بۇگىن تالدىقورعاندا «ادىلەتتى جانە پروگرەسسيۆتى قازاقستاننىڭ حالىقتىق كونستيتۋتسياسى ءۇشىن!» جالپىۇلتتىق كواليتسياسىنىڭ وكىلدەرى ورتالىق ازياداعى اككۋمۋلياتور باتارەيالارىن شىعاراتىن ەڭ ءىرى كاسىپورىن – «قاينار اكب» جشس ەڭبەك ۇجىمىمەن كەزدەستى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
كەزدەسۋ جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىن جانە الداعى رەفەرەندۋمدى تۇسىندىرۋگە ارنالدى. قاتىسۋشىلار اتا زاڭنىڭ ورنىقتى ءارى ادىلەتتى مەملەكەت قۇرۋداعى ماڭىزىن تالقىلادى. مۇنداي مەملەكەتتە تۇسىنىكتى ەرەجەلەر جۇمىس ىستەپ, ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى قورعالىپ, قوعام مەن بيلىك اراسىنداعى سەنىم نىعايادى.
كەزدەسۋگە قاتىسۋشىلار ءوندىرىس الاڭدارىنداعى ديالوگتىڭ ماڭىزىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى. سەبەبى تۇراقتىلىققا, بولجامدىلىققا جانە ادىلەتتىلىككە دەگەن سۇرانىس ءدال وسىنداي ورتادا ايقىن سەزىلەدى. تالقىلاۋعا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى, كواليتسيا توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ايدا بالاەۆا, ءماجىلىس دەپۋتاتتارى رۋسلان قوجاسباەۆ پەن نيكيتا شاتالوۆ, جەتىسۋ وبلىستىق قوعامدىق كەڭەسىنىڭ توراعاسى اسەت قىدىرمانوۆ, سونداي-اق كاسىپورىن باسشىلىعى قاتىستى.
ايدا بالاەۆا ءوز سوزىندە جوبا نورمالارىن دۇرىس ءتۇسىندىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا ارنايى توقتالدى.
«90-جىلدارى دا, قازىر دە زاۋىت وڭىردەگى ءوز سالاسىنىڭ كوشباسشىسى بولدى. مەن «قاينار» زاۋىتىنىڭ قالاداعى تۇراقتى جۇمىس ىستەگەن ساناۋلى كاسىپورىنداردىڭ ءبىرى بولعانىنا كۋامىن. نارىق جاعدايى وزگەردى, سوعان سايكەس كاسىپورىن دا جاڭعىرتىلىپ, وڭىرلىك كوشباسشىلىق ورنىن ساقتاۋ ءۇشىن دامىپ كەلەدى.
الەم دە, ەل دە وزگەرىپ جاتىر. جاڭا جاعدايدا دامۋ جانە جوعارى قارقىندى ساقتاۋ ءۇشىن ءبىز ۇزاق جىلدارعا ارنالعان قۇندىلىقتار مەن باعدارلاردى ايقىنداۋىمىز قاجەت. ءبىزدىڭ تاڭداۋىمىزدىڭ نەگىزى – جاڭا كونستيتۋتسيا.
ونىڭ ءماتىنىنىڭ نەگىزىندە فورمالدى زاڭ تەرميندەرى ەمەس, ەڭ الدىمەن – ادام, ونىڭ قۇقىقتارى مەن قاجەتتىلىكتەرى تۇر. كونستيتۋتسيانىڭ وسىنداي ادامعا باعدارلانۋى ازاماتتار مەن مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قۇقىقتارى مەن مىندەتتەرى اراسىنداعى ناقتى تەپە-تەڭدىكتى جانە ولاردىڭ اراسىنداعى جاڭا قاتىناستار جۇيەسىن بەلگىلەيتىن قۇقىقتىق قۇجاتقا اينالدىرادى», دەدى ايدا بالاەۆا.
