ەلىمىزدىڭ عىلىمي-ينجەنەرلىك قاۋىمداستىعى وتكەن كەزەكتەن تىس پرەزيدەنت سايلاۋىندا ن.ءا.نازارباەۆتىڭ كانديداتۋراسىن جاپپاي قولدادى دەپ ايتا الامىن. ونىڭ بەلسەندى دە جاسامپاز قىزمەتى بىزگە عانا ەمەس, بۇكىل الەمگە ايگىلى. ءدال قازىر نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ءوزىنىڭ قايتادان سايلانۋىنا بايلانىستى الەم ەلدەرىنىڭ, ونىڭ ىشىندە, بارلىق ءىرى دەرجاۆالاردىڭ باسشىلارىنان قىزۋ قۇتتىقتاۋ الىپ جاتقانى دا تەكتەن-تەك ەمەس. مۇنىڭ ءوزى ءبىزدىڭ پرەزيدەنتىمىزدىڭ الەمدىك دەڭگەيدەگى ساياسي جانە مەملەكەتتىك قايراتكەر ەكەنىنىڭ ايقىن دالەلى, ال ونىڭ كەزەكتى جەڭىسى – الەمدىك دەڭگەيدەگى وقيعا.
بۇل سايلاۋدىڭ قورىتىندىسى شىن مانىندە ەرەكشە: حالىقتىڭ 95,55 پايىزدىق قولداۋىن كورۋ حالىقارالىق قاۋىمداستىق ومىرىندە كەزدەسە قويمايتىنداي جاعداي. پرەزيدەنتتىكتەن باسقا ۇمىتكەرلەردىڭ وزدەرى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ داۋسىز ەل جەتەكشىسى ەكەنىن مويىنداي وتىرىپ, وزدەرىنىڭ دە ۇسىنىس-پىكىرلەرىن ايتتى. ال پرەزيدەنتىمىز بولسا, حالىق مۇددەسىنە ادالدىعىن, ادىلدىگىن بىلدىرە وتىرىپ, «ءبىز بارلىق ەسكەرتۋ, ۇسىنىستاردى ەسكەرەمىز», دەدى. ەل دەگەن ادامنىڭ ءسوزى.
نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ءبۇكىل قازاقستاندىقتار ريزا بولعانداي, الەمدىك قاۋىمداستىقتا ءوزىنىڭ ۇلكەن ابىرويلى بەدەلىن قامتاماسىز ەتكەندەي تالاي شىن ءمانىندە تاريحي جاسامپازدىق ىستەردى جۇزەگە اسىرادى. ءسوزدى ۇزاققا سوزباس ءۇشىن, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتىنىڭ تاريحتا قالاتىن ءىس-ارەكەتىنىڭ تەك بەسەۋىنە عانا تۇجىرىمداي, قىسقا عانا توقتالساق تا, ونىڭ الەمدىك دەڭگەيدەگى كەلبەتى ايقىن كورىنەدى.
1. ن.ءا.نازارباەۆتىڭ العاشقى قادامدارىنىڭ ءبىرى سەمەي يادرولىق پوليگونىن جابۋ بولدى. بۇل ءوزى كەڭەستىك زاماندا, بۇكىل الەمنىڭ تاعدىرى جاڭا ارناعا اۋىسار شاقتا, كوپ ادامنىڭ جۇرەگى داۋالامايتىن كەزدە جاسالعان ەرلىك بولدى. ءالى ماسكەۋدىڭ دەگەنى بولىپ تۇرعان كەزدە ولاردان رۇقسات, كەلىسىم سۇراماي, نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى الەمدىك ەكى ساياسي جۇيەنىڭ شارپىسقان زامانىندا, جاپپاي قارۋلانۋ باسەكەسىنە توسقاۋىل قويدى دەۋىمىز كەرەك. سونىمەن بىرگە, ن.ءا.نازارباەۆتىڭ اقش-قا ءدال وسىنداي نەۆادا پوليگونىن جابۋ جونىندە ۇسىنىس ايتۋىن الەمدىك ءوركەنيەتتى ساقتاۋ جولىنداعى باعا جەتكىزگىسىز ۇلەس قوسۋى دەسەك ءلازىم.
