سۇلۋ سازدىڭ ساڭلاعى

– وۋ, ساۋىتبەك, سەن قالايسىڭ ءوزىڭ, جەتپىستىڭ بەسەۋىنە جاڭا تولعان ورازباەۆتان سۇحبات الاسىڭ دا, سەكسەندەگى  مىنا مەنەن سۇحبات المايسىڭ. الدە مەن تاقىمىڭا تولمايمىن با؟... حالقىمىزدىڭ قادىرمەندى پەرزەنتى قاراتاي تۇرىسوۆ تۋرالى ءبىز قۇراستىرعان «ازامات» كىتابىنىڭ پرەزيدەنتتىك مادەنيەت ورتا­لىعىندا وتكەن تۇساۋكەسەرىنەن كەيىن ەركەعالي اعا راحماديەۆ وسىلايشا ازىلدەپ ءتيىسىپ ەدى. «ەراعا, بۇكىل ءومىرىڭىزدى تۇگەل قامتىعان, بار سىرىڭىزدى اقتارعان كىتاپتى اينالاسى ەكى جىلدىڭ ىشىندە تولىقتاي دەرلىك جاريالاپ شىققان جوقپىز با؟ الدە ايتپاعان تاعى ءبىر اڭگىمەلەرىڭىز قالىپ پا ەدى؟», دەپ جاۋاپ قايتارعان بولىپ جاتىرمىز. راسىندا دا, تانىمال قالامگەر, جۇيرىك جۋرناليست  بولات بو­داۋبايدىڭ حالقىمىزدىڭ كورنەكتى كومپوزيتورى ەركەعالي راحماديەۆپەن سىر-سۇحباتتارىنان تۇراتىن كىتابىنىڭ تالاي تۇسىن «ەگەمەن قازاقستان» جاريالاعان ەدى. اۆتورعا «كىتاپ اتاۋلىنىڭ تىنىسى تا­رىلىپ تۇرعان مىنانداي ۋاقىتتا كىتابىڭىزدى 170 مىڭ دانامەن تاراتىپ بەردىك», دەپ جۇرگەنىمىز سودان. جاقىندا استاناداعى «فوليانت» باسپاسىنان جارىق كورگەن «تۇلعا» اتتى ول كىتاپ – قازاق مەمۋاريستيكاسىنىڭ ۇزدىك ۇلگىلەرىنىڭ ءبىرى. باستان-اياق  اۋىزەكى  اڭگىمە ىرعاعى ادەمى ساقتالعان, ونەرمەن ورىلگەن ءومىردىڭ ونەگەلى ساتتەرى, تاعىلىمدى تۇستارى تاماشا اشىلعان, عا­بيت مۇسىرەپوۆ, مۇقان تولەباەۆ, قانابەك بايسەيىتوۆ, قۇرمانبەك جانداربەكوۆ, نۇرعيسا تىلەنديەۆ, ءشامشى قالداياقوۆ, شاكەن ايمانوۆ, ءما­جى­كەن بۋتين, عاريفوللا قۇرمانعاليەۆ سىندى اسىل ازامات­تارىمىزدىڭ بيىك بەينەلەرى سوزبەن سومدالعان بۇل كىتاپتى, كەزىندە تۇگەلدەي دەرلىك قولدان وتكىزگەنىمىزگە قاراماستان, قايتادان قىزىعا وقىپ شىقتىق. مىنانداي جانتالاس ۋاقىتتا ەكى رەت وقىلعان تۋىندىنىڭ عۇمىرى ۇزاق بولارىنا سەنگىمىز كەلەدى. «تۇلعادا» ۇلتتىق مۋزىكا مادەنيەتىنىڭ كەم قويعاندا سوڭعى الپىس جىلىنىڭ سىرلى شەجىرەسى شەرتىلىپ, ادەبيەتىمىز بەن ونەرىمىزدىڭ  ءدۇيىم دۇلدۇلدەرىنىڭ تاماشا پورترەتتەرى جاسالعان. كىتاپ كەيىپكەرىنىڭ سوناۋ بالالىق شاعىنداعى ەپيزودتاردان باستاپ, بۇگىنگى كۇنگە دەيىنگى جايلاردى