• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
20 تامىز, 2011

بەيبىتجان تۇياقپاەۆ: تۇرعىن ءۇي ازاماتتاردىڭ تۇرمىس ساپاسىنىڭ ايناسى

312 رەت
كورسەتىلدى

مىنە, بارىس بەينەلى بولاشاعىنا نىق قادام باسىپ كەلە جاتقان قازاقستان ءوز تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىن قارسى العالى وتىر. تاريح ءۇشىن قاس-قاعىم ساتتەي بولىپ سانالاتىن وسىناۋ جىلدارى قازاق ەلى عاسىرلارعا پارا-پار الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ كەزەڭىن ءوت­كەردى. جاس ەگەمەن ەلىمىزدىڭ بەرىك ەكونوميكالىق تۇعىرىن جاساۋ ماق­ساتىندا بىرقاتار تاريحي مەملەكەتتىك باعدارلامالار قابىلدانىپ, جۇزەگە اسىرىلدى جانە اسىرىلىپ تا جاتىر. وسى ورايدا ەل ەكونوميكاسىنىڭ جاڭا سيپاتىن جاسايتىن 2020 جىلعا دەيىنگى ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيا­لىق دامۋ جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعىن (تكش) جاڭعىرتۋ باع­دار­لا­مالارىن ەرەكشە اتاپ وتكەن ءجون. سوڭعى جىلدارى ەلىمىزدە تۇرعىن ءۇي قورى بۇرىن-سوڭدى بولماعان قارقىنمەن ءوستى. استانا قالاسىنىڭ وزىندە سوڭعى كەزەڭدە جىلىنا 1 ميلليون 300 مىڭ شارشى مەترگە جۋىق تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلىپ كەلە­د­ى. ازاماتتاردى قولجەتىمدى تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋدە استانا قالا­سىن­دا كەڭ ءورىس العان پاتەرلەردى مەملەكەتتىك جالعا بەرۋ ءۇردىسى دە استانا­لىق­تاردىڭ تۇرمىس جاعدايىن جاقسارتۋدىڭ ۇتىمدى تەتىگى بولىپ تابىلادى. وسىعان بايلانىستى استانا قالاسىنداعى تابىسى تومەن ازاماتتاردىڭ ارەندالىق پاتەرلەرمەن قامتاماسىز ەتىلۋ جاعدايىن, تكش-نى جاڭعىرتۋ باعدارلاماسى مەن جىلجىمايتىن م ۇلىك رىنوگىنداعى احۋالدى ءبىلۋ ماقساتىندا «قالالىق جىلجىمايتىن م ۇلىك» مكك ديرەكتورى بەيبىتجان تۇياقپاەۆتى اڭگىمەگە تارتقان ەدىك. – بەيبىتجان شيپاتاي ۇلى, مەملەكەت باسشىسىنىڭ تىكەلەي باستاماسىمەن ەلىمىزدە قۇرىلىس يندۋسترياسى, ونىڭ ىشىندە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى قارقىندى دامۋ ساتىسىنا شىقتى. وسى ورايدا, تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى سالاسىنداعى احۋالدى قالاي باعالايسىز؟ – ادامنىڭ تۇرمىس دەڭگەيىنىڭ ساپاسىن ايقىندايتىن نەگىزگى جەتىستىكتەردىڭ ءبىرى – قولايلى باسپانا بولىپ تابىلادى. ەل پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «بولاشاقتىڭ ىرگەسىن بىرگە قالايمىز» اتتى بيىلعى جول­داۋىندا «ازاماتتاردىڭ ءومىر ساپاسىنىڭ وزىق كورسەتكىشى – تۇرعىن ءۇي جايلى­لى­عى­نىڭ دەڭگەيى» دەپ اتاپ كورسەتكەن بولاتىن. سونىمەن بىرگە, مەملەكەت باسشىسى ەل ۇكىمەتىنىڭ الدىنا تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعىن مودەرنيزاتسيالاۋ, سۋمەن, جىلۋمەن, ەلەكتر جانە گازبەن قامتاماسىز ەتۋ جۇيەلەرىن جاڭعىرتۋ, جالپى, تۇرعىن ءۇي قاتىناسىنىڭ وڭتايلى مودەلىن قۇرۋ مىندەتىن قويدى. ەلىمىزدە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق قاي­تا قۇرۋلار بارىسىندا جان-جاقتى دامىعان تۇرعىن ءۇي رىنوگى قالىپتاستى. تۇرعىن­دار­دىڭ ەكونوميكالىق بەلسەندىلىگى ارتۋدا. تەك سوڭعى ون جىل ىشىندە عانا تۇرعىن ءۇي قورى 30 ميلليون شارشى مەترگە ءوستى. 2008-2010 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك تۇرعىن ءۇي باعدارلاماسى شەڭبەرىندە تەك استانا قا­لا­سىنىڭ وزىندە عانا 5612 ادام قول­جەتىمدى پاتەرلەرمەن قامتاماسىز ەتىلدى. ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ وتكەن 7 ايىندا ەلوردادا بارلىق قارجىلاندىرۋ كوزدەرى بويىنشا جالپى اۋدانى 844 369 شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي نەمەسە 7713 پاتەر پايدالانۋعا بەرىلدى. مەملەكەتتىك تۇرعىن ءۇي باعدارلاماسى بيىلعى جىلى دا قارقىندى جالعاسىن تاباتىن بو­لا­دى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2020 جىل­عا دەيىنگى دامۋ ستراتەگياسىندا تابىسى تومەن ازاماتتاردى قولجەتىمدى تۇرعىن ءۇي­مەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىنداعى الەۋ­مەت­تىك شارالار ەرەكشە كورىنىس تاپقان. – «قالالىق جىلجىمايتىن م ۇلىك» مكك-عا جۇكتەلگەن باستى مىندەتتەردىڭ ءبىرى مەملەكەتتىك كوممۋنالدىق تۇرعىن ءۇي قورىنان بولىنەتىن پاتەرلەردى ازامات­تارعا جالعا بەرۋ تەتىگىن رەتتەۋ بولىپ تابىلادى. ارەندالىق تۇرعىن ءۇي سەك­تورى – ەلىمىزدەگى تۇرعىن ءۇي قورىنىڭ جاڭا ۇلگىسى. قازاقستاندا ارەندالىق تۇر­عىن ءۇي سەكتورى قالاي قالىپتاسۋدا؟ – بارىمىزگە بەلگىلى, مەملەكەت باسشىسى ەلىمىزدە ارەندالىق تۇرعىن ءۇي سالاسىن دا­مى­تۋ ماسەلەسىنە ۇنەمى باسىمدىق بەرىپ كەلەدى. قازىرگى كەزدە قازاقستانداعى ارەن­دا­لىق تۇرعىن ءۇي سەكتورى بۇل قىزمەت ءتۇرىن كورسەتەتىن نەگىزگى ءۇش باعىتتا ايقىندالادى. بۇل – بىرىنشىدەن, جەكە مەنشىك تۇرعىن ءۇي رىنوگى. ول ستيحيالىق سۇرانىسپەن رەتتەلەدى جانە الىپساتارلىق سيپات العان. سەبەبى, پاتەرگە دەگەن سۇرانىس وتە جوعارى. ماسە­لەن, بۇگىندە استانا جانە الماتى قالا­لارىن­دا جەكە مەنشىك سەكتور جالعا بەرەتىن پاتەرلەردىڭ ءبىر ايلىق اقىسى ورتا ەسەپپەن 70 مىڭ تەڭگەدەن