بۇل شىن مانىندە ۇلى ەرلىك ەدى, بۇل ءۇشىن ءبىزدىڭ پرەزيدەنتىمىز بەيبىتشىلىك جونىندەگى نوبەل سىيلىعىن الۋعا ابدەن لايىق. ول ءوزىنىڭ ساليقالى وي-ءورىسىمەن, باتىل قادامىمەن بارلىق ەلدەر مەن حالىقتاردىڭ بەيبىتشىلىك جولىنداعى تالپىنىسىنا مىقتى تۇعىر قالادى.
2. قايىرىمدى دا باتىل جۇرەكتى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى كەڭەستىك توتاليتاريزمگە قارسى قايىسپاي قارسى تۇرىپ, وتكەن عاسىردىڭ 30-جىلدارىنان باستالعان قۋعىن-سۇرگىن ماشينەسىن توقتاتتى. 1993 جىلدىڭ 14 ءساۋىرىندە جارىق كورگەن «جاپپاي ساياسي قۋعىن-ءسۇرگىن قۇرباندارىن اقتاۋ تۋرالى» پرەزيدەنت جارلىعى مىڭداعان قازاقستاندىقتاردىڭ, ءتۇرلى ۇلت وكىلدەرىنىڭ ابىرويلى اتتارىن وزدەرىنە قايتارىپ بەردى.
وسىناۋ ەرەكشە ادام تالايعا اراشاشى بولدى, تالايدىڭ تاعدىرىنا ىقپال ەتتى. سونىڭ ءبىر مىسالى – مەن ءوزىممىن. 1987 جىلى شىعارماشىلىق ينتەلليگەنتسيانىڭ رەسپۋبليكالىق اكتيۆىندە جۇرت الدىندا مەنى قورعاپ, اقتاپ الدى. قايتا قۇرۋ دەيتىن كەزەڭدە ماعان جالا جابىلعان ەدى. مەن عانا ەمەس-اۋ, مەن سياقتى تالايلارعا ارا ءتۇستى.
3. تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىندا «قازاقستاندىقتاردىڭ ۇلتتىق يدەياسىنىڭ ءمانى نەدە؟» دەگەن تۇرعىدا پىكىرتالاستار تولاسسىز ءجۇردى. كوپ ادام ەكونوميكادا دەدى, بىرەۋلەر مادەنيەتكە, قازاق تىلىنە ءمان بەردى, تاعى بىرەۋلەر نارىقتىق قارىم-قاتىناستى العا توستى... ال نۇرسۇلتان نازارباەۆ بولسا, ءوزىنىڭ كورەگەندىگىمەن قاراپايىم عانا يدەيانى – بارلىق قازاقستاندىقتاردىڭ دوستىعىن مەملەكەتتىك دارەجەگە كوتەردى. تمد ەلدەرىندە ءبىرىنشى بولىپ قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى پايدا بولدى. پرەزيدەنتتىڭ ونى قۇرۋداعى ماقساتى, ول اتقارىپ جاتقان قىرۋار جۇمىستىڭ اۋقىمى تۋرالى بىزدەر, قحا مۇشەلەرى الەمنىڭ باسقا ەلدەرىنە بارعان كەزدەرىمىزدە كەڭىنەن ايتىپ جۇردىك.
وسى رەتتە قحا بەدەلدى دەلەگاتسياسى ساپىندا ۇلىبريتانيادا بولعانىم بار. وندا اعىلشىندار قازاقستان دەيتىن ەل جايىندا عانا ەمەس, ءبىزدىڭ ەرەكشە پرەزيدەنتىمىز جايىندا, قوعامدى ۇجىمداستىرۋ جولىنداعى ونىڭ ۇيىمداستىرۋشىلىق تاجىريبەسىن كوپ سۇرادى. بىلتىر عانا استانادا وتكەن ەقىۇ سامميتىنىڭ مىسالىنان دا نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ ۇلتارالىق كەلىسىم يدەياسىن مەملەكەتارالىق دەڭگەيگە كوتەرۋگە كۇش سالىپ ءجۇرگەنىن اڭعارامىز. ال مۇنى الەمدىك قاۋىمداستىق قۇپتاپ وتىرعانى بەلگىلى.