جىپكە تىزگەندەي ەتىپ ساقتاعان بولەكشە جادى دا, عاجاپ عۇمىرىن قازاقتىڭ قارا تىلىمەن توگىلدىرە ايتا العان اڭگىمەشىلدىگى دە, اۆتوردىڭ كەيىپكەرگە سونىڭ ءبارىن سويلەتىپ,    قاعازعا قاپىسىز ءتۇسىرىپ شىققان شەبەرلىگى دە ءتانتى ەتەدى. ءبىزدىڭ وسى العىسوزدى جازۋداعى ماقساتىمىز,  جاقسى كىتاپقا جىلى ءسوزىمىزدى ايتىپ قالۋ عانا ەمەس. ءبىزدىڭ ماقسات –  قازاقتىڭ اڭگىمەشىلدىك ءداستۇرىن دامىتا تۇسۋگە سۇحباتتىڭ  مۇمكىندىگىن بارىنشا پايدالانۋ كەرەكتىگىن جازۋشى, جۋرناليست اعايىنداردىڭ ەسىنە تاعى ءبىر سالۋ. مۇنان بۇرىن وسىنداي جولمەن, باۋكەڭ مەن ازاعاڭنىڭ اڭگىمەلەسۋىنەن  قازاق ادەبيەتىنىڭ تاماشا تۋىندىسى – «اقيقات پەن اڭىز» رومانى دۇنيەگە كەلگەنىن بارشا جۇرت بىلەدى. باياعىدا, ستۋدەنت كەزىمىزدە تاحاۋي احتانوۆتىڭ 50 جىلدىعىندا سەركە قوجامقۇلوۆتىڭ ايتقان ءسوزى ەسكە تۇسەدى. «ءسوزدى بىرەۋدىڭ ماڭدايىنا بەرەدى, بىرەۋدىڭ تاڭدايىنا بەرەدى. تاحاۋي, ءسوزدى سەنىڭ ماڭدايىڭا بەرگەن, مىنا مەنىڭ تاڭدايىما عانا بەرگەن», دەپ ەدى سوندا سەراعاڭ. سول ايتقانداي, كوكەيدەگىنىڭ ءبارىن كوڭىل­دەگىدەي ەتىپ اق قاعازعا كوشىرۋ اركىمنىڭ قولىنان كەلە بەرەر ونەر ەمەس. بۇل جايىندا كىتاپتىڭ «القيسساسىندا» ەركەعالي راحماديەۆ اۆتورعا: «كورگەن-بىلگەن نارسە كوپ. سونىڭ ءبارىن, راسىن ايتقاندا, وزىممەن بىرگە انا-ا-ۋ جاققا, باسقا دۇنيەگە الا كەتكىم كەلمەيدى. باستان كەشكەندەردى جازىپ قالدىرسام قايتەدى دەپ وتكەن جىلى ءبىراز ۋاقىت قاعازعا دا شۇقشيىپ كوردىم. جيىرما شاقتى بەت جازدىم. بىراق, جازعانىمدى ءوزىم وقىپ, ءوزىم ۇناتپادىم. اڭگىمە قاشان جاقسى ايتىلادى؟ تىڭداپ وتىراتىن بىرەۋ بولسا. ول سەنى سۇراق قويىپ, قامشىلاپ, جەتەلەپ, سۇيرەپ وتىرسا», دەپ ادەمى ايتىپتى. سول اڭگىمەلەردەن وسىنداي تاماشا تۋىندى شىققان. ونىڭ جارىق كورۋىنە ەلىمىزدىڭ ارداقتى  ازاماتى قاجىمۇرات ناعمانوۆ دەمەۋشىلىك جاساپتى. ساۋاپتى ءىس تىندىرعان. بۇگىن پرەزيدەنتتىك مادەنيەت ورتالىعىندا تاعى ءبىر يگىلىكتى ءىس-شارا ۇيىمداستىرىلعالى وتىر: قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, كسرو حالىق ءارتىسى, كومپوزيتور ەركەعالي راحماديەۆتىڭ «سۇلۋ سازدىڭ ساڭلاعى» اتالعان ءان كەشى