ونىڭ ايتۋىنشا, ەلدىڭ جاڭا اتا زاڭى ءار ازاماتتىڭ ەڭبەك ەتۋگە, قاۋىپسىز جاعدايدا جۇمىس ىستەۋگە جانە ءادىل ەڭبەكاقى الۋعا قۇقىعىن ەڭ جوعارى دەڭگەيدە بەكىتەدى, كەمسىتۋدىڭ كەز كەلگەن ءتۇرىن جوققا شىعارادى. كونستيتۋتسيالىق نورمالاردىڭ بىرقاتارى وندىرىستىك جاراقاتتانۋدى, كاسىبي اۋرۋلاردى ازايتۋعا جانە ەڭبەككە قابىلەتتىلىكتى ساقتاۋعا تىكەلەي باعىتتالعان.
كاسىپورىن اتىنان «قاينار اكب» جشس ديرەكتورى ەربول اجماعامبەتوۆ جوبا توڭىرەگىندەگى قوعامدىق تالقىلاۋ مەن ءوزارا قۇرمەتكە نەگىزدەلگەن ديالوگتىڭ ماڭىزىن اتاپ ءوتتى.
«بۇگىندە مەملەكەتتىك اۋقىمداعى ءاربىر شەشىم قوعاممەن اشىق ديالوگ ارقىلى قابىلدانۋى اسا ماڭىزدى. سىزدەردىڭ قاتىسۋلارىڭىز بەن كواليتسيا مۇشەلەرىنىڭ جۇمىسىنىڭ ارقاسىندا تالقىلاۋ ۇدەرىسى اشىق, مازمۇندى وتۋدە. كەزدەسۋلەر, باياندامالار, باق پەن الەۋمەتتىك جەلىلەردەگى جاريالانىمدار ارقىلى اتقارىلعان جۇمىستىڭ اۋقىمىن كورىپ وتىرمىز. بۇل سەنىمدى نىعايتادى», دەدى ول.
پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى رۋسلان قوجاسباەۆ جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ نەگىزگى قاعيداتتارىنا توقتالىپ, قۇجات قۇقىقتىق جۇيەنى جاڭارتۋعا جانە ادىلەتتىلىكتى نىعايتۋعا باعىتتالعانىن اتاپ ءوتتى. ول ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋدى, قاۋىپسىزدىك پەن الەۋمەتتىك كەپىلدىكتەردى قامتاماسىز ەتۋگە باسىمدىق بەرىلەتىنىن ايتتى.
سونداي-اق جەتىسۋ وبلىستىق قوعامدىق كەڭەسىنىڭ توراعاسى اسەت قىدىرمانوۆ ءوز پىكىرىن ءبىلدىردى.
«كونستيتۋتسياداعى جەكە مەنشىكتىڭ قول سۇعىلماۋشىلىعى مەن زاڭ الدىندا تەڭدىك تۋرالى نورمالار جاڭا جۇمىس ورىندارىنىڭ, تەحنولوگيالار مەن مۇمكىندىكتەردىڭ پايدا بولۋىنا كەپىل بولادى. ەكونوميكالىق تۇراقتىلىق – جالاقىنىڭ ۋاقىتىلى تولەنۋى, زاماناۋي جابدىقتار جانە ادامداردىڭ ەرتەڭگى كۇنگە سەنىمى», دەدى ول.
ايدا بالاەۆا جۇمىس بەرۋشى مەن مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ لايىقتى ەڭبەك جاعدايىن جاساۋ جانە ءادىل ەڭبەكاقى تولەۋ جونىندەگى جاۋاپكەرشىلىگى ەلدەگى ەڭ جوعارى زاڭنامالىق اكت دەڭگەيىنە كوتەرىلگەنىن دە اتاپ ءوتتى. بۇل ازاماتتارعا ولاردىڭ قۇقىقتارى بۇزىلمايتىنىنا كەپىلدىك بەرەدى. سونداي-اق ەڭبەك ناتيجەسى كاسىبي ولشەمدەرگە سايكەس, جۇمىس بەرۋشى مەن جۇمىسكەردىڭ ءوزارا كەلىسىمى نەگىزىندە باعالاناتىنىن قامتاماسىز ەتەدى.
كەزدەسۋ سوڭىندا قاتىسۋشىلار جوبانى اشىق تالقىلاۋدىڭ ماڭىزىن اتاپ ءوتىپ, رەفەرەندۋم ازاماتتاردىڭ كەڭ قاتىسۋىمەن ءوتۋى ءۇشىن ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جالعاستىرۋ قاجەتتىگىن ايتتى.