كەشە اقوردادا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ شەشىمىمەن قۇرىلعان مەملەكەتتىك بيلىكتىڭ تارماقتارى اراسىندا وكىلەتتىكتەردى قايتا ءبولۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى جۇمىس توبىنىڭ ءۇشىنشى وتىرىسى بولىپ ءوتتى.
وتىرىستا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسىنا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن بۇكىلحالىقتىق تالقىلاۋدىڭ ارالىق قورىتىندىسى تالقىلاندى.
قازاقستان ازاماتتارى مەملەكەت باسشىسىنىڭ بۇكىلحالىقتىق تالقىلاۋعا ەنگىزگەن زاڭ جوباسىنىڭ بازالىق ەرەجەلەرىن, تۇتاستاي العاندا, قولداپ وتىر. بۇل رەتتە, رەسپۋبليكا ازاماتتارىنان پارلامەنتتىڭ ءرولىن, ۇكىمەت پەن جەرگىلىكتى بيلىك ورگاندارىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن كۇشەيتۋ, قۇقىق قورعاۋ جانە سوت جۇيەلەرى قىزمەتىنىڭ ماسەلەلەرى بويىنشا, سونداي-اق, مەنشىك قۇقىعى ماسەلەلەرى بويىنشا بەس جۇزدەن اسا ۇسىنىس ءتۇستى.
زاڭ جوباسى كەلىپ جاتقان ۇسىنىستاردى ەسكەرە وتىرىپ پىسىقتالىپ, ەلباسىنىڭ قاراۋىنا ۇسىنىلاتىن بولادى.
زينايدا فەدوتوۆا,
مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسىنىڭ پروفەسسورى, جۇمىس توبىنىڭ مۇشەسى:
– قازاقستاندىق كەيبىر ازاماتتار «پرەزيدەنتتىڭ بىرقاتار وكىلەتتىكتەرىن ۇكىمەت پەن پارلامەنتكە بەرۋ قاجەت پە؟ بالكىم, ۇكىمەت پەن پارلامەنتتىڭ وكىلەتتىگىن كەڭەيتۋگە ءالى ەرتە شىعار؟ مۇمكىن, 25 جىل بويى تابىستى ىلگەرىلەپ كەلە جاتقان پرەزيدەنتتىك بيلىكتىڭ وكىلەتتىكتەرىن سول كۇيىندە قالدىرۋ كەرەك شىعار», دەگەندەي مازمۇندا كۇمان كەلتىرۋدە. ال كەيبىر ازاماتتار پرەزيدەنتتى جۇكتەمەدەن جەڭىلدەتۋ قاجەت دەپ سانايدى.
جالپى, جۇمىس توبىنا كەلىپ تۇسكەن ۇسىنىستار قازاقستاندىقتاردىڭ كونستيتۋتسيالىق تۇزەتۋلەردى تالقىلاۋعا بەلسەنە ارالاسىپ جاتقاندىعىن بىلدىرەدى. نەگىزىنەن, ەل تۇرعىندارىنىڭ باسىم بولىگى اتالعان زاڭناماداعى ءوزگەرىستەردى قولدايدى. دەگەنمەن, كەيبىر تۇزەتۋلەرگە قاتىستى پىكىرلەر ارقالاي. ماسەلەن, كونستيتۋتسيانىڭ 26-بابىنا بايلانىستى ءتۇرلى ۇسىنىستار بار. ياعني, وڭ دا, تەرىس تە كوزقاراستىڭ بار ەكەندىگىن اتاپ كورسەتكەن ءجون.
جالپىلاي العاندا, ءبىزدىڭ قوعام بۇل تۇزەتۋدى قولدايدى. بۇل باپتى قولدايتىندار 26-باپپەن تەڭدەسەتىن كونستيتۋتسيادا 6-باپتىڭ بار ەكەندىگىن بىلەدى. سوندىقتان, حالىقتىڭ الاڭداۋىنا نەگىز جوق سياقتى. بۇل ازىرشە جوبا عانا. ءالى دە تەرەڭ ساراپتالىپ, زەردەلەنەدى. سودان كەيىن عانا ناقتى نۇسقا ۇسىنىلادى.
ءومىرالى جالايري,
د.قوناەۆ اتىنداعى ەۋرازيالىق زاڭ اكادەمياسىنىڭ رەكتورى, جۇمىس توبىنىڭ مۇشەسى:
– كەيبىر ازاماتتاردى «مەملەكەت باسشىسى وزىندەگى وكىلەتتىكتەردى نەلىكتەن ۇكىمەت پەن پارلامەنتكە بەرىپ جاتىر؟» دەگەن ساۋال تولعاندىرۋدا. ولار ۇكىمەت پەن پارلامەنتكە ۇسىنىلىپ وتىرعان وكىلەتتىكتەر پرەزيدەنتتىڭ وزىندە قالا بەرسىن دەيدى. نەگىزىندە, پارلامەنتتىڭ ءرولى, ماسەلەن, ۇكىمەتتى جاساقتاۋدا كۇشەيەدى.
