جاز ايلارىندا «سكۋتەر» اكتسياسى جۇرگىزىلمەك
مىنە, جاز دا كەلدى. قىستان قاجىعان, جۇمىستان شارشاعان ەل ءبىر مەزگىل كۇيبەڭ تىرلىكتەن دەمالۋ ءۇشىن كول جاعالاپ, وزەن ساعالايتىن ۋاقىت جاقىنداپ قالدى. ساق بولماساڭ سۋدىڭ ءوزى دە – ءتىلسىز جاۋ. جىل سايىن قانشاما جاننىڭ اجالى سۋدان كەلەتىنى وكىنىشتى جاعداي بولسا دا, ءومىردىڭ شىندىعى. وسى ماسەلەگە وراي كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا مينيسترلىگى 1 ماۋسىمنان باستاپ «سكۋتەر» اكتسياسىن باستاماق.
سوڭعى جىلدارى قازاقستاندا شاعىن ولشەمدى كەمەلەر قاتارىنا جاتاتىن كاتاماران, قايىق, سۋ موتوتسيكلى سياقتى ءارتۇرلى ءجۇزۋگە ارنالعان قۇرالداردى قولدانىپ سۋدا دەمالۋ كەڭ تاراپ كەلەدى. شاعىن ولشەمدى فلوتتىڭ سانى قازاقستان اكۆاتورياسىندا سوڭعى 5 جىلدا 50 پايىزعا ءوسىپ, قازىر شامامەن 30 مىڭعا جەتتى. بۇل ارادا جەرگىلىكتى تۋريستىك كومپانيالاردىڭ دا ۇلەسى بار.
جوعارىداعى مينيسترلىكتىڭ ءمالىمدەۋىنشە, سۋ قويمالارىنداعى كەمەلەردىڭ قوزعالىسى ەداۋىر جيىلەپ كەلەدى, كەمەلەردىڭ قوزعالىس جىلدامدىقتارى اسا جوعارى. سونىمەن بىرگە, مانەۆر جاساۋ ءۇشىن ەداۋىر كەڭىستىكتى قاجەت ەتەتىن سۋ سپورتىنا قىزىعۋشىلىقتىڭ ۇلعايۋى بايقالىپ وتىر. سۋ جولدارىنداعى «كەپتەلىس» تۋرالى ايتۋ ءالى ەرتەرەك, دەگەنمەن, «تەحنيكانىڭ بەرىكتىگى» جانە «كەمە جۇرگىزۋشىنىڭ ساۋاتتىلىعى» تەرميندەرى قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ باسىم تالاپتاردىڭ قاتارىنا جاتادى.
گيدروتسيكلدەر دەپ اتالاتىن سكۋتەرلەردىڭ يەلەرى سۋدا قوزعالۋدىڭ قاراپايىم ەرەجەسىن ءجيى ۇمىتادى. جەلىكپە كەمە ءجۇرگىزۋشىلەرى جەكە قاۋىپسىزدىك شارالارىن ەلەمەستەن, سۋعا ءتۇسۋشىلەرگە تىكەلەي جاقىن جەرلەردەگى جاعاجاي ايماقتارىندا قاۋىپتى مانەۆرلەر جاسايدى. مۇنداي سۋداعى اتتراكتسيوندى ساۋىقتار ادامنىڭ اجالىنا نەمەسە ءمۇگەدەك بولىپ قالۋى سياقتى قايعىلى وقيعاعا اكەپ سوعادى, دەيدى ءتيىستى ماماندار.
ال وتكەن جىلى شاعىن ءولشەمدى فلوتتا اپاتتىڭ ءوسۋى بايقالعان. ستاتيستيكا بويىنشا 14 ادام قازا تاۋىپ, 5 ادام حابارسىز كەتكەن جانە 6 ادام زارداپ شەككەن 14 وقيعا ورىن العان.
بىلتىرعى جىلدىڭ وزىندە قاراعاندى وبلىسىنداعى بالقاش كولىندە سۋ موتوتسيكلى يەلەرىنىڭ كەمەنى باسقارۋ قۇقى جوق تۇلعالارعا بەرۋ ناتيجەسىندە سۋ موتوتسيكلىمەن بولعان وقيعا سالدارىنان ەكى ادام دەنە جاراقاتىن العان جاسىرىن كولىك وقيعاسىنىڭ ەكى فاكتىسى تىركەلىپ, كلاسسيفيكاتسيالاندى. بۇدان باسقا قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ نەگىزگى سەبەبى كەمە جۇرگىزۋشىلەردىڭ نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەردى بىلمەۋى, ماس كۇيىندە كەمەنى باسقارۋى, سونداي-اق قاراپايىم قاۋىپسىزدىك ەرەجەلەرىن ۇستانباۋى بولىپ وتىر.
