ەلباسى جولداۋىندا كورسەتىلگەن تاپسىرمالارعا سايكەس يننوۆاتسيالىق ءۇردىستى يگەرۋ ماسەلەسى سەمەيدە دە جولعا قويىلۋدا. ءوندىرىستى ۋاقىت تالابىنا ساي ورىستەتۋ ماقساتىندا قولعا الىنعان جوبالار از ەمەس. سول جوبالاردىڭ الدىڭعى لەگى يگەرىلىپ, ءوز جەمىسىن بەرە باستادى. ءبىز ءسوز ەتكەلى وتىرعان ءوندىرىس ورنىنىڭ ءونىمى بۇگىنگى تاڭدا قازاقستاندى قويىپ, ەۋروپادا دا سۇرانىس تۋدىرىپ وتىر. كىرپياز ەۋروپالىقتاردىڭ تالعامىنا ساي ءونىم ءوندىرۋ سەمەيدەگى «يبراەۆ-ك» وندىرىستىك كووپەراتيۆىنىڭ باس ديرەكتورى عابباس توكەش ۇلىنىڭ قولىنان كەلدى.
بيەنىڭ ءسۇتى – ساۋمالدى بىردەن قۇرعاتىپ, اق ۇنتاققا اينالدىرۋ فرانتسيا, گەرمانيا سەكىلدى ەلدەردە ەرتەرەك قولعا الىنعان. قىمىزدىڭ بۇل قۇرعاق ءتۇرى تەك سۋسىن ءۇشىن عانا ەمەس, ءدارى-دارمەك جاساۋ سالاسىندا دا تاپتىرمايتىن شيكىزات. مىنە, قۇلاقپەن ەستىگەندى كوزبەن كورگەن دەگەن وسى. ءدال وسىنداي قۇرعاق قىمىز شىعارۋ سەمەي جەرىندە قولعا الىندى. سەمەي – اباي تاسجولى بويىنىڭ 11-ءشى شاقىرىمىندا ورنالاسقان جاڭا كاسىپورىن ناۋرىز ايىنان بەرى قالىپتى ىسكە قوسىلىپ, قىمىزدىڭ ۇنتاقتالعان ءتۇرىن شىعارىپ كەلەدى. جاڭا كاسىپورىننىڭ ينجەنەرى ەرمەك ابديەۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, قۇرعاق قىمىز ءوندىرىسى نەمىس تەحنولوگياسىمەن جابدىقتالىپ, ءتيىستى قوندىرعىلارمەن تولىقتاي قامتىلعان. بيە ساۋۋعا ارنالعان ارنايى تەمىر تورلار سالىنعان. ءوندىرىس تەحنولوگياسى بويىنشا 100 ليتر ساۋمالدان مولشەرمەن 30 كيلو قۇرعاق ۇنتاق الىناتىن كورىنەدى.
بارلىق پارامەترلەر تيىسىنشە ساقتالماسا قاجەتتى ءمولشەردە ءونىم ءوندىرۋ قيىن. ماسەلەن, مامانداردىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, بيەنىڭ ءسۇتى ساۋىلعان بەتتە 90 پايىز ءمولشەردە انا ءسۇتىنىڭ قۇرامىنا جاقىن بولادى ەكەن. بۇل كورسەتكىش دەڭگەيى ساۋىلعان ساۋمال ىدىستا تۇرعان سايىن تومەندەي بەرمەك. ساۋمال بويىنداعى مينەرالدى زاتتاردى قاجەتىنشە ساقتاپ قالۋ ءۇشىن مۇنداعى تەحنولوگيا بويىنشا ساۋىلعان ساۋمالدى كەشىكتىرمەي, وڭدەۋگە مۇمكىندىگىنشە تەز ارادا جىبەرگەن ابزال. سول ءۇشىن دە ءوندىرىس تسەحى مەن بيە ساۋىلاتىن ورىن جاقىن ورنالاسقان. بيە ساۋ ورنى جابىق عيمارات ىشىندە ورنالاسىپ, توڭىرەگى تولىقتاي تازا تۇرۋى قاراستىرىلعان. بۇل دا قۇرعاق قىمىز ساپاسىنىڭ ساقتالۋىنا قاتىستى شارا. ساۋمالعا ساۋىلعان بەتتە كۇن, جەل تيگىزبەۋ دە ءتيىستى تالاپتاردىڭ ءبىرى.