وتەدى. شاقىرۋ بيلەتىندە «كەشتە ەركەعالي اعامىزدىڭ اسىل جارى – كلارا سماعۇل­قىزى ءان سالادى», دەپ كورسەتىلىپتى. وسىعان وراي بولات بوداۋباي كىتا­بىنىڭ كەزىندە رەداكتسيا پورتفەلىندە ىركىلىپ قالعان  مىنا ءبىر ءۇزىندىسىن دە وقىرمان نازارىنا ۇسىنعالى وتىرمىز. بىلايشا قاراعاندا وت باسى, وشاق قاسىنىڭ اڭگىمەسىن ايتقانداي كورىنەتىن وسىنداي جايلاردان دا ءداۋىر سۋرەتى, كەزەڭ كەلبەتى قالىپتاسادى. قىسقا قايىرىم ءسوز باسىنداعى ەراعاڭنىڭ قاعىتپا قالجىڭىنا   قايتا ورالساق, ەلدىككە قىزمەت ەتەتىن ەستى سوزگە ەل گازەتىنىڭ بەتىنەن قاشاندا ورىن تابىلادى دەگىمىز كەلەدى.

ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ.

كلارا: ۇيدە جۇرگەندە اكەمىز, ۇلكەن كىسىلەر ۇي­قى­دان تۇرعاندا سۋ جىلىتىپ, قولدارىنا سۋ قۇياتىنبىز, ورامال بەرەتىنبىز, دەمالىپ, ۇيىق­تاپ جاتسا, تى­سى­رى­مىزدى بىلدىرمەي, اقىرىن جۇرۋگە تى­رىساتىنبىز. ەركەعالي: كەيىن ءبىزدىڭ قولىمىزعا سۋ قۇياتىن بولدى. بىزگە ورامال بەرەتىن بولدى. حيكايامىز وسى­لاي ەلۋ جىلداي جالعاسىپ كەلە جاتىر عوي. ءشۇ­كىرشىلىك بۇعان. مەنىڭ قازىر ايتاتىندارىم دا سول حيكايانىڭ جالعاسى. سودان, ۇيلەنگەن سوڭ پاتەر جالداپ تۇ­رۋىمىزعا تۋرا كەلدى. جاڭا ايتقان مامبەت بەستىباەۆ دەگەن مەنىڭ جاقسى دوسىم ەدى, ءوزى بورلىتوبەنىڭ جا­لا­يىرى. ول وقۋعا 1950 جىلى كەلدى, مەن 1948 جىلى بار­دىم. كەرەمەت ءتاۋىر جىگىت ەدى. سودان اۋدا­نى­مىز ءبىر, تۋعان جەرىمىز, ىشكەن سۋىمىز ءبىر دەگەندەي, جاق­سى جولداس بو­لىپ كەتكەنبىز. اكەسىنەن جالقى تۋعان بالا ەدى. مەن ءماس­كەۋ­دەن وقۋ ءبىتىرىپ كەلگەن سوڭ اۋەلى كون­سەر­­ۆا­توريا­نىڭ فولكلور كا­بينەتىنىڭ مەڭ­گەرۋشىسى بو­­لىپ ىستەپ, سودان سوڭ فيلارمونيادا كور­كەم­­دىك جەتەكشى بولىپ بار­عانىمدى ايتقانمىن. مامبەت سول كەزدە فيلار­مونيانىڭ ديرەكتورى بولاتىن. سول فيلار­مو­نيا­نىڭ قو­راسىندا سالىنعان كىشكەنتاي, شاعىن عانا قوناقۇي بار ەدى, ءۇش بولمەلى. باسقا رەسپۋبليكالاردان, وبلىستاردان ارتىستەر كەلەدى عوي, كەيدە ۇكىمەتتىڭ قوناقۇيىندە ورىن بولماي قالادى, كەيدە فيلارمونيانىڭ وعان جاقسى قوناقۇي الىپ بەرۋگە اقشاسى بولماي قالادى, سوندايدا جاتاتىن. سونى ءبىر قىس بىزگە