ەلىمىز بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنا مۇشە بولعالى جاھاندىق قوعامداستىقتا ءوزىنىڭ لايىقتى ءارى ەلەۋلى ءرولىن ودان ءارى بەكىتىپ كەلەدى. قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ الەمدىك بەدەلى مەن بايىپتى سىرتقى ساياسي ستراتەگياسىنىڭ ارقاسىندا حالىقارالىق قوعامداستىقتا ديپلوماتيالىق زور تابىستارعا قول جەتكىزىلىپ, ەل مارتەبەسىن كوتەرەر مازمۇندى ءىس-شارالار جۇزەگە اسىرىلدى. ەلباسىمىزدىڭ باستاماسىمەن وتكىزگەن ەقىۇ ءسامميتى ەلىمىزدىڭ ءسوزسىز ۇلكەن جەتىستىگى بولىپ تابىلادى.
قازاقستان بۇگىندە زاماننىڭ كوكەيكەستى ماسەلەلەرىن شەشۋدە حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ جاۋاپتى ءارى تولىققاندى ارىپتەسى رەتىندە قارۋدى تاراتپاۋ تارتىبىنەن ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە دەيىنگى كوپتەگەن باستامالارعا بەلسەنە اتسالىسۋدا. بۇعان قازاقستاننىڭ 29 تامىز – سەمەي پوليگونى جابىلعان كۇندى يادرولىق سىناقتارعا قارسى ءىس-قيمىلدىڭ حالىقارالىق كۇنى دەپ جاريالاۋ تۋرالى ۇسىنىسىنا بۇۇ-نىڭ قولداۋ كورسەتكەنى ناقتى دالەل بولا الادى.
وتكەن اپتادا بۇكىل الەم ەلىمىزدىڭ بەيبىتسۇيگىش ساياساتىنا تاعى دا كۋا بولدى. قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى باس اسسامبلەياسىنىڭ 66-سەسسياسىندا سويلەگەن سوزىندە يادرولىق تاراتپاۋ مەن يادرولىق قىزمەتتى باقىلاۋ سالاسىندا بىرقاتار ماڭىزدى باستامالار توپتاماسىن العا ۇسىندى. ەلباسى ءوز سوزىندە يادرولىق قارۋعا يە مەملەكەتتەردىڭ ودان باس تارتۋىنا ماعىنالى بالامانىڭ جوق ەكەنىن ايتتى جانە بەيبىت اتوم قۋاتىن قاۋىپسىز قولدانۋ قاعيدالارىن قايتا قاراۋ تۋرالى ۇسىنىسىن جاريا ەتتى.
سونداي-اق, ەلىمىزدىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ەرجان قازىحانوۆتىڭ 18-24 قىركۇيەك ارالىعىندا نيۋ-يوركتە ءوتكەن بىرقاتار ماڭىزدى شارالار بارىسىنداعى بەلسەندى جۇمىسى ەلباسىمىز باسقارعان وتاندىق دەلەگاتسيانىڭ بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 66-سەسسياسىنا تىڭ مازمۇن قوستى. سىرتقى ساياسات ۆەدومستۆوسىنىڭ باسشىسى 30-دان استام ەكىجاقتى كەزدەسۋلەر وتكىزىپ, يادرولىق سىناقتارعا جاپپاي تىيىم سالۋ تۋرالى شارتتىڭ (ياسجتش) كۇشىنە ەنۋىنە ىقپال ەتۋ بويىنشا حالىقارالىق كونفەرەنتسيا مەن جوعارعى دەڭگەيدەگى ماڭىزدى جينالىستاردا بايانداما جاسادى.
قازاقستاننىڭ بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 66-شى سەسسياسىنا قاتىسۋى مۇسىلمان ەلدەرىنىڭ اۋىزبىرشىلىگىن نىعايتىپ قانا قويماي, يىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ بىرىككەن سىرتقى ساياسي قادامدارىنا ۇيىتقى بولعانى ءمالىم. سەسسيا بارىسىنداعى ءمينيستردىڭ العاشقى كەزدەسۋلەرىنىڭ ءبىرى يسلام ىنتىماقتاستىعى ۇيىمىنىڭ باس حاتشىسى ەكمەلەددين يحسانوعلىمەن بولدى. اڭگىمە بارىسىندا تاراپتار يىۇ-نى جاڭعىرتۋداعى بىرلەسكەن ءتيىمدى جۇمىستاردى قۇپتاپ, پالەستينا, تاياۋ شىعىس جانە سولتۇستىك افريكاداعى احۋالدار مەن سوماليدەگى گۋمانيتارلىق داعدارىستى ەڭسەرۋ سياقتى وزەكتى ماسەلەلەردى تالقىعا سالدى. بۇل ماسەلە قازاقستاننىڭ توراعالىعىمەن وتكەن يىۇ اتقارۋشى كوميتەتىنە مۇشە مەملەكەتتەر سىرتقى ىستەر مينيسترلەرىنىڭ نيۋ-يوركتە وتكەن بەيرەسمي كەزدەسۋىنىڭ نازارىندا دا بولعان ەدى. ورىن العان پىكىر الماسۋ يىۇ-نىڭ مۇسىلمان ۇمبەتى الدىندا قويىلعان وزەكتى ماسەلەلەردى شەشۋگە جانە ۇيىمنىڭ ۇستانىمىن ودان ءارى ءۇيلەستىرۋگە مۇمكىندىك بەردى.