حالىق مەملەكەت باسشىسىنىڭ زاڭدىق كۇشى بار جارلىقتار شىعارمايتىندىعىن دۇرىس قابىلداۋدا.
پروكۋراتۋرا, جوعارعى سوت, سونىمەن بىرگە, جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ وكىلەتتىكتەرىنە دە قاتىستى ۇسىنىستار بار. ماسەلەن, قازاقستان ازاماتتارى ساياسي رەفورمالار اياسىندا پروكۋراتۋرا ورگاندارىنىڭ جالپى قاداعالاۋ بويىنشا وكىلەتتىگىن ولاردىڭ قىلمىستىق قۋدالاۋمەن اينالىسۋى ءۇشىن قىسقارتۋدى ۇسىنۋدا. ەندى وسىلاردىڭ بارلىعىن جۇمىس توبى ساراپتايتىن بولادى. ءبىز اقپاننىڭ 26-سىنا دەيىن جۇمىس ىستەيمىز.
جالپى, قازاقستاندىقتار تاراپىنان جۇمىس توبىنا كەلىپ ءتۇسىپ جاتقان ۇسىنىستاردىڭ باسىم بولىگىندە مەملەكەتتىك بيلىك تارماقتارى اراسىنداعى وكىلەتتىكتەردى قايتا بولۋگە قولداۋ بىلدىرىلگەن.
تولەش قاۋدىروۆ,
ازاماتتىق-قۇقىقتىق زەرتتەۋلەر عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى, جۇمىس توبىنىڭ مۇشەسى:
– كونستيتۋتسيالىق رەفورمانىڭ ءوزى قوعام اراسىندا زور سىلكىنىس تۋدىردى. جۇمىس توبى ءوز ۇسىنىسىن جىبەرگەن ازاماتتاردىڭ بارلىعىنا ريزاشىلىعىن بىلدىرەدى. رەفورما باسقا دا جولمەن جۇرگىزىلىپ جاتقاندىعىن ەستە ۇستاۋ ماڭىزدى. بۇل تەك كونستيتۋتسيالىق وزگەرىستەر عانا ەمەس. ءبىز 45-تەن 39 وكىلەتتىك ۇكىمەت پەن پارلامەنتكە بەرىلەتىندىگىن ساناپ شىقتىق. ءوز ەركىمەن 39 وكىلەتتىكتى بيلىكتىڭ وزگە تارماقتارىنا بەرە سالۋ الەمدىك وقيعا ەكەندىگىن اتاپ وتكىم كەلەدى. جۇمىس ءجۇرىپ جاتىر, زاڭ جوباسى ازىرلەنۋدە. ول ايدىڭ سوڭىنا دەيىن پارلامەنتكە ەنگىزىلۋى ءتيىس.
ەل ازاماتتارىنان كەلىپ ءتۇسكەن ۇسىنىستار سان الۋان. تۇڭعىش پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ءرولىن كونستيتۋتسيا ماتىنىندە بەكىتۋ تۋرالى دا ۇسىنىس بولدى. ءتىپتى پرەزيدەنت ءوز وكىلەتتىكتەرىنىڭ باسىم بولىگىن بەرىپ وتىرعان جوق پا دەگەن الاڭداۋشىلىق تا بار.
ۇسىنىستار سايلاۋدان باستاپ بيلىكتىڭ جوعارى تارماقتارى وكىلەتتىكتەرىنە دەيىنگى ءبىزدىڭ قوعامدىق-ساياسي ءومىرىمىزدىڭ سانالۋان بولىكتەرىن قامتيدى. زاڭ جوباسىنا قاتىستى شەشىم ءالى قابىلدانعان جوق. ول ازىرلەۋ جانە تالقىلاۋ ساتىسىندا تۇر. وسى زاڭ جوباسىن جاقسارتا تۇسەتىن بارىنشا قۇندى ۇسىنىستار مىندەتتى تۇردە ەسكەرىلەدى.
«يۋريست» باستاۋىش پارتيا ۇيىمىنىڭ مۇشەلەرى:
– «قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسياسىنا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» جوبا رەداكتسياسىنا ءسايكەس, قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسياسى 57-بابىنىڭ 6-تارماقشاسىنا وزگەرىستەر ەنگىزۋدى ۇسىنامىز. سونىمەن قاتار, پارلامەنت پالاتالارىنىڭ ۇكىمەت مۇشەلەرى زاڭ تالاپتارىن ورىنداماعان جاعدايدا لاۋازىمىنان بوساتۋ جونىندەگى رەسپۋبليكا پرەزيدەنتىنە قايىرىلۋى ءبولىمىن باستاپقى قابىلدانعان رەداكتسيادا قالدىرۋدى, ياعني مۇنداي شەشىمدى پالاتالار دەپۋتاتتارىنىڭ باسىم داۋىسىمەن قابىلداۋدى ۇسىنامىز.
جولدىباي بازار,
«ەگەمەن قازاقستان»