اينالادى. ارەندالىق تۇرعىن ءۇي سەكتورىنىڭ ەكىنشى ويىنشىسى – نەگىزىنە­ن «سامۇرىق-قازىنا» ۇاق تاراپى­نان كورسەتىلەتىن مەملەكەت-جەكە مەنشىك سەرىكتەستىگى بولىپ تابىلادى. بۇل سەرىكتەستىك نەگىزىنەن جۇمسالعان قارجىنى قايتارۋ ماقساتىندا كوممەرتسيالىق باعىتتى ۇستانا­دى. سوندىقتان ونىڭ پاتەرلەردى جالعا بەرۋ باعاسى دا جوعارى. ماسەلەن, بۇل پاتەرلەر­دىڭ ءبىر ايلىق جالعا بەرۋ قۇنى 90 مىڭ تەڭگەدەن اينالادى. ارەندالىق تۇرعىن ۇيمەن جابدىقتاۋدىڭ بۇل ءتۇرى تابىسى شەكتەۋلى تۇرعىنداردىڭ باسىم بولىگى ءۇشىن ءتيىمسىز. بۇل قىزمەت ءتۇرىن كوپ رەتتە تابىسى جوعارى ۇلتتىق كومپانيالاردىڭ قىزمەت­كەر­لەرى نەمەسە ورتا قول كاسىپكەرلەر عانا پايدالانادى. ارەندالىق تۇرعىن ءۇي سەك­تورى­نىڭ جالپىعا ءتيىمدى ءۇشىنشى ويىن­شى­سى – كوممۋنالدىق كاسىپورىن سيپاتىندا قىز­مەت كورسەتەتىن مەملەكەت بولىپ تابى­لا­دى. مەملەكەت تاراپىنان كور­سەتىلەتىن ارەن­دالىق تۇر­عىن ءۇي قىزمەتى ءتيىمدى ءارى قول­جەتىم­دى. ماسەلەن, استانا قا­لا­سىندا جالعا بەرىلەتىن ارەندالىق پاتەرلەردىڭ اقى­سى ايىنا 14500 تەڭگەدەن اي­نا­لادى. اسىرەسە, بيۋدجەتتىك سالا قىزمەتكەرلەرى ءۇشىن قول­جەتىمدى پاتەرگە يە بولۋ­دىڭ ءتيىمدى تەتىگى وسى. شەتەلدەردە ارەندالىق پاتەرلەر جالپى تۇرعىن ءۇي قورىنىڭ 40 پايىزىن قامتي­دى. ال قازاقستاندا بۇل سەكتور قالالارداعى جالپى تۇر­عىن ءۇي قورىنىڭ 2-3 پايى­زىن عانا قۇرايدى. مىنە, ينۆەستيتسيا سالۋ­دىڭ يگەرىلمەي جاتقان ۇلكەن ءبىر سالاسى. بۇل رىنوك جەرگىلىكتى دارەجەدەگى مۋنيتسي­پال­دىق ورگاندارمەن رەتتەلەدى. كەز كەلگەن مەملەكەتتە تابىس كوزىنىڭ از بولۋىنا بايلا­نىستى جەكە مەنشىك پاتەرگە يە بولا الماي­تىن ادام­دار بارشىلىق. بۇل توپقا نەگىزىنەن جاس وتباسىلار, جاس ماماندار, بيۋدجەتتىك سالا قىزمەتكەرلەرى جانە تاعى باسقالار جاتادى. – ەندى قالامىزداعى جالعا بەرىلەتىن پاتەرلەر قورى جانە ولاردىڭ بەرىلۋ ءتارتىبى تۋرالى ايتىپ وتسەڭىز. – استانا قالاسىنىڭ اكىمدىگى ەلوردانىڭ ەرەكشەلىكتەرىن ەسكەرە كەلىپ, باس قالانىڭ بەدەلىن ارتتىرۋ, مۇنداعى مادەنيەت, ونەر سالاسىنىڭ ەليتالارىن قالىپتاستىرۋ, دەن­ساۋ­لىق ساقتاۋ, ءبىلىم بەرۋ, مادەنيەت جانە سپورت سالالارىن جوعارى كاسىبي بىلىكتى ماماندارمەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا 2005 جىلى ارناۋلى قاۋلىمەن مەملەكەتتىك كوم­مۋ­نالدىق تۇرعىن ءۇي قورىن باسقارۋ ءۇشىن «استانا قالاسى تۇرعىن ءۇي باسقارماسى» مەم­لەكەتتىك مەكەمەسىنىڭ شارۋاشىلىق ءجۇر­گىزۋ قۇقىعى بار ورگانى رەتىندە «قالالىق جىلجىمايتىن م ۇلىك» مەملەكەتتىك