كەشە پارلامەنت سەناتىنىڭ توراعاسى قايرات ءماميدىڭ توراعالىق ەتۋىمەن پالاتانىڭ كەزەكتى جالپى وتىرىسى بولىپ, ونىڭ كۇن تارتىبىندە جەتى ماسەلە قارالدى. وتىرىس بارىسىندا ەڭ قىزۋ تالقىعا تۇسكەن 2011-2013 جىلدارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە ەنگىزىلەتىن وزگەرىستەر ماسەلەسى بولدى.
قارجى زاڭناماسىنا ەنگىزىلەتىن وزگەرىستەر جايلى ەكونوميكالىق دامۋ جانە ساۋدا ءمينيسترى قايرات كەلىمبەتوۆ, قارجى ءمينيسترى بولات جامىشەۆ جانە ۇلتتىق بانك توراعاسىنىڭ ورىنباسارى بيسەنعالي تاجياقوۆ قىسقاشا باياندادى. سونداي-اق ولار سالالىق مينيسترلىكتەر مەن مەكەمەلەر باسشىلارىمەن بىرگە دەپۋتاتتاردىڭ كوپتەگەن ساۋالدارىنا جاۋاپ بەردى.
باياندامالاردان بەلگىلى بولعانداي, بيىلعى جىل ءىجو-ءنىڭ ءوسىمى 7 پايىز دەپ بولجانسا, بۇل وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 2 پايىزعا جوعارى. بيۋدجەتتە مۇنايدىڭ الەمدىك باعاسى باررەلىنە 65-تەن 90 اقش دوللارىنا دەيىن كوتەرىلگەن. ال ينفلياتسيانىڭ جىل اياعىنا دەيىنگى ءدالىزى 6-8 پايىز دەڭگەيىندە بولادى دەپ بەلگىلەنىپ وتىر.
سونىمەن, 2011 جىلعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ءتۇسىمدەرى 4 439,3 ميلليارد تەڭگە نەمەسە تۇزەتىلگەن بيۋدجەتپەن سالىستىرعاندا 183,3 ميلليارد تەڭگەگە كوپ. اعىمداعى جىلعى اقپاندا ناقتىلانعان بيۋدجەتپەن سالىستىرعاندا بيۋدجەت تاپشىلىعىنىڭ 34,6 ميلليارد تەڭگەگە ۇلعايۋى بيۋدجەت قاراجاتىنىڭ قوسىمشا كوزى بولىپ تابىلادى. بيۋدجەت تاپشىلىعىنىڭ جالپى كولەمى 730,4 ميلليارد تەڭگە سوماسىندا ايقىندالىپتى. بۇل ءىجو-ءنىڭ 2,8 پايىزىن قۇرايدى.
وسى ورايدا 2011 جىلعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت شىعىستارى تۇزەتىلگەن بيۋدجەتپەن سالىستىرعاندا 217,9 ميللياردقا ۇلعايىپ, 5 170,22 ميلليارد تەڭگە كولەمىندە بەلگىلەنگەن. جالپى شىعىستار بويىنشا 93,8 ميلليارد تەڭگە بولاتىن بوساتىلعان قاراجاتتى ەسكەرە وتىرىپ, شىعىستاردى ۇلعايتۋ مەن قايتا بولۋگە 311,6 ميلليارد جۇمساۋ كوزدەلگەن. تارقاتىپ ايتقاندا, شىعىس بولىگىندەگى قوسىمشا قاراجات الەۋمەتتىك سالاعا 40,7 ميلليارد تەڭگە, اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنا –38,8, تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق جانە قۇرىلىسقا – 39,1, ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسىنا – 76,5, ءوڭىرلىك پروبلەمالاردى شەشۋگە – 130 جانە ۇكىمەت رەزەرۆىنە 23,1 ميلليارد تەڭگە قاراستىرىلعان.
