ناتو اۆياتسياسى 15 ماۋسىمعا قاراعان ءتۇنى ءۇش كۇنگە سوزىلعان ۇزىلىستەن سوڭ تريپولي قالاسىن بومبالاۋدى قايتا جالعاستىردى. اۋە سوققىلارى قالاداعى كەلات ءال-فەريان اۋدانىنا جاسالعان. بۇل ەل استاناسىنىڭ وڭتۇستىك-باتىسىندا ورنالاسقان اۋدان بولىپ تابىلادى. اۋە شابۋىلدارى سالدارىنان تۇرعىن ۇيلەر ورتەنسە, قازا تاپقاندار دا بار بولۋى ىقتيمال دەلىنىپ وتىر. جارالانعاندار سانى دا بەيمالىم. جالپى, ءتريپوليدى بومبالاۋدى حالىقارالىق كواليتسيا 19 ناۋرىزدا باستاعان بولاتىن. ال سول ايدىڭ سوڭىنان بەرى ليۆياداعى وپەراتسيالار ناتو كۇشتەرىمەن جۇزەگە اسىرىلىپ كەلەدى. وكىلدەر پالاتاسىن وكپەلەتپەگەن ءجون اقش كونگرەسىنىڭ وكىلدەر پالاتاسى 2012 قارجى جىلىنا ارنالعان اسكەري اسسيگنوۆاتسيالاۋ تۋرالى زاڭعا وزگەرىستەر مەن تۇزەتۋلەردى قولداپ, داۋىس بەردى. ول بويىنشا كەيبىر شىعىندارعا شەكتەۋلەر ەنگىزىلىپ وتىر. شەكتەۋلەرگە ليۆياداعى اسكەري ناۋقان دا كىرگىزىلگەن. بۇل قارارعا سايكەس, اقش پرەزيدەنتىنە كونگرەستىڭ كەلىسىمىنسىز الپىس كۇننەن اساتىن ناۋقاندارعا اسكەر جىبەرۋگە تىيىم سالىنادى. اتالعان وزگەرتۋلەردى قولداپ 248 كونگرەسسمەن داۋىس بەرسە, 163-ءى قارسى شىققان, ال 21-ءى قالىس قالعان. بۇعان دەيىن كونگرەسسمەندەر اق ءۇي باسشىسىنان اقش-تىڭ ليۆياداعى اسكەري وپەراتسيالارىنا قاتىستى ەسەپ بەرۋىن تالاپ ەتكەن بولاتىن. جاۋاپ 17 ماۋسىمعا دەيىن بەرىلۋى ءتيىس. ابحازيانى ەريترەيامەن تەڭەپ وتىر رەسەي ۇكىمەتى ديپلوماتتارعا قوسىمشا اقى تولەيتىن «قاۋىپتى ەلدەر» ءتىزىمىن بەكىتتى. ول ەكى دەڭگەي بويىنشا جۇزەگە اسىرىلادى. ءبىرىنشى كاتەگورياعا بۇرىنعى كەڭەس وداعى رەسپۋبليكالارىنان گرۋزيا, قىرعىزستان جانە تاجىكستان, سونداي-اق ابحازيا اۆتونومياسى ەنگىزىلىپتى. ءبىر كۇن ءبىر جارىم كۇن ەسەبىنەن جۇرەتىن, ياعني 20 پايىز قوسىمشا تولەنەتىن ەلدەر قاتارىندا, سونىمەن قاتار, الجير, ليۆان, يزرايل, يران, سيريا, پاكستان, شري-لانكا, كحدر, كونگو, نيگەريا, سۋدان, وار, ەريترەيا, ەفيوپيا, گۆاتەمالا, كولۋمبيا جانە رەسەيدىڭ ءوزى ازىرشە تانىماي وتىرعان كوسوۆو بار. ال وڭتۇستىك وسەتيا, يراك, اۋعانستان, يەمەن, ليۆيا جانە پالەستينا اسا قاۋىپتى ەكىنشى كاتەگورياعا جاتقىزىلعان ەكەن. مۇنداعى ديپلوماتتار ايلىقتارىنا 40 پايىز قوسىمشا الادى. پرەزيدەنتتىكتەن ءۇمىتتى وپپوزيتسيونەر گرۋزيا وپپوزيتسيونەرى گەورگي تارگامادزە پرەزيدەنتتىك سايلاۋعا قاتىسۋدى جوسپارلاپ وتىر. ول ءوزىنىڭ بۇل جوسپارى تۋرالى جەرگىلىكتى تەلەارنانىڭ بىرىندە حابارلاعان. گرۋزياداعى پرەزيدەنتتىك سايلاۋ 2013 جىلى وتەدى دەپ بەلگىلەنگەن. رەسپۋبليكانىڭ ءىس باسىنداعى پرەزيدەنتى ميحايل سااكاشۆيلي پرەزيدەنتتىك باسەكەگە بۇل جولى قاتىسا المايدى. ويتكەنى, وعان ەل كونستيتۋتسياسى مۇمكىندىك بەرمەيدى. گ.