جەلتوقسان وقيعاسىنىڭ تاريحي ءمانى مەن حالىقارالىق ساياسي ماڭىزى استانادا, قازان ايىنىڭ اياعىندا بولعان عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسيادا جوعارى دەڭگەيدە ساراپتالعان بولاتىن. ونىڭ جۇمىسىنا وتاندىق عالىمدار مەن ساياساتكەرلەردەن باسقا جيىرمادان استام ەلدەردەن كەلگەن ساراپشىلار مەن ماماندار, بۇرىنعى مەملەكەتتىك باسشى قىزمەتتە بولعاندار جانە عىلىمي-زەرتتەۋ ۇيىمدارىنان كەلگەندەر قاتىستى.
مىنە, وسى حالىقارالىق عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسيادا سويلەنگەن بارلىق ءسوزدەر مەن ايتىلعان ويلار ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ەرەن ەڭبەكتەرىنىڭ ارقاسىندا استانا قالالىق ىشكى ساياسات دەپارتامەنتىنىڭ قولداۋىمەن «قازاقستانداعى جەلتوقسان (1986) كوتەرىلىسىنىڭ تاريحي جانە حالىقارالىق ماڭىزى» دەگەن اتپەن جۋىردا 500 بەتتىك جەكە جيناق بولىپ شىقتى. ءوتكەن جۇما كۇنى ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە وسى كىتاپتىڭ تۇساۋكەسەر ءراسىمى بولدى. شارانى وسى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ پروفەسسورى زيابەك قابىلدينوۆ اشىپ, جۇرگىزىپ وتىردى. سۇيەكتى باسىلىم ءبىر مىڭ دانالىق تيراجبەن شىققان. شىعىپ سويلەگەندەردىڭ ءبارى دە وسىنشالىق قۇندى ەڭبەكتىڭ جارىق كورۋىن ۇيىمداستىرعاندارعا شىنايى العىستارىن ايتتى. ەندى ونى اعىلشىن تىلىنە اۋدارۋ ماسەلەسى الدا تۇر. سونىمەن قاتار, «جەلتوقسان» اتتى سايت اشۋ مىندەتى دە كۇن تارتىبىنە ەنگىزىلگەن. كونفەرەنتسياعا قاتىسۋشىلار 9-سىنىپتىڭ تاريح وقۋلىعىنداعى جەلتوقسان كوتەرىلىسى تۋرالى ماتەريالدىڭ شاعىن عانا ەكەنىن ەسكەرىپ, ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنە ونى ارنايى پاراگراف قىلىپ ەنگىزۋ تۋرالى ۇسىنىس جاساعان. سونداي-اق, جىل سايىن «جەلتوقسان وقۋلارى» وتكىزىلىپ تۇرۋى قاجەتتىگى دە ايتىلعان. زيابەك قابىلدينوۆ ءوز سوزىندە جەلتوقسان كوتەرىلىسىنىڭ 30 جىلدىعىنا ارنالعان شارالار تۋرالى دا جينالعانداردى حاباردار ەتتى. سونىڭ ىشىندە استانا قالاسىنىڭ اكىمى اسەت يسەكەشەۆ جەلتوقساندىقتارمەن كەزدەسۋ وتكىزىپ, ولارعا مەرەكەلىك مەدالدار تاپسىرعانى, الماتىدا بولعان شارالار قالا اكىمى باۋىرجان بايبەكتىڭ قاتىسۋىمەن وتكەنى, ال اقتوبە قالاسىندا قايرات رىسقۇلبەكوۆكە ەسكەرتكىش اشىلعانى ايتىلدى. ءسويتىپ, حح عاسىردىڭ اياعىندا قازاق ساناسىن ءدۇر سىلكىنتكەن وقيعانىڭ ەكىنشى ءومىرى جاڭا قىرعا شىعىپ, قارىشتى قادامعا باسقانداي بولدى.
جاقسىباي سامرات,
«ەگەمەن قازاقستان»