• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
06 تامىز, 2011

«ەي, تاكاپپار دۇنيە, ماعان دا ءبىر قاراشى!»

5145 رەت
كورسەتىلدى

«ورتكە تيگەن داۋىلداي» ءور­شىل ولەڭدەرىمەن قازاق پوەزيا­سىنا جاڭا لەپ, ەرەكشە ەكپىن الىپ كەلگەن داۋىلپاز اقىن قا­سىم امانجولوۆتىڭ تۋعانىنا 100 جىل تولۋىنا بايلانىستى اقىن شىعارماشىلىعىنا ارنالعان ءما­دەني ءىس-شارالار جەر-جەردە ءوتىپ جاتقانى بەلگىلى. وسىنداي يگى شا­رانىڭ ءبىرى تاياۋدا س.قوجام­قۇلوۆ اتىنداعى جەزقازعان قازاق مۋزى­كالىق دراما تەاترىندا دا ءوتتى. اقىن ولەڭىمەن اتتاس «ەي, ءتا­كاپپار دۇنيە, ماعان دا ءبىر قارا­شى!» دەگەن اتپەن قويىلعان پوە­تي­كالىق قويىلىم كوپتىڭ كوڭى­لىنەن شىقتى. قويىلىمنىڭ ستسەناريىن جازعان ءارى ساحناعا شى­عار­عان رەجيسسەر تەاتردىڭ تالانت­تى اكتريساسى رايحان يبراەۆا. جينالعان قوپشىلىك اقىن ولەڭدەرى بىرىنەن سوڭ ءبىرى كەزەكپەن وقىلاتىن ادەتتەگى جىر كەشىن كۇتىپ وتىرعان. الايدا, قويىلىم­نىڭ وزگەشە باستالۋىنىڭ ءوزى بۇل شىعارمانىڭ كوتەرەر جۇگى سال­ماق­تى ەكەنىن بايقاتتى. جۇرەكتى تەربەتەر اۋەنمەن بىرگە ساحنا شى­مىلدىعى جايىمەن سىرعىپ اشىل­عان ساتتە كوزگە تۇسكەنى – ساحنا بۇرىشىندا تۇرعان شاعىن ۇستەل.ۇستەل ۇستىندە كىتاپ-قاعاز, بالاۋىز شام. بەينە اقىن قاسىم تۇنىمەن مايشامنىڭ جارىعىمەن بۇرقىرا­تىپ ولەڭ جازىپ, ورنىنان ەندى تۇرىپ كەتكەندەي. سول كەزدە كورەرمەن زالىنان كوتەرىلگەن ەكى-ءۇش جاس ۇستەلدى جاعالاي وتىردى. ساحنا تورىندەگى پورترەتتەن ولار­عا «سەن نەتكەن باقىتتى ەدىڭ كەلەر ۇرپاق؟» – دەپ اقىن ءارى قىزىعا, ءارى سىناي قاراپ تۇرعانداي. بالالاردىڭ ءبىرى قاسىم امان­جو­لوۆتىڭ: بالالار – ءبىزدىڭ بولاشاق! سۇيسىنەمىز. سۇيەمىز. بۇل بولاشاق تاماشا-اق, بولاشاققا يەمىز, – دەگەن جىر جول­دارىن وقىپ, بولاشاقتىڭ يەسى – بۇگىنگى جاستارعا ۇلكەن سەنىم ارت­قان, جانى – وت, رۋحى – بيىك اقىن­نىڭ ارتىندا قالدىرعان مول مۇراسى تۋرالى نە بىلەتىندەرىن ور­تاعا سالۋعا شاقىردى. قالعان­دارى بۇل ۇسىنىستى قولداپ, اقىن­نىڭ الماس قىلىشتاي جارقىل­داعان ولەڭ­دەرىن بىرىنەن-ءبىرى ءىلىپ الىپ, جىگەرلەنە وقي جونەلدى. ساحناداعى قويى­لىم كورىنىستەرى دە وسى جاستاردىڭ ورتاعا سالعان ويى, تولعانىستارى سياقتى ءوربىدى. اقىن ءومىرى مەن شىعارماشىلى­عىنىڭ باستى-باستى كەزەڭدەرى – بالالىق جانە جالىندى جاستىق شاق, ارايلى الماتىداعى اقىندىق قالىپتاسۋ كەزەڭدەرى مەن ۇلى وتان سوعىسى, سوعىستان كەيىنگى شابىتتى شىعارماشىلىق جىلدارى قامتىل­عان قويىلىمنىڭ كوپتىڭ كوڭىلىنەن شىعۋى ءۇشىن تەاتر ارتىستەرى مەن جەزقازعان مۋزىكالىق كوللەدجى اكتەرلىك فاكۋلتەتىنىڭ ستۋدەنتتەرى بارىنشا كۇش سالدى. العاشقى كورىنىس قاسىمنىڭ بالالىق شاعى, اكەدەن جاستاي قا­لىپ, جەتىمدىكتىڭ تاقسىرەتىن تارت­قان كەزى تۋرالى سىر تولعايدى. قىس. قىستاۋ. اتا-مەكەن قىزىلداعى ەرتتەۋلى اتتار تولى قورا ماڭى. تومپاڭداپ ۇيگە جالعىز كەلە جاتتىم, تويدىرىپ كۇرەسىننىڭ سىرعاناعى.   