پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ومىرزاق شوكەەۆ باستاعان ۇكىمەتتىك توپ وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا ەكى كۇندىك جۇمىس ساپارىمەن بولدى. العاشقى كۇنى شىمكەنتتەگى ء“نۇرسات” شاعىن اۋدانىنا بارىپ, باس جوسپارعا سايكەس سالىنىپ جاتقان تۇرعىن ۇيلەردىڭ قۇرىلىسىمەن تانىستى. بۇگىندە مۇندا 41 كوپ قاباتتى تۇرعىن ءۇيدىڭ قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر. “تۇرعىنۇيقۇرىلىسجيناقبانكى” اق وقو فيليالى سالىمشىلارىنا ارناپ 10 ءۇي سالماق. 6-ى ءۇي “جۇمىسپەن قامتۋ-2020” باعدارلاماسىنىڭ ەنشىسىندە. ال, جالعا بەرىلەتىن 4 ءۇي مەن وبلىس اكىمدىگىنىڭ بيۋدجەتىنە 4 ءۇي سالىنىپ جاتىر.
ءو.شوكەەۆ مەملەكەت تاراپىنان تۇرعىن ءۇي سالۋدىڭ ءۇش باسىم باعىتتا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. “تۇرعىنۇيقۇرىلىسجيناقبانكى” اق سالىمشىلارىنا ارنالىپ سالىنعان تۇرعىن ۇيلەرگە قازىردىڭ وزىندە مىڭعا جۋىق تۇرعىندار ارىز بەرگەن. وبلىستىق بيۋدجەت جانە كوممۋنالدىق ۇيلەردىڭ ساپالى سالىنۋ بارىسىندا وبلىستىق اكىمدىكتىڭ تياناقتى جۇمىس ىستەپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. سونىمەن قاتار, “تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعىن جاڭعىرتۋ” باعدارلاماسىنىق ورىندالۋ بارىسىنا كوڭىلى تولاتىندىعىن ءبىلدىردى. وسى جوبا بويىنشا بيىل قالادا 13 تۇرعىن ءۇي كۇردەلى جوندەۋدەن ءوتىپ جاتىر. تاۋكە حان داڭعىلى بويىنداعى كوپ قاباتتى ءۇش ۇيدە جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستارمەن دە تانىستى.
كەشە پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى باستاعان ۇكىمەتتىك دەلەگاتسيا “بەينەۋ-بوزوي-قىزىلوردا-شىمكەنت” ماگيسترالدى گاز قۇبىرى جەلىلىك بولىگىنىڭ العاشقى تورابىن دانەكەرلەۋ ءراسىمى شەڭبەرىندە «قازترانسگاز ايماق» اق-تىڭ تۇركىستان قالاسىن گازبەن جابدىقتاۋ جونىندەگى جوباسىمەن تانىستى. گاز قۇبىرى قۇرىلىسىنىڭ باستالۋىنا ارنالعان سالتاناتتى جيىندا ومىرزاق ءشوكەەۆ ەلباسىنىڭ قۇتتىقتاۋ حاتىن وقىپ بەردى.
“بۇل قۇرىلىس – ەلىمىزدىڭ يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىنا ەنگەن ءىرى ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردىڭ ءبىرى.
گاز قۇبىرىنىڭ جالپى ۇزىندىعى 1475 شاقىرىمدى قۇراپ, جوباعا سالىنعان ينۆەستيتسيا كولەمى 3,5 ميلليارد دوللارعا جەتىپ وتىر. سونىسىمەن دە بۇل قۇرىلىس – قازاقستان ءۇشىن ۇزاق مەرزىمدى ستراتەگيالىق ماڭىزعا يە.
ەڭ باستىسى, جاڭا قۇبىر وڭتۇستىك ءوڭىردى شەت مەملەكەتتەردەن جەتكىزىلەتىن كوگىلدىر وتىنعا دەگەن تاۋەلدىلىكتەن قۇتقارادى. وسى ارقىلى ەلىمىزدە تۇڭعىش رەت ءبىرىڭعاي ۇلتتىق گاز تاسىمالداۋ جۇيەسى قالىپتاسپاق. ناقتى ايتقاندا, ايماققا جىل سايىن 6 ميلليارد تەكشە مەتر كولەمىندە گاز جەتكىزىلەتىن بولادى. سونىڭ ارقاسىندا تىعىز قونىستانعان وڭتۇستىكتەگى حالىقتىڭ تۇرمىس جاعدايىن جاقسارتىپ, ءوڭىر ەكونوميكاسىنىڭ ءوسۋىنە, ونەركاسىپتىڭ قانات جايۋىنا قوسىمشا مۇمكىندىك تۋماق. ءاسىرەسە, قۇبىر قۇرىلىسىنىڭ ىرگەسىندە جاتقان, ۇلتىمىزدىڭ رۋحاني ورتالىعى – كيەلى تۇركىستاننىڭ جاڭاشا تۇلەۋىنە تۇرتكى بولادى دەپ ەسەپتەيمىن.
ياعني, الداعى ۋاقىتتا قۇبىر ارقىلى 400-دەن استام ەلدى مەكەندەگى 2 ميلليوننان استام تۇرعىنعا كوگىلدىر وتىن جەتكىزىلەدى, 10 مىڭعا جۋىق ادام ەڭبەكپەن قامتىلاتىن بولادى”, دەلىنگەن قۇتتىقتاۋدا.
گاز قۇبىرىن تارتۋدى قازاقستان جانە قىتاي مەملەكەتى تەڭ دارەجەدە بىرلەسە جۇرگىزىپ جاتىر. ەلىمىزدى قامتىعان قۇبىر قىتاي ەلىنە جول تارتادى. سيمۆولدىق ءمانگە يە ەكى قۇبىردى ءتۇيىستىرۋ سالتاناتىندا قىتاي مەملەكەتىنەن كەلگەن لاۋازىمدى تۇلعالار ليۋ حۋا جانە ليۋ تەنان ءسوز الىپ, ەكى جاقتى ارىپتەستىك قاتىناسقا قۇرمەتتەرىن ءبىلدىردى. سونىمەن قاتار مۇناي جانە گاز ءمينيسترى س.مىڭباەۆ, “قازمۇنايگاز” ۇق اق باسقارما ءتوراعاسى ق.قابىلدين, وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى ا.مىرزاحمەتوۆ ءسوز الىپ, ستراتەگيالىق نىساننىڭ ءوڭىر ءۇشىن ماڭىزدىلىعىن دەرەكتەرمەن دايەكتەپ بەردى.
«قازترانسگاز ايماق» اق-تىڭ ءتۇركىستان قالاسىن گازبەن جابدىقتاۋ ءجونىندەگى جوباسى 2013-2016 جىلدارى جۇزەگە اسىرىلماقشى. گازداندىرۋ جۇمىستارى «بەينەۋ-بوزوي-قىزىلوردا-شىمكەنت» ماگيسترالدى گاز قۇبىرىنىڭ العاشقى بولىگى ىسكە قوسىلعان ساتتەن باستاۋ الادى.
باقتيار تايجان, وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.