مويىنقۇمنىڭ كەڭ دالاسىندا سۇڭعىلا دەگەن ءشوپ وسەدى. ەل ونى كەيدە «سايساعىز» دەپ اتاسا, عىلىمي ادەبيەتتەردە تسيستانحە دەپ كورسەتىلگەن. بۇل ءوسىمدىك قىتاي, كورەيا, اقش-تا تازا ءتۇرىندە نەمەسە وسىمدىك ءدارىلىك رەتىندە قولدانىلادى. كوپ وندىرىلگەندىكتەن, سوڭعى جىلدارى بۇل ەلدەردە سۇڭعىلانىڭ قورى ازايعان. ال قازاقستاندا بۇل وسىمدىكتىڭ قورى جەتكىلىكتى.
باستاپقىدا الماتى وبلىسىنىڭ باقاناس جانە جامبىل وبلىسىنىڭ مويىنقۇم اۋىلىندا ءوندىرىلۋشى ەدى. سوڭعى جىلدارى تەك مويىنقۇم جەرىنەن عانا جينالۋدا. سەبەبى, وسى ايماقتا وسەتىن سۇڭعىلا وسىمدىگىنىڭ حيميالىق قۇرامى ساپالىق جاعىنان ەرەكشەلىگى بار.
قازاقستاننىڭ تابيعاتىندا حالىق يگىلىگىنە پايدالانىلىپ ءجۇرگەن پايدالى وسىمدىكتەردىڭ تاعى ءبىرى – قىزىل ميا. بۇلار ءدارى-ءدارمەك ءوندىرۋ سالاسىندا باعالى ءدارىلىك شوپتەر بولىپ سانالادى. اسىرەسە, مەديتسينادا قىزىل ميانىڭ ورنى باعا جەتپەس. سوڭعى جىلدارى تسيستانحە مەن قىزىل ميادان قاتەرلى ىسىككە قارسى ءار ءتۇرلى پرەپاراتتار جاسالۋدا.
جامبىل وبلىستىق تابيعي رەسۋرستار جانە تابيعاتتى پايدالانۋدى رەتتەۋ باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى جاسۇلان حاناليەۆ قازىر قىزىل ميانىڭ شيكىزات قورىن انىقتاپ, وعان ەرەكشە ءمان بەرۋ كەرەك ەكەنىن ايتادى. ءويتكەنى, سوڭعى جىلدارى قىتاي مەن جاپونيادان سۇرانىس ارتۋىنا بايلانىستى وسىمدىكتەردى زاڭسىز جولمەن جينايتىنداردىڭ قاتارى ارتقان.
وسىعان شەك قويۋ ماقساتىندا بيىلعى جىلدىڭ 9 ايىندا ورمان شارۋاشىلىعىنىڭ ماماندارى جانە ورمانداردى جەدەل قورعاۋ توبى قىزمەتكەرلەرىمەن زاڭسىز ءدارىلىك ءشوپ جيناعانى ءۇشىن 128 حاتتاما تولتىرىلىپ, ولارعا 717,5 مىڭ تەڭگە ايىپپۇل سالىنىپتى. ونىڭ وندىرىلگەنى – 470,7 مىڭ تەڭگە, ال كەلتىرىلگەن زالال 488,8 مىڭ تەڭگەنى قۇراسا, ونىڭ 359,9 مىڭ تەڭگەسى وندىرىلگەن. الداعى ۋاقىتتا زاڭسىز دارىلىك ءشوپتەردى قازۋ, جيناۋ, ساقتاۋ جانە ت.ب جولدارىنا توسقاۋىل قويۋ ءۇشىن ورمان قورى مەكەمەلەرى قىزمەتكەرلەرىنىڭ جۇمىستارى كۇشەيتىلۋدە.
ايتپاقشى, جاقىندا شۋ اۋدانىندا ميا تامىرىن وڭدەيتىن زاۋىت ىسكە قوسىلدى. جوبانى جۇزەگە اسىرۋعا 900 ملن تەڭگە جۇمسالدى.
– جاپونيادان جەتى مامان كەلىپ, قوندىرعىلاردى ورناتىپ بەردى. ولار قويعان قوندىرعىلاردى تەكسەرىپ, العاشقى ءونىمدى وڭدەپ كوردىك. قازىر وڭدەۋگە جارامدى ناقتى 100 توننا ميا تامىرى قويمادا ساقتاۋلى. مىنە, وسى ءونىمدى وڭدەپ بەرسەك, جاپوندىقتار ونى ەلىنە اپارىپ ءدارى شىعارادى. ول ءدارى قازاقستاندىقتارعا دا قولجەتىمدى بولماق. سونداي-اق, جاپونياعا ماماندارىمىز بارىپ, ءدارى شىعارۋ تەحنولوگياسىن ۇيرەنىپ كەلەدى. وسىلايشا, بىرەر جىلدا ميا تامىرىن وڭدەپ قانا قويماي, ودان ءدارى شىعارۋدى وزىمىزدە قولعا الۋ جوسپارلانۋدا, – دەيدى بۇل جونىندە «قازميا» جشس ديرەكتورى ولجاس ابدەشوۆ.
ورالحان ءداۋىت,
«ەگەمەن قازاقستان»
جامبىل وبلىسى