كەشە پارلامەنت سەناتىنىڭ توراعاسى قايرات ءماميدىڭ توراعالىق ەتۋىمەن جوعارعى پالاتانىڭ كەزەكتى وتىرىسى بولدى. وندا دەپۋتاتتار ەلىمىزدىڭ جوعارى سوت كەڭەسىنىڭ ۇسىنىمىنا نەگىزدەلگەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ ۇسىنىسىن قاراي كەلىپ, جوعارعى سوتتىڭ سۋدياسى قىزمەتىنە ە.ن.ابدىقادىروۆتى سايلادى.
ودان كەيىن 2010 جىلعى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋى تۋرالى ۇكىمەت پەن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋىن باقىلاۋ جونىندەگى ەسەپ كوميتەتىنىڭ ەسەپتەرى تىڭدالىپ, دەپۋتاتتار ەل قارجىسىنىڭ يگەرىلۋىن جان-جاقتى سارالادى. كۇن ءتارتىبىنە سايكەس 2010 جىلعى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋى تۋرالى ۇكىمەت پەن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋىن باقىلاۋ جونىندەگى ەسەپ كوميتەتىنىڭ ەسەپتەرى تالقىلاندى.
ەسەپ قۇجاتتارى تۋرالى دەپۋتاتتاردىڭ كوپتەگەن ساۋالدارىنا قارجى ءمينيسترى ب.جامىشەۆ پەن ەسەپ كوميتەتىنىڭ توراعاسى و.وكسىكباەۆ جانە ۇلتتىق بانك ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى ب.ءتاجىياقوۆ جاۋاپ بەردى. ەسەپتى تالقىلاۋ بارىسىندا قارجى جانە بيۋدجەت كوميتەتىنىڭ حاتشىسى ب.دوسمانبەتوۆ قوسىمشا بايانداما جاسادى. بىلتىرعى جىل بيۋدجەتىنىڭ كىرىس جانە شىعىس بولىكتەرىنىڭ اتقارىلۋىنا تالداۋ جاسالىپ, بيۋدجەت جانە سالىق زاڭنامالارى تولىق ساقتالماعانى اتالىپ ءوتىلدى. وتكەن جىلعى بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋى ەل ەكونوميكاسىنىڭ داعدارىستان كەيىنگى دامۋى كەزەڭىنە تاپ كەلگەنى, سوندىقتان بيۋدجەت ەكى رەت ناقتىلانىپ, 16 رەت ءتۇزەتۋلەر ەنگىزىلىپ, پارامەترلەرى باستاپقى بەكىتىلگەننەن ايتارلىقتاي وزگەرگەنى ايتىلدى.
وتىرىستا اتالىپ وتىلگەندەي, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ كىرىس بولىگىن جوسپارلاۋ ءالى دە جەتىلدىرۋدى قاجەت ەتەدى. وتكەن جىلى بيۋدجەت تۇسىمدەرىنىڭ 106 پايىزى ورىندالعانىنا قاراماستان, كورپوراتيۆتىك تابىس سالىعىنان, يمپورتتالاتىن تاۋارلارعا سالىناتىن اكتسيزدەردەن, نەگىزگى كاپيتالدى ساتۋدان تۇسەتىن تۇسىمدەردەن 21,4 ميلليارد تەڭگە بيۋدجەتكە تۇسپەپتى. سالىق بويىنشا بەرەشەك وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 2 ەسە ءوسىپ, 199 ميلليارد تەڭگەگە جەتكەن, ونىڭ ىشىندە جالعان كاسىپورىنداردىڭ «پروبلەمالىق بەرەشەگى» 89,5 ميلليارد تەڭگەنى قۇراپ وتىر.
بيۋدجەتتىڭ شىعىستارى ونىڭ ەكى رەت ناقتىلانۋىنا, كوپ رەت تۇزەتىلۋىنە قاراماستان, 37,6 ميلليارد تەڭگە يگەرىلمەي قالعان. وكىنىشكە قاراي, ۇكىمەت يگەرىلمەيتىندىگىن بىلە تۇرا باعدارلامالار اكىمشىلەرىنە جەلتوقسان ايىنىڭ اياعىندا 39 ميلليارد تەڭگە اۋدارعان, ءارى بۇل بيۋدجەت تولىعىمەن يگەرىلگەن بولىپ ەسەپتەلەدى. سوندىقتان دا, بيۋدجەتتىڭ پايدالانىلماعان قالدىقتارى جىل باسىنا 93,3 ميلليارد تەڭگە بولىپ قالىپتاسقان.