جارماسىپ بوساعاعا ۇيگە ەنگەندە, تۇسكەندەي بولدى جۇرەك ىرشىپ جەرگە, – سۇپ-س ۇلىق جاتتى اكەم الدىمىزدا, بۇركەنىپ جاينامازىن وڭ جاق توردە, – دەپ تەبىرەنەدى جەتىمدىكتىڭ تاۋقىمەتى يىعىنا ەرتە تۇسكەن بالا قاسىم اكە تابىتى جانىندا تۇرىپ. بۇدان كەيىنگى كورىنىستەردە قا­سىم­نىڭ ورال پەداگوگيكا ينستي­تۋتىندا وقىعان جالىندى جاستىق شاعى, الماتىعا كەلىپ جۋرناليستىك قىزمەتكە كىرىسكەن, اقىندىققا ءبىرجولا بەت بۇرىپ, اباي ۇلگىسىنە, اۋ­دارماشىلىققا دەن قويعان جانە قازاق پوەزياسىندا ءوز ءۇنىن تانىت­قان كەزدەرى كەزەڭ-كەزەڭىمەن كورىنىس تاۋىپ, وسىعان وراي سىرشىل سەزىمگە تولى, جىگەرلى جىرلارى وقىلدى. قازاقتىڭ كەڭ دالاسىن, سارى­ارقانىڭ سارى جايلاۋىن, ەرتىستەي سۇلۋ وزەنىن, ورالى مەن جايىعىن, اقباستى الاتاۋىن جالىندى ماحاببات, سارقىلماس ساعىنىشپەن جىر­لاعان قاسىمنىڭ: قوش بول, دوسىم, جاقىنىم, ۋاقىت تىعىز, ءسوز قىسقا. كەتىپ بارا جاتىرمىن, سۇراپىل ءبىر سوعىسقا, – دەپ ماي­دانعا اتتانىپ, وت پەن وقتىڭ ورتاسىندا ءجۇرىپ, جانارتاۋداي جا­لىندى جىرلارىمەن الاپات سوعىس­تىڭ ادامزاتقا اكەلگەن اپاتىن, ءومىر مەن ءولىمنىڭ ارپالىسىن, جاۋىن­گەرلەردىڭ ەرلىك سيپاتىن شىنايى كورسەتكەن اقىننىڭ بولەكشە تۇلعا­سىن تەاتر اكتەرلەرى ەركە ءباي­دەشوۆ, جاسۇلان تۇسىپبەكوۆ, باقىت­جان يبراەۆ, ابىلقاسىم شومان­ ۇلى, قۇرمان يگىباەۆ, تەمىرجان جانبوتاەۆ «سەن – ءفاشيسسىڭ, مەن – قازاقپىن», «سىرلاسىم», «اقىن ءولىمى تۋرالى اڭىز», «باۋىرجان», «دوستار, قايدا جۇرسىڭدەر؟», «ءۇس­تىم­دە سۇر شينەلىم» دەگەن ولەڭدەرى ارقىلى اسەرلى جەتكىزە الدى. الاپات ءورتتىڭ ورتاسىنان امان شىققان اقىن جۇرەك : كەلدىم سەنى ساعىنىپ, التىن ۇيام – الماتىم. كەڭ كوشەڭدە باسار نىق, مەن ءبىر اقىن – سولداتىڭ, – دەپ شاتتانا جىرلايدى. اقىن ولەڭ­دەرىنىڭ وسى كەزدەگى باستى تاقى­رىبى ماحاببات , باتىرلىق, ەرلىك , تۋعان جەردىڭ جاسىل جايلاۋى, تاستان-تاسقا سەكىرگەن بال بۇلاعى ەكەنىن كورەرمەن «الماتى», «سا­قىپ­جامال», «ماحاببات پەرىشتەسى», «داريعاشىم» ت.ب. ولەڭدەر ارقىلى تانىدى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, لاپىل­داعان جالىنداي ەكپىنىمەن قازاق پوەزياسىن ءدۇر سىلكىندىرگەن قا­سىم امانجولوۆتىڭ ماڭگى ولمەس ولەڭدەرى مەن تەاتردىڭ ءانشى-ارتىستەرى دۇيسەن كەنجەەۆ, ءابىل­قاسىم شومان ۇلى, جاسۇلان ءتۇ­سىپ­بەكوۆ, اينۇر دوسىمباەۆا ورىن­داعان اقىننىڭ سوزدەرىنە جازىلعان قازاق كومپوزيتور­لارى­نىڭ «داريعا, سول قىز», «تۋعان جەر», «ءوزىم تۋرالى», «ورالىم», «جاس داۋرەن», «الما باعىندا», «اقساۋلە» سياقتى اندەرىنىڭ قۇدى­رەتتى رۋحى كورەرمەننىڭ جۇرەگىن باۋراپ, جۇرەكتەرىنە ىستىق لەپ تۋعىزىپ, ەرەكشە كۇيگە بولەدى. قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى, قا­زاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايرات­كەرى دوسجان جانبوتاەۆ ەرەكشە جىگەرمەن وقىعان اقىننىڭ «ەي, تاكاپپار دۇنيە, ماعان دا ءبىر قاراشى!» اتتى ولەڭى قويىلىم­نىڭ سوڭعى نۇكتەسى, قورىتىندى ءتۇيىنى بولدى. ءۇمىتاي مولدابەرگەن, س.قوجامقۇلوۆ اتىنداعى  مۋزىكالىق تەاترى ادەبيەت ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى. جەزقازعان قالاسى.
سوڭعى جاڭالىقتار