وسى باعىتتا قازىحانوۆتىڭ توراعالىعىمەن يىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەر سىرتقى ىستەر مينيسترلەرىنىڭ جىل سايىنعى ۇيلەستىرۋ كەزدەسۋى ءوتتى. سونىڭ بارىسىندا يىۇ دەلەگاتتارى پالەستينانىڭ جاعدايىنا ەرەكشە نازار اۋدارىپ, قازاقستان تاراپىنىڭ ۇسىنىسىمەن 57 مەملەكەتتىڭ مينيسترلەرى الدىندا پالەستينا پرەزيدەنتى ماحمۇد ابباس ءسوز سويلەدى. وسى ماڭىزدى جينالىستىڭ سوڭىندا ۇيىم ءبىر اۋىزدان پالەستينا مەملەكەتىنىڭ بۇۇ-عا مۇشەلىگىن قولداۋ جونىندە ساياسي قارار قابىلدادى. قازاقستان توراعالىعى ارقاسىندا قول جەتكىزىلگەن وسىنداي ساياسي ءاۋىزبىرشىلىك مۇسىلمان جانە حالىقارالىق قاۋىمدار ءۇشىن وتە ماڭىزدى سەرپىلىس بولدى.
قازاقستان سىرتقى ساياسات ۆەدومستۆوسىنىڭ باسشىسى, سونىمەن قاتار, ليۆياداعى جانە سوماليدەگى احۋالعا قاتىستى باسقوسۋلاردا ەلىمىزدىڭ ۇستانىمىن جاريالاپ وتىردى. ولاردىڭ الەمدىك قوعامداستىق كوزقاراسىمەن ۇيلەسەتىنى اتاپ كورسەتىلدى. بۇل ورايدا ە.قازىحانوۆتىڭ ەقىۇ-نىڭ «ۇشتىگى» شەڭبەرىندە ليتۆا سىرتقى ىستەر ءمينيسترى – ەقىۇ ءىس باسىنداعى توراعاسى اۋدرونيۋس اجۋباليسپەن, يادرولىق سىناقتارعا جاپپاي تىيىم سالۋ تۋرالى شارت ۇيىمى (ياسجتشۇ) دايىنداۋ كوميسسياسىنىڭ اتقارۋشى حاتشىسى ەلشى تيبور توتپەن, ت.ب. كەزدەسۋلەرىن دە اتاپ وتكەن ءجون.
ماسەلەن, ت.توتپەن كەزدەسۋدە سۇحباتتاسۋشىلار استانا مەن سەمەيدە ءۇستىمىزدەگى جىلعى 12-13 قازاندا وتەتىن «يادرولىق قارۋسىز الەم ءۇشىن» حالىقارالىق فورۋمعا دايىندىق جايىن تالقىلاپ, وسى ءىس-شارانىڭ الەمدىك ۇدەرىستە يادرولىق سىناقتارعا تولىقتاي تىيىم سالۋ جولىندا وڭ ۇدەرىس قالىپتاستىراتىنىن اتاپ ءوتتى.
فورۋمنىڭ وتكىزىلۋى ەلباسىنىڭ يادرولىق قارۋسىزدانۋ سالاسىنداعى ساليقالى باستامالارىن جۇزەگە اسىرۋدا حالىقارالىق قاۋىمداستىقتىڭ نازارىن ەرەكشە اۋدارۋى ءتيىس ەكەنىن اتاعان ابزال. اتوم ەنەرگەتيكاسى ءجونىندەگى حالىقارالىق اگەنتتىكتىڭ ديرەكتورى يۋكيو امانو, بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى باس حاتشىسىنىڭ قارۋسىزدانۋ جونىندەگى ارنايى وكىلى سەرجيو دۋارتە, بەيبىتشىلىك سالاسىنداعى نوبەل سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى, ءوڭتۇستىك افريكا رەسپۋبليكاسىنىڭ بۇرىنعى پرەزيدەنتى فرەدەريك دە كلەرك, «قىرعي-قاباق سوعىستىڭ» اياقتالۋىنا زور ۇلەس قوسقان گەرمانيانىڭ بۇرىنعى سىرتقى ىستەر ءمينيسترى گانس ديتريح گەنشەر سياقتى ساياسات ساڭلاقتارى قاتىساتىن كەڭ-اۋقىمدى ءىس-شارا يادرولىق قارۋدان باس تارتپاعان جانە ياسجتش-نى راتيفيكاتسيالاماعان مەملەكەتتەرگە حالىقارالىق قىسىمدى كۇشەيتۋ ماقساتىن كوزدەيتىن بولادى.
جالپى العاندا, مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ايماقتىق جانە جاھاندىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋدەگى تىڭ باستامالارىن جۇزەگە اسىرۋ وتاندىق ديپلوماتيانىڭ قىزمەتىندەگى نەگىزگى باعىتتاردىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرمەك. ال قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ جاھاندىق قاۋىپسىزدىك جانە يادرولىق قارۋسىزدانۋ جونىندەگى كوشباسشىلىعى الەم نازارىن اۋدارىپ وتىرعانى انىق.
ساۋلەبەك كوكشە ۇلى.