قازاق دالاسىندا قىمىزدى ءوندىرىس جولىمەن وڭدەپ, ارنايى قۇتىلارعا جاۋىپ شىعارۋ بۇرىن-سوڭدى بولماعانى بەلگىلى. قازاق ەلى ءوز تاۋەلسىزدىگىن الىپ, كاسىپكەرلىككە جول اشىلعاننان بەرى قازاق ازاماتتارى دا بيزنەستەگى ءمۇمكىندىكتەرىن كەڭىنەن پايدالانىپ, ەل ماقتانىشىنا اينالا ءتۇسۋدە. ول ءبىرىنشى كەزەكتە, مەملەكەتىمىزدىڭ شاعىن جانە ورتا كاسىپتى دامىتۋعا باسا نازار اۋدارعاندىعىنىڭ ناتيجەسى. وتانىمىزدىڭ ەكونوميكالىق قۋاتى ەسەلەنگەن سايىن ەلىمىزدىڭ ءوندىرىس سالاسىنا يننوۆاتسيالىق جاڭالىقتار ەنگىزۋگە مۇمكىندىكتەر تۋا باستادى. سونىڭ ناتيجەسىندە قىمىزدى ارنايى قۇتىعا قۇيىپ شىعارۋدىڭ سىرتىندا قۇرعاق قىمىز وندىرۋگە دە قول جەتىپ وتىر. سەمەيدە وندىرىستىك جولمەن قىمىزدى قۇتىلارعا قۇيىپ شىعاراتىن «اساۋ بوتتلەر» سەرىكتەستىگى جايلى وسىعان دەيىنگى ماقالامىزدا جان-جاقتى ايتىلعان.
قۇرعاق قىمىز جەرگىلىكتى جۇرتتى جاڭالىعىمەن ءتانتى قىلعانى بولماسا, ونى پايدالانۋعا بالەندەي ىنتا تانىتپايتىندىعى انىق. بۇل جاعىن دا بيزنەسمەندەر ەسكەرمەي وتىرعان جوق. قۇرعاق قىمىزعا قۇراق ۇشا ۇمتىلاتىن ەلدەرمەن كەلىسىم ءجۇرگىزە وتىرىپ, ونىمدەرىنە جول اشقان. ەۋروپا ەلدەرىندە قۇتىداعى قىمىزدىڭ ءليترى مولشەرمەن 7-8 ەۋرو بولسا, قۇرعاق قىمىز كيلوسى 20-25 ەۋرو تۇرادى. ال, ءدارى-ءدارۋمەن باعىتىنداعى قۇنى الدەقايدا قىمباتىراق. قىمىز ۇنتاعى سيىر ءسۇتىنىڭ ۇنتاعىنا قاراعاندا وتە جىلدام ەريتىنىنە دە عالىمدار كوز جەتكىزىپتى. ناقتىراق ايتقاندا, قۇرعاق قىمىز ۇنتاعى ول جاقتا نەگىزىنەن كوسمەتالوگيا, فارمەتسەۆتيكا, بالالار مەن ديەتالىق تاعامدارعا قولدانىلادى. سونىمەن بىرگە بۇل ءونىم عارىشكەرلەر, شاحتەرلار, الپينيستەر مەن سۋدا جۇزۋشىلەردىڭ دە سۇرانىسىن ارتتىرا تۇسۋدە.
تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 20 جىلدىعىنا وراي «20 جارقىن ءىس» باستاماسىمەن تۇسپا-تۇس اشىلىپ جاقتان سەمەيدەگى قۇرعاق قىمىز كاسىپورنى قازاقستاندا ءبىرىنشى بولىپ قولعا الىنىپ وتىرعانىن دا ايتا كەتكەن ءجون. كەرەك دەسەڭىز, تمد ەلدەرى شەڭبەرىندە دە بۇل شارۋانى ءالى ەشكىم يگەرە قويعان جوق. يننوۆاتسيالىق ءۇردىستىڭ يگىلىگىن كورە باستاعان قازاقستان كاسىپكەرلەرى كەلەشەكتە دە تىڭ جوبالار مەن تولايىم تابىستار تىزگىنىن تەڭ ۇستاپ, يگىلىگىن ەل كورەتىن ءىس تەتىگىن تابا بەرەتىنىنە ەش كۇمان جوق.
قايرات زەكەن ۇلى, جۋرناليست.
داۋلەت سەيسەن ۇلى, سەمەي.