, سالاماتتى احۋال قالىپتاسىپ كەلەدى.
قالادا مەكتەپتەر جەتىسپەيدى. بالاباقشاعا 30 مىڭ ءبۇلدىرشىن كەزەكتە تۇر. كەزەك-كەزەگىمەن ينتەرنەتكە كوشىرىلگەندىكتەن, تامىر-تانىستىقپەن ەشكىم ءتىزىم الدىنا تۇسە المايدى. ءار اتا-انا ينتەرنەتتەن ءوز كەزەگىنىڭ جىلجۋ ۇدەرىسىن كورىپ وتىرادى. جەر تەلىمىن الۋ كەزەگىندە 50 مىڭنان استام قالالىق تىركەلگەن. مۇندا دا بىردە-ءبىر جەر “نۇر وتان” حدپ شىمكەنت قالالىق فيليالى پارتيالىق باقىلاۋ كوميسسياسى مەن دەپۋتاتتىق فراكتسيا مۇشەلەرىنىڭ قاتىسۋىنسىز بەرىلمەيدى. حالىق مۇددەسى قورعالاتىن جەردە پارتيا مۇشەلەرىنىڭ جاۋاپتىلىعى اڭعارىلادى.
ەلباسى ءوزىنىڭ ءداستۇرلى جولداۋىندا جانە “نۇر وتان” حدپ-نىڭ كەزەكتەن تىس ءحىى سەزىندە “تۇرعىن ءۇي سالۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسى”, “تازا سۋ”, “100 مەكتەپ, 100 اۋرۋحانا” باعدارلامالارىنا سايكەس سالىنىپ جاتقان قۇرىلىس نىساندارىنىڭ ۋاقتىلى, ساپالى سالىنۋىنا, بيۋدجەتتەن بولىنگەن قارجىعا پارتيا تاراپىنان باقىلاۋدى كۇشەيتۋى تاپسىرعان. وسىعان بايلانىستى بارلىق قالا, اۋدانداردا 488 پارتيالىق باقىلاۋ بەكەتتەرى اشىلىپ, وعان مۇشەلىككە 1468 ادام تارتىلعان. مەديتسينا سالاسىنداعى وزگەرىستەرگە وراي “ايبوليت” بالالار ەمحاناسىنداعى جاعدايمەن تانىسقان س.ابدراحمانوۆ سول كۇنى وبلىس اكىمى, “نۇر وتان” حدپ وبلىستىق فيليالىنىڭ توراعاسى اسقار مىرزاحمەتوۆپەن كەزدەستى. وبلىس باسشىسى وڭىردەگى جاعدايدى جۇيە-جۇيەسىمەن بايانداپ بەردى. شەشىلمەي تۇرعان ماسەلەلەر جەتكىلىكتى. اكىمدىكتىڭ وراسان كۇش سالۋىنىڭ ارقاسىندا نەگىزگى پروبلەمالار جىلىكتەلدى. ونى اياعىنا جەتكىزۋدە پارتيا مۇشەلەرىنىڭ بەلسەندىلىگى قاجەت بولادى.
دەپۋتاتتىڭ مىندەتى – دەپۋتات ارالاسپاسا بىتپەيتىن شارۋالاردى اياعىنا دەيىن جەتكىزۋ. مۇندايدا, مەملەكەتتىك باعدارلامامەن كەلگەن قارجىعا جاسالعان جۇمىستاردى مالدانۋعا بولمايدى. ءوز باستاماسى, قوسىمشا رەسۋرستار تارتۋ ارقىلى ەلدىڭ جاعدايىن جاقسارتۋعا قىزمەت ەتۋ پارتيانىڭ بەلسەندىلىگىن ارتتىرادى. كەزدەسۋدە وسىنداي ويلار ايتىلدى.
باقتيار تايجان.
باعالاي بىلمەگەنگە باق قونبايدى
“نۇر وتان” حدپ پارتيالىق باقىلاۋ كوميتەتىنىڭ مۇشەسى, “ەگەمەن قازاقستان” رەسپۋبليكالىق گازەتى” اق پرەزيدەنتى ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ اۋدان, قالالاردا ءوتكەن جيىنداردىڭ بارىندە قورىتىندى ءسوز سويلەپ, سۇراقتارعا جاۋاپ بەردى. مەملەكەتىمىزدىڭ جۇلدىزدى ءساتتى باسىنان كەشىرىپ, ەۋروپا تورىنە شىعۋىمەن پارتيا مۇشەلەرىن قۇتتىقتادى. بۇل مەرەيلى مىندەت پارتيانىڭ ەل, قوعام الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىگىن بۇرىنعىدان دا ارتتىراتىندىعىن ايتتى.