ابدەن قينالىپ, قاڭعىپ جۇرگەن كەزىمىزدە جانى اشىپ بەردى. سول جەردە ۇلكەن قىزىمىز جانارگۇل دۇنيەگە كەلدى. تالاي قيىندىقتار مەن قورلىقتى كوردىك قوي. كلارا: ءوزى جاڭا سالىنعان, كەپپەگەن, ءىشى دىم­قىل. قابىرعالارى كوگالا-كوگالا بولىپ, كوگەرىپ كەتكەن. سۋلانىپ تۇرادى. شەلەكتەگى سۋ قاتىپ قا­لادى سۋىقتان. بوسانعان سوڭ ومى­را­ۋىم ءىسىپ, وپەراتسيا جاساپ, اۋىرىپ جاتىپ قالدىم. ەركەعالي: سول ۋاقىتتا كەروگاز بولاتىن. الگى كەروگازدى كۇندىز-ءتۇنى جاعىپ قويامىز. سول جاڭاعى جانارتاي, العاشقى تۇڭعىش قىزىمىز عوي, اپام سونى الدىنا ۇستاپ الىپ, سول كەرو­گازدىڭ جا­نىندا وتىرادى. ءۇيدىڭ ازابىن كوردىك قوي. اۆتور: ءوز بالالارىڭىزعا قوسا اعاڭىزدىڭ با­لالارى جانە بار. ەركەعالي: ءيا. ولار دا كىشكەنتاي-كىشكەنتاي. ومىرزاق, ساۋلە, جانۇزاق. اۆتور: كلارا وقۋىن جاڭا بىتىرگەن, ءۇيسىز ءجۇر­گەن كەزدەرىڭىز, سوعان قاراماي اعاڭىزدىڭ با­لا­لا­رىن قوسا باعىپ جۇرسىزدەر. كلارا ول كەزدە جۇ­مىسقا تۇرىپ پا ەدى؟ كلارا: مەن كونسەرۆاتوريا بىتىرگەن سوڭ اۋەلى مەكتەپتە ىستەدىم. سودان جانارگۇل تۋدى. سوندا قويدىم جۇمىستى بىرازعا دەيىن. كەيىنىرەك كونسەرۆاتوريادا ىستەدىم. ەركەعالي: ءيا, كونسەرۆاتوريادا كىتاپحانا­شى بولدى. مارقۇم قوجامياروۆتىڭ كەزى ەدى. ءومىر بول­عان سوڭ نەشە ءتۇرلى جاعداي بولادى عوي. ونداي جاعداي ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ باسىنان ءوتتى ول ۋاقىتتا. سول كەزدە ۇيلەنگەن ادامداردىڭ ەشقايسىسىندا پاتەر بولعان جوق. بىرەن-ساران قالادا تۇراتىنداردىڭ با­لالارى بولماسا. ءبىز سياقتى ەلدەن كەلگەن نەمەسە الماتىنىڭ ما­ڭايىنداعى اۋىلداردان كەلگەن ازا­ماتتاردىڭ بار­لىعى ءۇيسىز-كۇيسىز ءجۇردى. انەۋگۇنى ايتتىم با, ايت­پادىم با؟ مەن ءبىر قالاماقى العاندا كوك بازارعا بارىپ, ۇلكەن اليۋميني استاۋ سا­تىپ الدىق. مەن سول استاۋدى كۇزەتىپ تۇرامىن. كلارا, قۇداي ساقتاسىن, دالاقتاپ شاپقىلاپ با­رىپ, انا جەردەن ءبىر قۇشاق اليۋميني قاسىق, مىنا جەردەن اليۋميني شانىش­قىلار الىپ كەلىپ, سال­دىر-گۇلدىر تاستايدى. پىشاق, توستاعان سياقتى اليۋ­مينيدەن جاسالعان تاباقتار – ءبارىن اكەلەدى. ءبارى دە اليۋميني. كلارا: ەركەعالي الگىلەرگە قاراپ تۇرىپ: «ويباي-اۋ, مىنانىڭ ءبارى كۇمىس قوي!», دەپ قويادى. ەركەعالي: «جارقىراپ تۇر, مىناۋىڭ كۇمىس قوي», دەيمىن. ادەيى كوڭىلىن كوتەرەيىن دەپ اي­تامىن عوي. بۇل ءماز بولادى. ءوزى ءۇي بولىپ, دۇنيە جيناعان, العاش ءوزى العان زاتتارى, جاساۋى عوي. بازاردان الاتىنىمىزدى الىپ بولعان سوڭ, ەكەۋمىز استاۋدىڭ ەكى قۇلاعىنان ۇستاپ, ءانىمىزدى ايتىپ, ۇيگە كەلدىك. ول كەزدە قالايى قاسىق, شانىشقى – سونىڭ بارلىعى بىزگە كادىمگىدەي دۇنيە كورىنەدى. ءار نارسە ءوز ۋاقىتىنا باي­لانىستى عوي. سول ۋا­قىتتاعى ءبىز­دىڭ ەستەتيكالىق تالعامىمىز دا سونداي عانا ءدا­رە­جەدە بولدى ما ەكەن؟! الدە اق­شانىڭ جوقتىعى ما؟ ءسويتىپ باستاعانبىز. قۇدايعا شۇكىر, بىرەۋدەن ارتىق, بىرەۋدەن كەم, ەل قاتارىنان قالعان جوق­پىز. داستارقانىمىز جينالعان جوق, وسى كلارانىڭ ار­قاسىندا ءبىزدىڭ داستارقاننان ءدام تاتپاعان قا­زاقتىڭ ۇلكەندەرى كەمدە-كەم شىعار باعىمىزعا وراي. ءبىرازدان بەرى اڭگىمەلەپ ايتىپ جۇرگەن ادامداردىڭ بارلىعى بىزبەن ارالاس-قۇرالاس بولسا, سونىڭ ءبارى وسى اپالارىڭنىڭ ارقاسى. ەلگە سىيلى تالاي ادامدار ءبىزدىڭ ۇيدەن ءدام تاتىپ قانا قويعان جوق, ۇنەمى كەلەتىن سىيلى قوناقتارىمىز بولدى. سونىڭ بار­لىعى وسى كلارانىڭ جاقسىلىعى عوي, ونىڭ ۇستىنە مەنىڭ جاعىمنان بولسىن, ءوز جاعىنان بولسىن, قاشان بولسا دا ءۇي تولعان بالا بولاتىن. سەنىڭ تۋىسىڭ اناۋ, مەنىڭ تۋىسىم مىناۋ دەپ بولىسكەنىمىز جوق. شەشەمدى ءوز قولىنان جونەلتتى, كۇتىپ, بارلىق جۇمىس­تارىن اتقارىپ دەگەن سياقتى. الدى, قولى كەڭ كلا­رانىڭ. مۇنىڭ ءبىر جاقسى جەرى سول. قۇدايعا شۇكىر, ءالى كۇنگە دەيىن ۇيدەن قوناق ۇزىلگەن ەمەس. كلارا: سوندا ەمشەكتە بالام بار, ءوزىمىز پاتەر جالداپ تۇرامىز. قوناقتار كەلگەندە ءازىر­لەگەن تاماق كەيدە وزىمە جەتپەي قالادى. ءوزىم سونداي ارىقپىن, سالماعىم وتىز جەتى-وتىز سەگىز كيلوگرامم عانا. اۆتور: كلارا, سىزدەن ءبىر نارسە سۇراعىم كەلەدى. باياعىدا, ەراعاڭ سىزگە عاشىق بولاتىن كەزدە, ءسىز بۇل كىسىگە كوركىڭىزبەن عانا ەمەس, ءان سالاتىن ونەرىڭىزبەن دە ۇناعان بولارسىز؟ كلارا: ولەڭدى مەن بالا كەزىمنەن ايتىپ ءوستىم. ۇيدە جۇرگەندە بۇرىن ىلعي ىڭىلداپ, اندەتىپ ءجۇ­رەتىن ادەتىم بار ەدى. ودان كەيىن ستۋدەنتتىك كەشتەردە ءان سالاتىنمىن. بىراق كور­كەمونەرپازدار ءۇيىر­مەسىنە بارعان جوقپىن. سونان كەيىن ەر­كە­عا­ليعا تۇر­مىس­قا شىققان سوڭ ءان سالۋدى قويدىم. ەركە­عاليدىڭ شەشەسى بار عوي قولىمىزدا, سول كىسىدەن قايمىعامىن, اۋزىمدى اشپايمىن. ەركەعالي: جاراتىلىستان داۋىسى بار عوي. بىراق ول ۋاقىتتا مەن ءان ايتاتىنىن بىلمەيتىنمىن. ءان سال دەپ ايتقان دا ەمەسپىن. كەيىن ۇيلەنگەن سوڭ, كەلە-كەلە بايقاسام, داۋىسى ءاپ-ادەمى ەكەن. كلارا: سول العاش ۇيلەنگەن كەزدە كەيدە اپام: «ءاي, سەنىڭ جاساۋىڭ قايدا؟», دەپ قويادى. «جاساۋى نەسى؟» دەپ ويلايمىن. ول كەزدە اپامنىڭ, ۇلكەن كىسىلەردىڭ الدىندا ولەڭ ايتپاق تۇگىلى, داستارقان باسىندا بىرگە وتىرىپ, تاماق ىشكەنگە ۇيالاتىنمىن. ەركەعالي: 1961 جىلدان باستاپ عابيت ءمۇسى­رەپوۆ اعانىڭ ۇيىندە بولىپ جۇردىك. وندا ۇيلەن­گەنىمىزگە ەكى-اق جىل بولعان. كلارا: مۇحامەتقالي قاسەنوۆتىڭ ۇيىندە ءبارى­مىز كوڭىلدى وتىردىق. وسى وباەۆ بار, ۇمىتپاسام, شاكەن اعاي دا بار. العاش رەت ولەڭ ايتتىم سوندا. ءبارى اۋزىن اشىپ قالىپتى. «ولەڭدى جاقسى ايتادى ەكەنسىڭ», دەپ جاتىر. ەراعاڭ مەنىڭ ءان سالعانىمدى بۇرىن ەستىمەگەن عوي, كوزى الايىپ قاراپ قالىپتى. ەركەعالي: جۇرتپەن بىرگە تىڭداپ, سول جولى ءوزىم دە تاڭعالدىم. سودان كەيىن قولداپ, رويالدە ويناپ, سۇيەمەلدەيتىن بولدىم. ءوزى ورىسشا وقىعان. قازاق اندەرىنىڭ ءسوزىن كەيدە دۇرىس بىلە بەرمەيدى, سولاردى, يىرىمدەرىن ايتىپ دەگەندەي, ءبىراز باۋلىدىم. انەۋ­گۇنى ەستىدىڭ عوي, قالاي ايتاتىنىن. جەتپىسكە كەلگەن ەلدىڭ كەمپىرى وسىلاي ايتاتىن بولسا, جامان بولمايدى. اۆتور: وتكەن جولى كونتسەرت سوڭىندا ءوزىڭىز دە: «مەن ءان سالعىزباي قويدىم, ايتپەسە حالىق ءارتىسى دەگەن اتاقتى ءوز تالانتىمەن الاتىن ەدى», دەپ ايتتىڭىز عوي. جەڭگەيگە بەرگەن سول باعاڭىز دۇرىس. كلارا: شاكەن اعا: «مىناداي ءانشىنى ۇيدە ۇستاپ وتىرعان سەن – فەودالسىڭ!», دەپ ايتۋشى ەدى. ەركەعالي: «نادانسىڭ سەن», دەيتىن ول. كلارا: كەزىندە مولودوۆ كاپەللاسىنا شاقىردى, جەكە ءانشى بول دەپ. ودان كەيىن شامعون قاجىعاليەۆ تا شاقىردى. دوس قىزىم: «جاس كەزىڭدە نەگە ولەڭ ايتپاعانسىڭ؟», دەپ سۇرايدى. مەن: «قايدا-ا, جاس كەزىمدە