كوممۋ­نال­دىق كاسىپورنىن قۇردى. كاسىپورىن مەملەكەتتىك ارەندالىق تۇرعىن ءۇيدى باسقارۋشى سۋبەكت رەتىندە, استانا قالاسىنىڭ مەملەكەتتىك كوممۋنالدىق تۇرعىن ءۇي قورىن باس­قارۋدىڭ تيىمدىلىگىن جەتىلدىرۋ ماقساتىندا مەملەكەتتىك كوممۋنالدىق قوردان بولىنەتىن پاتەرلەردى جالعا بەرۋ جانە ارەندالىق اقىلاردى جيناۋ قىزمەتىمەن اينالىسادى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تىكەلەي تاپسىر­ما­سىمەن ارەندالىق تۇرعىن ءۇي سەكتورىن دا­مىتۋ ماقساتىندا استانا قالاسىنىڭ اكىم­دىگى 2008-2010 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك تۇرعىن ءۇي باعدارلاماسى اياسىندا 6083 پاتەر ساتىپ الدى. بۇل پاتەرلەر كەزەكتە تۇرعان از قامتاماسىز ەتىلگەن ازامات­تار­دى, مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردى, بيۋدجەتتىك ۇيىمداردىڭ ەڭبەككەرلەرىن سونىمەن بىرگە, ورتالىق مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قىزمەت­كەر­لەرىن ارەندالىق پاتەرلەرمەن قامتاما­سىز ەتۋگە ارنالعان. بۇل پاتەرلەر مەملەكەتتىك كوممۋنالدىق تۇرعىن ءۇي قورىن  قۇرايدى. قازىرگى كەزدە كاسىپورىننىڭ كوممۋنال­دىق تۇرعىن ءۇي قورىندا 2050 ارەندالىق ءپا­تەر بار. ونىڭ ىشىندە 1006 پاتەر ۇكىمەتتىڭ ارناۋلى قاۋلىسىمەن ورتالىق مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قىزمەتكەرلەرىنە, 120 پاتەر بۇرىن مەكتەپ جاسىنا دەيىنگى بالالار مەكەمەلەرىندە تۇرىپ كەلگەن قورعانىس, ىشكى ىستەر مينيسترلىكتەرىنىڭ جانە باسقا ورگان­دار­دىڭ قىزمەتكەرلەرىنە بەرىلدى. وسى كوممۋ­نالدىق تۇرعىن ءۇي قورىنان 105 پاتەر ۇلى وتان جانە اۋعان سوعىسىنا قاتىسۋشىلارعا, الەۋمەتتىك جاعىنان از قورعالعان ازامات­تار­عا  بەرىلسە, كوممۋنالدىق تۇرعىن ءۇي قورىنا بولىنگەن ارەندالىق پاتەرلەر بيۋدجەتتىك سالادا قىزمەت ىستەيتىن دارىگەرلەرگە, مۇعالىم­دەرگە, مادەنيەت جانە سپورت سالاسىنىڭ ەڭ­بەككەرلەرىنە بەرىلدى. بۇل تۇرعىن ءۇي قورىن بولۋدە الەۋمەتتىك ادىلەتتىك قاعيداتتارى ساقتالعان. ارەندالىق تۇرعىن ءۇي سەكتورىن قالىپتى جاعدايدا ۇستاۋ جانە بۇل سالانىڭ جۇمىسىن ودان ءارى دامىتۋ ماقساتىندا كاسىپورىن بەلگىلەنگەن تارتىپكە ساي جۇيەلى دە تۇراقتى جۇمىس جۇرگىزىپ كەلەدى. – بەيبىتجان شيپاتاي ۇلى, قالالىق جىل­­جىمايتىن م ۇلىك نىساندارىنا باي­لا­نىس­تى وپەراتسيالار مەن ساراپ­تامالار قالاي ءجۇر­گىزىلەدى؟ – مەملەكەتتىك م ۇلىكتى باسقارۋ ەرەجەلەرىنە سايكەس كاسىپورىن  ءوزىنىڭ ناقتى ءتا­جى­ريبە جۇزىندەگى قىزمە­تىن­دە بىرقاتار وڭ جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزدى. اتاپ ايتقاندا, كا­سىپ­ورىن ەلوردامىزدىڭ ينف­را­قۇرىلىمىن جاقسارتۋ جۇ­مىستارىنا ايتارلىقتاي ۇلەس قوستى.  