بۇل سپورتشىنى قازىرگى جاستاردىڭ باسىم كوپشىلىگى بىلە بەرمەيدى. سەبەبى, قازاق سپورتىندا ايتۋلى تۇلعالاردى ناسيحاتتاۋ, ولاردى تاريح شەجىرەسىنە تىركەۋ جاعى كەم سوعىپ جاتىر. تۋراسىن ايتساق, ۇلتىمىزدىڭ سپورتتىق تاريحىن ءبىر جۇيەگە ءتۇسىرۋ جاعىنان ۇياتتىمىز.
مۇرات جەكسەنبەكوۆتى حح عاسىردىڭ جەتپىسىنشى جىلدارىنىڭ باسىنان سىرتتاي ءبىلۋشى ەدىك. اللانىڭ قالاۋىمەن 1985 جىلدىڭ كۇزىندە بەتپە-بەت ءجۇزدەستىم. قاراتورى كەلگەن, وڭقاي اسىقتاي عانا ازامات ەكەن. سول تۇستا كسرو كوگالداعى حوككەيىندەگى ەڭ اتاقتى سپورتشىنىڭ ءبىرى بولسا دا ءبىزدى بالاسىنعان جوق. ول كەزدە سپورت جۋرناليستيكاسىنا ءالى توسەلە قويماعان كەزىمىز, سوعان قاراماستان, قويعان سۇراعىمىزدى بايىپپەن تىڭداپ, باۋىرىنا تارتا سويلەستى. بۇدان كەيىن دە تالاي كەزدەستىك. كوپ اڭگىمەنىڭ تيەگىن اعىتتىق. قاشان كورسەڭ دە, اڭقىلداعان, قاراپايىم قالپىنان تانعان ەمەس.
ءيا, مۇرات جەكسەنبەكوۆ سول تۇستاعى قازاق جۇرتىنا مۇلدە تاڭسىق كوگالداعى حوككەي ويىنىنان كەڭەس وداعى چەمپيوناتتارىنداعى مۇرتى بۇزىلمايتىن ەكى بىردەي رەكوردتىڭ يەسى.
ءبىرىنشى رەكوردى – كسرو بويىنشا مۇرات جەكسەنبەكوۆتان باسقا كوگالداعى حوككەيدەن 18 دۇركىن چەمپيون اتانعان باسقا ويىنشى جوق. بۇل دەگەنىڭىز تۋمىسىنان تاباندى, جاراتىلىسىنان ەرەكشە دارىندى ادامنىڭ عانا قولىنان كەلەتىن ەرلىك! سول كەزدەگى الماتىنىڭ «ديناموسى» كىلەڭ تاڭداۋلى ويىنشىلاردان جاساقتالعاندىقتان, كومانداداعى باسەكەلەستىك وتە جوعارى دەڭگەيدە ەدى. مۇرات 20 جىل بويى كەڭەس وداعىنداعى ەڭ كۇشتى كوماندانىڭ ەڭ ۇزدىك ويىنشىلارىنىڭ ءبىرى بولدى.
ەكىنشى رەكوردى – كسرو چەمپيوناتتارىندا الاڭعا ەڭ كوپ شىققان حوككەيشى كىم دەسەڭىز, ول – مۇرات جەكسەنبەكوۆ! 1971-1992 جىلدارى جەكسەنبەكوۆ الماتىنىڭ «ديناموسى» ساپىندا چەمپيونات كەستەسىنە وراي 540 ويىنعا قاتىستى (مىسالى, «دينامونىڭ» ەڭ مەرگەن شابۋىلشىسى ا.گونچاروۆ 390, اتاقتى حوككەيشى ا.مياسنيكوۆ 402, كسرو قۇراماسىنىڭ كاپيتانى بولعان ف.زيگانگيروۆ 405 رەت الاڭعا شىققان). سول كەزدەگى كوگالداعى حوككەي چەمپيوناتىندا ءار كوماندا ماۋسىم بويى 26 رەت باسەكەگە تۇسەتىن. ەندى ەسەپتەپ كورەيىك, 20 جىلدى 26 ويىنعا كوبەيتسەك, 520 ويىن بولادى. سوندا ءبىزدىڭ مۇرات 20 ماۋسىم بويى بابىن جوعالتپاي, ءار ويىندا الاڭنان تابىلىپ وتىرعان. ادام تەمىر ەمەس, كەرەك دەسەڭىز, جيىرما جىلدا اۋا رايىنا بايلانىستى تەمىر دە بابىن جوعالتۋى مۇمكىن. ال جەكسەنبەكوۆ سپورتتىق بابىن 20 جىلدان اسا ۋاقىت كسرو حوككەيىنىڭ ەڭ جوعارى تالابىنا ساي دەڭگەيدە ساقتاي بىلگەن. ماراتتىڭ ورنىنا الاڭعا شىعۋعا قانشاما ورەندەر جانىن سالىپ ۇمتىلعانىن ءدال قازىر تاپ باسىپ ايتۋ قيىن. جەكسەنبەكوۆ جاسى 41-گە كەلگەنشە 25 جاستاعى الماس قىلىشتاي جىگىتتەرگە, 30 جاستاعى تاجىريبەسى ابدەن تولىسقان, ساقا ويىنشىلارعا دەس بەرگەن جوق. وسىدان كەيىن قازاق جاستارى دوپ ويىندارىنا قابىلەتسىز, كوماندالىق سىندارعا جارامايدى, دەپ قالاي ايتۋعا بولادى.