ەل ىشىندەگى كەيبىر جەلاۋىزدار قازاقستان ومىرىندەگى جاقسىلىقتاردى قارا بوياۋمەن كورسەتۋگە ىنتالى. جۇرت سەنەتىندەي ەتىپ ايتادى. وسىعان پارتيا مۇشەلەرىنىڭ تويتارىس بەرەتىندەي ءبىلىم-بىلىگى, پاراساتى قاجەت. سالىستىرمالى تۇردە الساق, قازاقستاننىڭ ىشكى جالپى ءونىمى سەگىز ەسەگە ارتىپ, ۋكراينامەن تەڭەستى. 16 ميلليون حالقى بار قازاقستان مەن 50 ميلليون حالقى بار ۋكراينانىڭ تەڭەسۋى ۋكراين حالقى ءۇشىن جاقسىلىق بولىپ كەلگەن جوق. كەشەگى پرەزيدەنتتىك سايلاۋدا 5 پايىز عانا داۋىس العان پرەزيدەنت باسقارعان ەلدە وسىنداي سوراقى جاعدايلار بولادى. ايتپەسە, 1946 جىلى بۇۇ-عا مۇشەلىككە وتكەن ۋكرينانىڭ وندىرىستىك الەۋەتى وراسان كۇشتى ەدى عوي. دنەپردىڭ ۇستىنەن استىنا ءبىر تىرەۋ قويماي تەمىر بالقىتىپ كوپىر سالعان مەملەكەتتىڭ تۇبىنە ەل باسشىلارىنىڭ بەرەكەسىزدىگى جەتكەن سىڭايلى.
ال, قازاقستان داعدارىس كەزىندە الەۋەتىن ساقتاپ قالدى. ەلباسىنىڭ پارمەنىمەن مەملەكەت ءتورت ءىرى بانككە 10 ملرد. دوللار قارجى قۇيىپ, بانكروتتىقتان امان الىپ قالدى. بانكتەردىڭ ساۋىعۋى – حالىق ءۇشىن ۇلكەن نەسىبە.
داعدارىس تالاي مىقتى مەملەكەتتەردى تالتىرەكتەتىپ كەتتى. بالتىق جاعالاۋىنداعى ەلدەردە جالاقى 15 پايىزعا, زەينەتقى 10 پايىزعا ازايدى. شاراسىزدىقتان بارعان امال ەكەنىن جۇرت ءتۇسىندى. ال, بىزدە جالاقى مەن زەينەتاقى ۇدايى وسۋمەن كەلەدى. جۇرت ەلباسىنىڭ جولداۋىنان ۇكىمەتتىڭ قانداي ماسەلەلەردى شەشۋگە تاپسىرمالار العاندىعىن ەمەس, وسىنداي جەڭىلدىكتەر كۇتەتىن بولدى.
مۇنىڭ اياعى – ماسىلدىق پيعىل. قازاقستان – شيكىزاتقا باي ەل. الەمدە شيكىزات نارقى تومەندەپ, ەكسپورت جانە ازايعاندىقتان, جەڭىل قارجى بولمايدى. ەل وسىنى ءتۇسىنىپ, ۇكىمەتتىك تاپسىرمالاردىڭ شەشىلۋىنە الدىمەن مۇددەلى بولۋى كەرەك. وسىنداي جاقسىلىقتارعا ۇيىتقى بولىپ وتىرعان پارتيانىڭ باعاسىن ءبىلدىرۋ, قادىرىن ارتتىرۋ پارتيا مۇشەلەرىنە ۇلكەن سىن بولعالى تۇر. ەلباسىنىڭ بەدەلىن بەتپەردە قىلا بەرمەي, پارتيانىڭ ءوز بەلسەندىلىگىن ارتتىرۋ جاعدايىن ويلاسۋ كەرەك. حالىق پەن بيلىك – ءبىر ۇعىم. حالىق بيلىكتى ءوزى قالىپتاستىراتىندىعىن سەزىنە باستادى. “نۇر وتان” حدپ-عا سەنىم ءبىلدىرۋى دە سونىڭ ايعاعى.
سوندىقتان, كوشباسشى پارتيا حالىققا شىنايى قىزمەتىن بۇرىنعىسىنان دا جاقسى جولعا قويىپ ايماقتارداعى جۇمىسىن شيراتۋى قاجەت. جيىندا وسىنداي ويلار ايتىلدى.
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.