ەندىگى جەردە سۋعا ءتۇسۋ ماۋسىمىنىڭ باستالۋىنا بايلانىستى كولىكتىك باقىلاۋ ورگاندارى شاعىن ولشەمدى كەمەلەردى پايدالانۋ قاۋىپسىزدىگىنە ەرەكشە نازار اۋدارىپ وتىر. بىلتىرعى جىلى ازاماتتاردىڭ وبلىس ورتالىقتارىنا شىعۋعا مۇمكىندىگى بولماعاندىقتان كولىكتىك باقىلاۋ ورگاندارىنىڭ ماماندارى قىزىلوردا وبلىسى بويىنشا الىس اۋدانداردا شاعىن ولشەمدى كەمەلەردى مەملەكەتتىك تىركەۋ جانە تەحنيكالىق كۋالاندىرۋ جۇرگىزىلگەن. قاراعاندى وبلىسى بويىنشا دەمالۋ زونالارى سانى جاعىنان كوپ بولعاندىقتان وبلىس اكىمدىگىنىڭ قاۋلىسىمەن شاعىن ولشەمدى كەمەلەردى جانە ولارعا ارنالعان تۇراق بازاسىن قولدانۋدىڭ جەرگىلىكتى ەرەجەسى بەكىتىلدى جانە ىسكە اسىرىلۋدا.
جوعارىداعى مينيسترلىكتىڭ ءمالىمدەۋىنشە, كولىكتىك باقىلاۋ ورگاندارى توتەنشە جاعدايلار, اۋىل شارۋاشىلىعى جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىكتەرىمەن ءوزارا ءىس-قيمىل جوسپارىن ىسكە اسىرۋ بويىنشا بىرلەسكەن جۇمىس جۇرگىزۋدە, سۋدا بولعان وقيعالار تۋرالى حابارلاۋ جۇيەسى قۇرىلدى جانە ول جۇمىس جاساۋدا.
كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا مينيسترلىگى كولىكتىك باقىلاۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى ادىلەت بارمەنقۇلوۆتىڭ تاپسىرماسىنا ءسايكەس ناۆيگاتسيا باستالار الدىندا وڭىرارالىق كولىكتىك باقىلاۋ ينسپەكتسياسىنىڭ جانە رەسپۋبليكا بويىنشا ولاردىڭ بارلىق فيليالدارىنىڭ ماماندارىمەن جىل سايىن دەمالۋ ايماقتارىنىڭ ءجانە تۇراق-بازاسىنىڭ يەلەرىمەن نۇسقاما جۇرگىزىلەدى جانە ولاردىڭ دەربەس جاۋاپكەرشىلىكتەرى بەكىتىلمەك.
سونىمەن قاتار, كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا مينيسترلىگى كولىكتىك باقىلاۋ كوميتەتى شاعىن ءولشەمدى كەمەلەردىڭ قاۋىپسىز پايدالانىلۋىن رەتتەيتىن نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتى ازىرلەپ, ونى بەكىتۋ ءۇشىن ۇكىمەتكە جولدادى. پايدالانۋدىڭ كوپ جىلعى تاجىريبەسىن جانە شەتەل تاجىريبەسىن ەسكەرە وتىرىپ, شاعىن ولشەمدى كەمەلەردى جانە ولاردىڭ تۇراق بازاسىن قولدانۋ, تەحنيكالىق قاداعالاۋدى جۇرگىزۋ ءتارتىبى, كولىك وقيعالارىن تەرگەۋ, كەمەلەردى مەملەكەتتىك تىركەۋ جانە شاعىن ولشەمدى كەمەلەردى باسقارۋعا كەمە ءجۇرگىزۋشىلەردى اتتەستاتسيالاۋ قاعيدالارى جاڭارتىلعان.
ال رەسپۋبليكالىق «سكۋتەر» اكتسياسى جاز بويى جالعاسادى. اكتسيا بارىسىندا وڭىرارالىق كولىكتىك باقىلاۋ ينسپەكتسياسىنىڭ ماماندارى سۋ قويمالارى اۋماعىندا, ادامدار كوپ جينالاتىن جەرلەردە رەيد جۇرگىزەدى, كەمە قۇجاتتارىن, قۇتقارۋ قۇرالدارىنىڭ بولۋىن تەكسەرەدى.
وسىعان بايلانىستى ككم كولىكتىك باقىلاۋ كوميتەتى قايىقتى جالعا بەرۋ پۋنكتىنىڭ يەلەرى جالعا بەرۋ پۋنكتىن تىركەۋ كەزىندە ونى تەحنيكالىق كۋالاندىرۋعا ۇسىنۋى قاجەتتىگىن تالاپ ەتىپ وتىر. ال سۋ اكۆاتورياسىنىڭ شەكاراسى بوگەتتەرمەن, پونتوندارمەن, باكتارمەن جانە جۇزبەلى بەلگىلەرمەن قورشالۋى ءتيىس. جالعا بەرۋ پۋنكتتەرىندە ازاماتتارعا كەمەلەردى بەرۋ جۋرنالىندا كەمەنى الۋشى ازاماتتىڭ قولى قويىلعان, كەمەنى پايدالانۋدىڭ قاۋىپسىزدىك شارالارىمەن تانىسۋ باعانى بولۋى ءتيىس. كەمەنى شىعارۋ الدىندا قاۋىپسىزدىك شارالارى بويىنشا مىندەتتى تۇردە نۇسقاۋ جۇرگىزىلۋى ءتيىس. قۇتقارۋ قۇرالى بولماعان جاعدايدا ازامات قۇتقارۋ قۇرالىن تالاپ ەتۋى كەرەك.
كولىك سالاسىنداعى قولدانىستاعى زاڭنامانى بۇزۋشىلىق بايقالعان جاعدايدا زاڭدى جانە جەكە تۇلعالارعا «اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى» كودەكسكە سايكەس بەلگىلەنگەن ءتارتىپتە اكىمشىلىك ىقپالداعى شارالار قولدانىلادى.
ايناش ەسالي.
الماتى.