شاگ ۆلەۆو, شاگ ۆپراۆو – راسسترەل عوي, قازىر عانا عوي, ەندى قارتايعاندا ايتقىزىپ جۇرگەنى», دەسەم كۇلەدى. اۆتور: كلارا, ەراعاڭ العاش سىزگە ءوزىنىڭ جاقسى كورەتىنىن, سىزبەن باس قوسقىسى كەلەتىنىن ايتقاندا «ماعان شىقساڭ نە ىشەمىن, نە كيەمىن دەمەيسىڭ» دەپ ەدى عوي. كەيىن ءۇي تاپپاي قي­نالعاندا, ىشەتىن تاماققا دا اقشالارىڭىز جەتپەي قالىپ جۇرگەندە سول ايتقانىن ەسىنە سالىپ رەنجىگەن كەزدەرىڭىز بولدى ما؟ كلارا: ءبارى ادامنىڭ كوڭىلىنە بايلانىستى عوي. تۇرمىستا قيىنشىلىقتار بولعانمەن, مەندە ەش ۋا­قىتتا ەركەعاليعا رەنىش سەزىمى بولعان ەمەس. جوق­شىلىق كەزدىڭ وزىندە دە, ءبىر-ءبىرىمىزدى جاقسى كور­گەن­نەن بولار, ول قيىن­دىقتارعا مويىماي, ويناپ-ك ۇلىپ جۇرە بەرەتىنبىز. ءارى ول كەزدەگى قيىندىقتار ەلدىڭ بارىنە ورتاق ەدى عوي. اۆتور: سونداي قيىنشىلىقتاردى كورىپ ءجۇر­گەن­دەرىڭىزدە العاشقى قىزدارىڭىز جانارگۇل دۇنيەگە كەلدى؟ كلارا: ءيا, جانار­گ ۇلىمىز سول كەزدە ومىرگە كەلدى. ءوزى ەرەكشە اقىل­دى بولدى. تۋعا­نى­نا 38 كۇن بول­عاندا اپام ءبىر جولى دالادا تۇر: «ويباي, مىناۋ بالا قىز­عانعاندى بىلەدى, بىراق ەشكىمگە ايتپا, كوز تيەدى», دەي­دى. «قانە, قالاي قىزعانادى؟», دەپ سۇرايمىن عوي. «مىنانى قارا­شى», دەيدى. شو­تا­نىڭ نەمەرەسى بار. سوعان اپام: «موينىمنان قۇ­شاقتاشى», دەيدى. اناۋ قۇشاق­تاسا, تۋعانىنا 38 كۇن عانا بولعان جانارگۇل جاقتىرماي ءال­­گى بالانىڭ قولىن كا­دىمگىدەي يتەرەدى. قۇ­شاق­­تاما دەگەنى عوي. ماسكەۋدەن وقۋىن ءبىتىرىپ كەلگەن سوڭ ەر­كەعالي جۇمىس ىستەي باس­تادى. سول ۋاقىتتا تاڭ­ەرتەڭ جۇمىسقا كەت­­كەن­دە تۇسكە دەيىن تاعات تاپپاي ونى سا­عى­ناتىن بولدىم. جۇ­­­مىسقا كەتىپ بارا جاتقاندا بەتىمنەن ءسۇيىپ كەتەدى, كەشكە كەلگەندە تاعى دا قۇشاقتاپ جاتادى. ءبىر كۇنى ءبىر جول­داستارى ايتادى دەيدى: «بۇلاردا ەۆ­رەيلەردىڭ ادەتتەرى بار, كۇيەۋى تاڭەرتەڭ جۇمىسقا كەتكەندە ايەلىنىڭ بەتىنەن ءسۇيىپ كەتەدى ەكەن». سونى ايتىپ ءبارى كەيدە قار­قىلداپ كۇلەتىن. ەركەعالي اقىرىنداپ ماعان قارايدى, مەن وعان قارايمىن (كلارا جەڭگەمىز بۇلاردى كۇلە وتىرىپ ايتتى دا, وسى جەرگە كەلگەندە ءوزىنىڭ جاقسى كۇلكىسىمەن تاعى ءبىراز راحاتتانىپ ك ۇلىپ الدى).