تارگامادزە «حريستياندىق دەموكراتيالىق قوزعالىس» وپپوزيتسيالىق پارتياسىنىڭ سەركەسى بولىپ تابىلادى. بۇل قوزعالىس ءوزىنىڭ سابىرلى دا سالماقتى ۇستانىمىمەن ەرەكشەلەنەدى. ۇمىتكەردىڭ ماماندىعى – جۋرناليست, پارلامەنت دەپۋتاتى. جەلمەن جارىسىپ, جەلىگىن باستى ليتۆا پارلامەنتىنىڭ ۆيتسە-سپيكەرى الگيس كاشەتا وتستاۆكاعا كەتەتىن بولدى. ول مۇنداي شەشىمدى جول قوزعالىسى ەرەجەسىن بۇزعاننان كەيىن قابىلدادى. ۆيتسە-سپيكەردى 11 ماۋسىم كۇنى ۆيلنيۋس-ۆارەنا اۆتوجولىنىڭ بويىندا پوليتسيا توقتاتقان بولاتىن. ول 90 شاقىرىم جىلدامدىقپەن جۇرۋگە رۇقسات بەرىلگەن جول بولىگىندە جىلدامدىقتى 170 شاقىرىمعا دەيىن كوتەرىپ جىبەرگەن. سوندىقتان قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى تاراپىنان ءىس-ارەكەت كۇتپەي, بارلىق مورالدىق جانە ساياسي جاۋاپكەرشىلىكتى ءوز موينىنا العان. ءسويتىپ, پارلامەنت سپيكەرىنە قىزمەتىنەن بوساتۋ تۋرالى وتىنىشپەن شىققان. وركەنيەتتى ەلدەردە مۇنداي وقيعالار اركەز بولىپ تۇرادى. اۋە قاتىناسىنىڭ كەستەسىن بۇزدى 1960 جىلدان بەرى «ۇيقىداعى» ءچيليدىڭ پۋيەۋە جانارتاۋى ويانىپ, 4 ماۋسىمنان بەرى وت-جالىن شاشىپ جاتىر. قاۋىپتىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا جانارتاۋعا جاقىن ماڭداعى ەلدى مەكەندەردەن 4 مىڭنان استام ادام كوشىرىلدى. جانارتاۋ ارگەنتينا, ۋرۋگۆاي جانە اۆستراليانىڭ ءبىراز بولىگىنىڭ اۋە قاتىناسى كەستەلەرىن بۇزدى. ۇشىرىلۋلار تەجەلۋى سالدارىنان مىڭداعان جولاۋشىلار دىتتەگەن جەرلەرىنە ۋاقىتتارىندا بارا الماي, زارداپ شەگۋدە. ماسەلەن, پەرۋ پرەزيدەنتى وللانتا ۋمالا ارگەنتينا پرەزيدەنتى كريستينا فەرناندەسپەن كەزدەسۋ ءۇشىن مونتەۆيدەودان بۋەنوس-ايرەسكە دەيىن سۋ كولىگىن پايدالانۋعا ءماجبۇر بولدى.
قىسقا قايىرىپ ايتقاندا:
• اقش-تىڭ ۆەتنامعا قاتىستى 1945-1967 جىلدارداعى قۇپيا ساياساتى قولجەتىمدىلىككە يە بولدى. 47 تومنان تۇراتىن قۇجات اقش-تىڭ ارحيۆتەر جانە قۇجاتتامالار ۇلتتىق باسقارماسىنىڭ سايتىندا جاريالاندى. • وڭتۇستىك وسەتيانىڭ جوعارعى سوتى ەدۋارد كوكويتانىڭ ءۇشىنشى مەرزىم پرەزيدەنتتىكتە قالۋىنا مۇمكىندىك بەرەتىن رەفەرەندۋم وتكىزۋ تۋرالى ۇسىنىسىن قولداماي تاستادى. اتالعان اۆتونومياداعى سايلاۋ ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ كۇزىندە وتەدى دەپ كۇتىلۋدە. • ورتالىق بارلاۋ باسقارماسى پارسى شىعاناعىندا ۇشقىشسىز ۇشاتىن اپپاراتتار ءۇشىن قۇپيا اۆيابازا سالماق كورىنەدى. بۇل تۋرالى اقش ارنايى قىزمەتىنىڭ جوعارى شەندى وكىلى مالىمدەدى. • اقش-تىڭ اريزونا شتاتىنىڭ شىعىسىندا بولىپ جاتقان ورمان ورتتەرى شتات تاريحىنداعى ەڭ كۇشتىسى دەپ تانىلدى. سوڭعى دەرەكتەر بويىنشا, ءورت قاۋمالاعان اۋماق 1900 شارشى شاقىرىمدى قۇراپ وتىر. 11 مىڭنان استام ادام قاۋىپسىز جەرلەرگە كوشىرىلگەن.ينتەرنەت ماتەريالدارى نەگىزىندە ازىرلەندى.