ايتسە دە ۇلتتىق بانك ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى ب.ءتاجياقوۆتىڭ سوزىنەن ءمالىم بولعانداي, ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 9 ايىندا ينفلياتسيا 6,2 پايىزدى (بىلتىر وسى مەرزىمدە 5,2 پايىز بولىپتى) قۇراعان. ونىڭ ءوسىمى ازىق-ت ۇلىك باعاسىنىڭ ورتاشا 7,9 پايىزعا, ال بەنزيننىڭ – 22,6 پايىزعا جانە ديزەل وتىنىنىڭ 25,3 پايىزعا قىمباتتاۋىمەن بايلانىستىرىلۋدا. ۇلتتىق بانك قىسقا مەرزىمدى نوتالاردى 2,7 تريلليون تەڭگەگە, ال دەپوزيتتەردى 11,6 تريلليون تەڭگە دەڭگەيىندە جۇمىلدىرۋ ارقىلى قارجى رىنوگىن رەتتەپ وتىرعانى بەلگىلى بولدى.
بيسەنعالي شامعالي ۇلى قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدىڭ حالىقارالىق رەزەرۆى 72,5 ميلليارد اقش دوللارىنا جەتكەندىگىن ايتا كەلىپ, سونىڭ 32,5 ميللياردى ۇلتتىق بانككە تيەسىلى ەكەندىگىن جەتكىزدى. ال ۇلتتىق قورداعى قارجى 40,4 ميلليارد اقش دوللارىنا جەتىپ وتىر. تاعى ءبىر بەلگىلى بولعانى, ەكىنشى دارەجەلى بانكتەردىڭ سىرتقى قارىزدارى جىل باسىنان 6,1 پايىزعا قىسقارىپ, 16,9 ميلليارد اقش دوللارى بولىپتى. سونىڭ ىشىندە «تۇرانالەمبانك» بانكىنە تيەسىلىسى 4 ميلليارد دوللار. ەگەر اتالعان بانك ساتىلعانداي بولسا, وندا تۇسكەن قارجى مەملەكەتكە قايتارىلۋى ءتيىس. دەپوزيتتەر كولەمى 8,3 تريلليون تەڭگەگە تولىعىپ, جىل باسىنان بەرگى ءوسىم 12,6 پايىزدى قۇراعان.
دەپۋتاتتار ءوز ساۋالدارىندا قارجىنىڭ وڭىرلەردەگى قاجەتتى قۇرىلىستارعا جۇمسالمايتىنىن, جەرگىلىكتى بيۋدجەت مۇددەسى ەسكەرىلمەيتىنىن ايتىپ, وزگە دە نىساندار بويىنشا ماسەلەلەر كوتەردى. ولاردىڭ بارلىعىنا دەرلىك جاۋاپ بەرىلدى. ناتيجەسىندە «2011-2013 جىلدارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت تۋرالى» زاڭعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى قابىلداندى.
دەپۋتاتتار, سونىمەن قاتار, 2001 جىلعى 16 قاراشاداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن وزبەكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى اراسىنداعى قازاقستان-وزبەكستان مەملەكەتتىك شەكاراسى ارقىلى وتكىزۋ پۋنكتتەرى تۋرالى كەلىسىمگە حاتتامانى راتيفيكاتسيالادى. قۇجاتتىڭ نەگىزگى ماقساتى قازاقستان مەن وزبەكستان مەملەكەتتىك شەكاراسىن جەكە تۇلعالار مەن كولىك قۇرالدارىنىڭ كەسىپ وتۋىنە, جۇكتەردى, تاۋارلاردى جانە جانۋارلاردى تاسىمالداۋعا قولايلى جاعدايلار جاساۋ جانە ەكى ەل اراسىنداعى حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ بولىپ تابىلادى.
كۇن تارتىبىنە ۇسىنىلعان «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە ۇيىمداسقان قىلمىسقا قارسى ءىس-قيمىل ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» جانە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە ەكولوگيالىق ماسەلەلەر بويىنشا ءوزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوبالارى, سونداي-اق «نەكە (ەرلى-زايىپتىلىق) جانە وتباسى تۋرالى» كودەكستىڭ جوباسى بىرقاتار ءوزگەرىستەرىمەن ماجىلىسكە جىبەرىلدى.
اسقار تۇراپباي ۇلى.