مۇراتتىڭ بۇدان باسقا دا سپورتتىق اتاقتارى جەتەرلىك: جەكسەنبەكوۆ كوگالداعى حوككەيدەن 1982, 1983 جىلدارى قاتارىنان ەكى رەت الماتىنىڭ «دينامو» كومانداسىنىڭ كاپيتانى رەتىندە ەۋروپا چەمپيوندارىنىڭ كۋبوگىن جەڭىپ السا, 1979, 1983 جىلدارى قازاقستان قۇراماسىنىڭ ساپىندا كسرو حالىقتارى سپارتاكياداسىنىڭ ەكى مارتە جەڭىمپازى اتاندى. مۇرات 1977 جىلى دوپتى حوككەيدەن كەڭەس وداعىنىڭ چەمپيونى اتاعىنا قول جەتكىزدى. ياعني, مۇرات جەكسەنبەكوۆ – كسرو-نىڭ 19 مارتە چەمپيونى!
بۇعان قوسا, 1977-1986 جىلدارى 10 جىل بويى كسرو-نىڭ ەڭ ۇزدىك 22 ويىنشىسىنىڭ قاتارىنان تابىلدى. كەڭەس وداعى قۇراماسىندا وينادى. بەس رەت كسرو كۋبوگىن جەڭىپ الدى.
وتكەن عاسىردىڭ سەكسەنىنشى جىلدارىنىڭ ورتاسىندا قازاقتىڭ الماتى قالاسىنداعى ۇلەسى 20 پايىزدىڭ شاماسىندا ەدى. ءبىز سەكىلدى باسپاناسى جوق, باسقا ۇلتتىڭ قۋىقتاي «ۆرەميانكاسىن» جالدايتىن قازاق جاستارى سايان, مۇراتتاردى ىزدەپ, ستاديونعا بارۋشى ەدىك. عۇلاما باپكەرلەر ەدۋارد ايريح پەن قازبەك بايبولوۆتان ءتالىم العان سايان شايمەردەنوۆ, مۇرات جەكسەنبەكوۆ, سەرىك قالىمباەۆ عاجاپ ويىندارىمەن ءتانتى قىلاتىن. تۋعان ەلىمىزدە وگەي ادامداي كۇي كەشىپ جۇرگەن بىزدەر بۇل باۋىرلاردىڭ جەڭىسىمەن رۋحتانىپ, جادىراپ قايتۋشى ەدىك. بۇل ازاماتتار تەك سپورتشى عانا ەمەس, ۇلت رۋحىنىڭ شارقايراعى ىسپەتتى ەدى.
مۇرات جايىندا تاعى ءبىر قىزىقتى دەرەك: كسرو چەمپيوناتىندا باق سىناعان 14 كوماندانىڭ جەكسەنبەكوۆتەن باسقا بارلىق ويىنشىسى دوپتاياقتى وڭ جاعىنا ۇستاسا, ءبىزدىڭ باۋىر دوپتاياقتىڭ قايقى باسىن تومەن قاراتىپ, سول جاعىنا ۇستايتىن. سونىڭ وزىندە كەڭەس وداعى مەن ەۋروپانىڭ نەبىر ايتۋلى شابۋىلشىلارى تاسقامال قازاقتان تايساقتاپ تۇراتىن.
قىدىربەك رىسبەك
استانا