بىرقاتار جىلدار بو­يى كاسىپورىن مەملەكەت ءمۇد­دە­سى ءۇشىن جەر تەلىمدەرىن بوساتۋ جانە ىڭعايلاۋ مىندەتىمەن شۇعىلدانىپ كەلەدى. استانا قالاسىنىڭ ماڭىزدى قۇرىلىس نىسان­دارىن سالۋعا جانە ينجەنەرلىك ينفراقۇرى­لىمىن دامىتۋ ماقساتىنداعى قۇرىلىس نى­ساند­ارىن جۇرگىزۋگە قالانىڭ باس جوسپارى شەڭبەرىندە بىرقاتار كەشەندى جۇمىستار جۇزەگە اسىرىلدى. ماسەلەن, «ابۋ دابي پلازا» كوپ فۋنكتسيالى كەشەنىن, قورعال­جىن تاس جولى بويىنداعى 300 ورىندىق ما­مانداندىرىلعان كاسىبي-تەحنيكالىق ليتسەي­دىڭ عيماراتىن, كۇمىسبەكوۆ اتىنداعى كوشە بويىنداعى كارىزدىك ناسوس ستانساسىنىڭ قۇ­رىلىسىن جۇرگىزۋ ءۇشىن جەر تەلىمدەرىن بوساتۋ مىندەتتەرىن جۇزەگە اسىردى. سونىمەن بىرگە, استانا قالاسىنىڭ مادەني-الەۋمەتتىك قۇرىلىمىنا كورىك بەرەتىن كلاسسيكالىق وپەرا جانە بالەت تەاترى­نىڭ عيماراتىن, «حەيليبەري-استانا» مەك­تەبىنىڭ قۇرىلىسىن, 350 ورىندىق كوپ ءپروفيلدى قالالىق بالالار اۋرۋحاناسىنىڭ, ءبىر اۋىسىمدا 250 ادامعا قىزمەت كورسەتەتىن دياگ­نوستيكالىق ەمحاناسىنىڭ, ەسىل وزەنى­نىڭ سول جاعالاۋىنداعى 250 ورىندىق جۇق­پا­لى اۋرۋلار اۋرۋحاناسىنىڭ جانە باسقا الەۋمەتتىك نىساندار مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەلەرىنىڭ قۇرىلىسىن جۇرگىزۋگە جەر تەلىمدەرىن دايىنداپ, ولاردىڭ پايدالانۋ قۇجاتتارىن جاسادى. سول سياقتى ەلوردانىڭ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ ماقساتىندا كوشەلەر مەن كولىك جولدارىن قايتا قۇرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋدە ينجەنەرلىك قۇرى­لىس جۇمىستارىن اتقارۋ ءۇشىن مۇمكىندىكتەر تۋعىزدى. جالپى العاندا, مەملەكەت مۇددەسى ءۇشىن ماڭىزدى قۇرىلىس نىساندارىن سالۋعا جەر تەلىمدەرىن بوساتۋ جانە دايىنداۋدا 2010 جىلى 5,7 ميلليارد تەڭگەنىڭ جۇمىسى اتقارىلدى. ال 2011 جىلى مەملەكەت ءمۇد­دە­سى ءۇشىن جەر تەلىمدەرىن بوساتۋ جانە دايىن­داۋ شەڭبەرىندە اتقارىلاتىن جۇمىس 6,5 ميلليارد تەڭگەنى قۇرايدى دەپ جوسپارلانۋدا. استانا قالاسىنىڭ ساۋلەت جانە قۇرىلىس سالاسىن ودان ءارى دامىتۋ ماقساتىنداعى مەملەكەت باسشىسى جۇكتەگەن تاپسىرما­لار­دى ورىنداۋ ءۇشىن كاسىپورىن الدىندا باسقا دا ۇلكەن مىندەتتەر بارشىلىق. – ەلباسىنىڭ بيىلعى جولداۋىنان تۋىندايتىن مىندەتتەرگە سايكەس ەلىمىزدىڭ تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشى­لى­عىن جاڭعىرتۋدىڭ 2011-2020 جىلدارعا ارنالعان باعدارلاماسى قابىلداندى. ءسىز باسقارىپ وتىرعان مەكەمەگە دە بۇل رەتتە ۇلكەن مىندەتتەر جۇكتەلگەن. وسى ماڭىز­دى باعدارلاما اياسىندا اتقاراتىن جۇمىستارىڭىز قانداي؟ – ءيا, تكش-نى جاڭعىرتۋ باعدارلاماسى ءبىزدىڭ كاسىپورىنعا جاڭا مىندەتتەر مەن تىڭ ماقساتتار جۇكتەيدى. باستى مىندەت: كوپ قاباتتى ۇيلەرگە كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزگەن كەزدە جەكەلەگەن جۇمىس تۇرلەرى بويىنشا كوندومينيمۋم نىساندارىنا قىزمەت كور­سەتۋ, كوندومينيمۋم نىساندارىن جوندەۋ جۇ­مىستارىن قايتارىمدى نەگىزدە قارجى­لان­دىرۋ تەتىكتەرىن جاساۋ. كاسىپورىن بۇل رەتتە كوپ قاباتتى ۇيلەردەگى پاتەر يەلەرىن ورتاق م ۇلىككە ۇقىپتىلىق كوزقاراسقا بەيىمدەي وتىرىپ, ولاردىڭ بويىندا وزدەرىنىڭ تۇرعىن ءۇي جاعدايىن جاقسارتۋعا بەتبۇرىس جاساۋ يدەولوگياسىن قالىپتاستىرۋدى ۇستانادى. كوپ قاباتتى تۇرعىن ۇيلەردى كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزۋ قارساڭىندا قالالاردا جەكە قۇرىلىم رەتىندە تۇرعىن ءۇي ينسپەك­تسيا­لارىن قۇرۋ كەرەك. قازىرگى كەزدە جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ كەزىندە بىرقاتار پروبلەمالار ورىن الۋدا. اتاپ ايتقاندا, وسى جۇمىستى جۇرگىزۋ مىندەتى تاپسىرىلعان اۋ­داندىق اكىمدىكتەر ۇيلەرگە كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋدىڭ تەحنيكالىق العى­شارتتارىن كاسىبي نەگىزدە ۇيىمداستىرا ال­مايدى. بۇل جەرگىلىكتى جەرلەردە كاسىبي تەح­نيكالىق كادرلاردىڭ جەتىسپەۋىنەن تۋىنداپ وتىر. سوندىقتان كوپ قاباتتى ۇيلەردى كۇردەلى جانە اعىمداعى جوندەۋدەن وتكىزۋ الدىندا تۇرعىن ءۇي ينسپەكتسيالارى جان-جاقتى تەكسەرۋى كەرەك. 2003 جىلى «استانا قالاسى تۇرعىن ءۇي دەپارتامەنتى» مەكەمەسىنىڭ جانىنان ءبىز وسىن­داي تۇرعىن ءۇي ينسپەكتسياسىن قۇردىق. بۇل ينسپەكتسيا وسى جىلدار ىشىندە قالا­داعى تۇرعىن ءۇي قورىن تولىق پاسپورتتاۋدان وتكىزدى. قازىرگى ۋاقىتتا قالامىزداعى ءاربىر تۇرعىن ءۇي نىسانىنىڭ پايدالانۋعا بەرىلگەن جىلى, كونسترۋكتسياسى, قۇرىلىسقا پاي­دا­لانىلعان ماتەريالدارى, نىساننىڭ اۋما­عى, ونىڭ پايدالانۋعا جارامدىلىعى انىق­تالعان قۇجاتى بار. وكىنىشكە وراي, مۇنداي تۇرعىن ءۇي قورىنىڭ تولىق جاعدايىن كور­سەتەتىن قۇجاتتار جاساعان تۇرعىن ءۇي ينس­پەكتسياسى استانا قالاسىنان باسقا قالا­لاردا قۇرىلماعان. سوندىقتان تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعىن جاڭعىرتۋ باعدارلاماسى شەڭبەرىندە وسىنداي ينسپەكتسيالار قۇرىلسا, نۇر ۇستىنە نۇر بولماق. تاعى ءبىر شۇعىل شەشىمدى قاجەت ەتىپ تۇرعان پروبلەما تۋرالى ايتپاي كەتۋگە بول­ماي­دى. بۇل – تەحنيكالىق ينۆەنتاريزاتسيا قۇ­جاتتارىن, سونىمەن بىرگە تەحنيكالىق مۇرا­عات­تاردى جەرگىلىكتى اتقارۋ ورگان­دارى­نا قاي­تارۋ ماسەلەسى. ءاربىر قالانىڭ ءوز اكىم­شىلىك اۋماعىنداعى بارلىق نىسان­دار­دىڭ سانى, تەح­نيكالىق جاعدايى تۋرالى جان-جاقتى اقپا­را­تى بولۋى كەرەك. بۇل وسى نىساندار بويىنشا قايسىسىنا كۇردەلى ءجون­دەۋ جۇرگىزۋ, قايسىسىن جاڭعىرتۋ, قاي­سى­سىنىڭ جارامسىز بولىپ قالۋىنا باي­لا­نىستى بۇزۋ جانە باسقا اعىم­دىق جۇمىس­تاردى جوسپارلاۋ ءۇشىن اۋاداي قاجەت. مىنە, وسى تەحنيكالىق مۇراعاتتاردىڭ بارلىعى ەلىمىزدە 2007 جىلى «جىلجىماي­تىن م ۇلىك قۇقىعىن جانە ولارمەن جاسالاتىن اۋىس-تۇيىستەردى تىركەۋ تۋرالى» زاڭ قابىلدان­عاننان كەيىن ادىلەت مينيسترلىگىنىڭ قۇزى­رىنا ءوتىپ كەتتى. ياعني, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگان­داردىڭ كۇندەلىكتى جۇمىسىنا قاجەتتى مۇراعات ادىلەت ۆەدومستۆولارىنىڭ ساندى­عى­نا سالىن­دى. وسىنداي ۆەدومستۆوارالىق «جىلىك­تىڭ ماي­لى باسىن وزىنە تارتۋ» ارەكەتى سالدارىنان استانا قالاسىندا تەحپاسپورتتار دايىنداۋ ىسىمەن ءبىر عانا ايماقتىق قۇرىلىم اينالى­سا­تىن بولدى (بۇرىن استانا قالاسىندا بۇل قىزمەت تۇرىمەن 70 شاعىن بيزنەس سۋبەكتىسى جانە 4 مەملەكەتتىك كاسىپ­ورىن اينالىساتىن). ول ءىس جۇزىندە سالىن­عان قۇرىلىس نىسان­دارى­نىڭ تەحنيكالىق قۇجاتتارىن دايىنداپ ءۇل­گەرە المايدى. بۇل ءوز كەزەگىندە, تۇرعىن ءۇي, ءبىلىم بەرۋ, بالا­باقشا, دەنساۋلىق سالالارى قۇرىلىسىن­داعى بارلىق مەملەكەتتىك باعدار­لامالاردى ءىس جۇزىنە اسىرۋدا قولبايلاۋ بولۋدا. بۇل جەكە مەنشىك قۇرىلىس جانە بيزنەس نىساندارىن سالۋدا كەدەرگىلەر تۋىنداتىپ, «جەڭ ۇشىنان جالعاسقان» سىبايلاستىققا ۇرىندىرۋدا. سوندىقتان تەحنيكالىق ينۆەنتاريزاتسيا مۇراعاتتارى مەن تەحپاسپورتتار دايارلاۋ مىندەتىن جەرگىلىكتى اتقارۋ ورگاندارىنا جەدەل قايتادان بەرۋ قاجەت. تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلى­عىن جاڭعىرتۋ باعدارلاماسى ۇزاق مەرزىمگە ارنال­عان اۋقىمدى دا كەشەندى جۇمىس. بۇل باعدار­لاما شەڭبەرىندە ءبىزدىڭ كاسىپورىنعا بىرقاتار جاۋاپتى مىندەتتەر جۇكتەلىپ وتىر. «قالالىق جىلجىمايتىن م ۇلىك» مكك وسىعان لايىق ءبىلىمدى دە بىلىكتى كادرلارمەن جاساقتالعان. كا­سىپ­ورىنىمىزدا بۇل ماڭىز­دى باعدارلامانى جۇرگىزۋ ماقساتىندا كوندومينيمۋم نىسان­دارىنا تەحنيكالىق جانە ادىستەمەلىك كومەك كورسەتۋدىڭ تولىق ءمۇم­كىندىكتەرى بار. – اڭگىمەڭىزگە راحمەت. اڭگىمەلەسكەن جىلقىباي جاعىپار ۇلى. 
سوڭعى جاڭالىقتار