سەناتورلار بيۋدجەتتىڭ ورىندالۋ بارىسىندا زاڭ بۇزۋشىلىقتار بار ەكەنىنە نازار اۋداردى. يگەرىلمەۋدىڭ باستى سەبەپتەرى – ساپالى جوسپارلانباۋى, ىسكە اسىرۋ تەتىگىنىڭ جەتىلدىرىلمەۋى, باعدارلاما اكىمشىلەرىنىڭ جاۋاپسىزدىعى اتاپ ءوتىلدى. مەملەكەتتىك ساراپتاماسىز, تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەمەسىز جانە جوبا-سمەتالىق قۇجاتتارى ازىرلەنبەي قارجىلاندىرىلۋى, قۇرىلىستىڭ باستالۋى, قاراجات ماقساتىنىڭ بۇزىلۋى, مەردىگەرلەردىڭ مىندەتتەمەلەرىن ۋاقتىلى ورىنداماۋى ماسەلەلەرىنە نازار اۋدارىلدى. كەيبىر جاعدايلاردا قاراجات ءبولىنىپ, ول دەپوزيتكە سالىنىپ, قۇرىلىسى باستالماي وعان ءتيىستى مەملەكەتتىك ورگاندار تاراپىنان باقىلاۋدىڭ جۇرگىزىلمەگەنى دە ايتىلدى. وتىرىستا پايدالانىلماي جاتقان قاراجاتتى قايتا قايتارۋدىڭ تەتىگىن زاڭ جۇزىندە رەتتەۋدى ۇكىمەت قولعا الۋى قاجەتتىگى اتاپ كورسەتىلدى.
جان-جاقتى تالقىلاۋدىڭ ءناتيجەسىندە ەسەپتى بەكىتۋ جونىندە پارلامەنت پالاتالارىنىڭ ءبىرلەسكەن وتىرىسىنا قوسىمشا بايانداما ازىرلەۋ سەناتتىڭ قارجى جانە بيۋدجەت كوميتەتىنە تاپسىرىلدى.
سەنات وتىرىسىنا تالقىلاۋعا ۇسىنىلعان حالىقارالىق كەلىسىمدەر بويىنشا زاڭ جوبالارى – «مەملەكەتتىك (مۋنيتسيپالدىق) ساتىپ الۋ تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى», «تابيعي مونوپوليالار سۋبەكتىلەرىنىڭ قىزمەتىن رەتتەۋدىڭ بىرىڭعاي قاعيداتتارى مەن قاعيدالارى تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» جانە «باسەكەلەستىكتىڭ ءبىرىڭعاي قاعيداتتارى مەن قاعيدالارى تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوبالارى قابىلداندى. ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى تەرەڭدەتۋگە باعىتتالعان بۇل زاڭ جوبالارى بويىنشا سەناتورلار الدىندا تابيعي مونوپوليالاردى رەتتەۋ اگەنتتىگىنىڭ توراعاسى ن.الدابەرگەنوۆ پەن باسەكەلەستىكتى قورعاۋ اگەنتتىگى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ب.پارسەگوۆ تۇسىنىكتەمە بەردى.
سونىمەن بىرگە, سەناتورلار پارلامەنتتىڭ رەگلامەنتىنە ءوزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ جونىندەگى بىرلەسكەن كوميسسياسىنىڭ قۇرامىنا ءوز ارىپتەستەرىن سايلادى. وتىرىس اياعىندا سەناتورلار ق.ايتاحانوۆ, س.ەڭسەگەنوۆ, ر.احمەتوۆ, ع.ەسىم, س.پلوتنيكوۆ, ا.ساۆچەنكو ەل ومىرىندەگى كوكەيكەستى ماسەلەلەر بويىنشا دەپۋتاتتىق ساۋالدار جولدادى.
ءلايلا ەدىلقىزى.