4. ادام بەلگىلى ءبىر سەنىممەن ءومىر سۇرەدى, ونىڭ ءبىر كورىنىسى – ءدىن. ادامزاتتىڭ عاسىرلارعا سوزىلعان تاريحىندا قانشاما سوعىستار بولعان. كورشىلەر ۇرسىسىپ جاتادى, ايماق اراسىندا تالاستار بولادى, مەملەكەتتەر اراسىنداعى سوعىستار ءتىپتى ءجۇز جىلعا دا سوزىلادى. سولاردىڭ كوپشىلىگى دىنگە بايلانىستى ۋشىعادى. ءبىزدىڭ مەملەكەتىمىزدىڭ باسشىسى بۇعان دەيىن ەشكىم ويلاماعان, وركەنيەتتەر تاريحىندا كەزدەسپەگەن يدەيا – ءبىزدىڭ حالقىنىڭ ىنتىماعى جاراسقان, تۇراقتىلىق ورنىققان قازاقستان دەيتىن ەلىمىزدە الەمدىك دىندەر فورۋمىن وتكىزۋ يدەياسىن ۇسىنىپ, ونى جۇزەگە اسىردى. ءبىزدىڭ ەلىمىزگە الەمنىڭ ءار تارابىنان قازىرگى كەزدە جۇرتقا بەلگىلى بارلىق ءدىندەردىڭ وكىلدەرى كەلىپ, كەڭپەيىلدى قازاق جەرىندە بەيبىت ومىرگە, ىنتىماققا شاقىرعان كيەلى اڭگىمە قوزعالدى. بۇل اڭگىمە الەمگە ەستىلدى.
وسى جەردە دە الەمدىك جەتەكشىلەردىڭ ىشىندە ءبىرىنشى بولىپ, ازىرگە بىرەگەيى بولىپ, جەتەكشى الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر باسشىلارىنىڭ باسىن قوسىپ, ىنتىماقتاسۋدىڭ جاڭا باعىتىن ۇسىنعان نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ بۇل قادامى دا بەيبىتشىلىك جونىندەگى نوبەل سىيلىعىنا ابدەن لايىق دەپ تۇجىرىمداۋعا بولار ەدى.
5. تاريحتا ءىز قالدىرعان اتاقتى تۇلعالاردىڭ ىشىندە ءوز ءومىربايانىن تاۋەلسىز مەملەكەتتىڭ جاڭا استاناسىن سالۋمەن ورنەكتەگەندەرى سيرەك. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ باستاماشىلىعىمەن, ونىڭ كۇش-قۋاتىنىڭ ارقاسىندا ايتارلىقتاي تابيعاتى قاتالداۋ وڭىردە تاماشا قالا – استانا بوي كوتەردى. بۇگىنگى كۇنى ەڭ جاڭا مەگاپوليس بۇكىل دۇنيە ءجۇزى جۇرتشىلىعىنىڭ نازارىن وزىنە اۋدارىپ وتىر.
جاقىندا عانا وتكەن سايلاۋدا جەڭىسكە جەتىپ, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى بولىپ سايلانعان نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ الداعى قىزمەتى دە جەمىستى بولاتىنىنا, ۇلت كوشباسشىسى باستاماشى بولار يگىلىكتى ىستەر قاتارى تولىعا تۇسەتىنىنە مەن عانا ەمەس, بۇكىل رەسپۋبليكا حالقى سەنىمدى دەر ەدىم. سوندىقتان دا قازاقستاندىق عالىمدار مەن ينجەنەرلەر اتىنان ۇلت كوشباسشىسىن ونىڭ مەملەكەتىمىز بەن حالقىمىزدىڭ ءمۇددەسىنە قىزمەت ەتۋدەگى جاڭا كەزەڭدى باستاۋىمەن شىن جۇرەكتەن قۇتتىقتايمىن.
نادير ناديروۆ, قر ۇلتتىق ينجەنەرلىك اكادەميانىڭ ءبىرىنشى ۆيتسە-پرەزيدەنتى, ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى.