ءححى عاسىر – ۆيرتۋالدى الەمنىڭ عاسىرى. ياعني, كومپيۋتەرلىك تەحنيكانىڭ, عالامتوردىڭ, ءتۇرلى جەلىلىك قۇرىلعىلاردىڭ دامىعان كەزى. دۇنيەنىڭ جاھاندانۋى, اقپاراتتىڭ شەكسىز تارالۋى جاسوسپىرىمدەرگە كەرى اسەرىن بەرۋدە. قازىرگى قوعامدا, اسىرەسە, جاستار اراسىندا ءورشىپ تۇرعان دەرتتىڭ ءبىرى الەۋمەتتىك جەلى ەكەنى بەلگىلى. «ۋاقىتتىڭ بوس وتكەنى – ءومىردىڭ بوس كەتكەنى» دەپ كەلگەن قازاقتىڭ قازىر دە ەكرانعا تەلمىرۋمەن ءومىرىن وتكىزىپ جاتقانى جاسىرىن ەمەس.
عالامتوردا وتىراتىن ءوسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ ساناسى وتە جىلدام وزگەرۋدە. ءارينە, ۆيرتاۋالدى الەمدە «تابىستى» بولۋعا مۇمكىندىك باردا شىنايى ومىردە كۇن كەشىپ قينالۋدىڭ قاجەتى نە؟! دوستارمەن, تۋىستارمەن ءجيى حات الماسۋ, ۇلداردىڭ شىنايى ومىردە جاقىنداۋعا, ءاڭگىمەلەسۋگە باتىلى جەتپەيتىن كوپتەگەن قىزدارمەن تانىسۋى, مۇنىڭ ءبارى جاستار ءۇشىن وتە قىزىق. جاستارعا ۆيرتۋالدى ءومىر قاتتى ۇنايدى, سەبەبى شىنايى ومىردە بارلىعى باسقاشا, الدەقايدا قيىنداۋ. بۇل تىم اسقىنىپ كەتپەگەندە, جاستاردى ۋلاماعاندا ونشا زيانى بولماس ەدى. ءبىراق بۇگىندە جاس ۇرپاق شىنايى ومىرگە بەيىمدەلمەگەن, قالىپتى ومىردە ادامدارمەن قارىم-قاتىناس, سۇحبات قۇرا المايدى, ۆيرتۋالدى قارىم-قاتىناستان ءسال الشاقتاي كەتسە, وزدەرىنە بىردەڭە جەتىسپەي تۇرعانداي سەزىنەدى. جاستاردى كومپيۋتەرسىز, تەلەفونسىز, پلانشەتسىز, تەلەديدارسىز قالدىرىپ كورىڭىز. ءبىردەن ءتۇرلى قيىندىقتار تۋىنداي باستايدى. سەبەبى, جاستار ۆيرتۋالدى الەمنەن تىس جەردە نەمەن اينالىسۋ كەرەكتىگىن بىلمەيدى. ءبىز قازاقستاندىق جانە رەسەيلىك تەلەارنالاردان كەيبىر جاستاردىڭ ەلدىڭ بولاشاعى ءۇشىن الاڭداپ, شىر-پىر بولعان جانايقايىن كورىپ ءجۇرمىز. بىراق! توڭ ءجىبىر ەمەس... قازىرگى اتا-انالارعا بالالارىنىڭ ءوزدەرىنە كەدەرگى جاساماي, ءوز پلانشەتىمەن ءوز الەمىندە وتىرعانى دۇرىس. اتا-انالار بالا وتىراتىن ۆيرتۋالدى الەم وزدەرى ويلاعاننان دا قاۋىپتى اسەر ەتەتىندىگىن ءتۇسىنبەيدى.
عالامتورعا قوسىلعان ۇيالى تەلەفون, پلانشەتتەگى جەلى بايلانىستارىنىڭ اسەرى وتە ۇلكەن. بالالار تۋعانىنان باستاپ دامىتۋ, سەرگۋ ويىنشىقتارىنا ەمەس, اتا-اناسىنىڭ ۇيالى تەلەفونىنا, پلانشەتىنە, ايپادىنا ۇمتىلۋدا. باسىندا بۇل بالاعا تەك قانا جارىق بەرەتىن, جىلجيتىن, سۋرەت كورسەتەتىن, سۋرەت سالاتىن زات سياقتى بولىپ كورىنەدى, كەيىننەن قىزىعا كەلە سول ۇيالى تەلەفونعا نەمەسە پلانشەتكە ءجىپسىز بايلانادى. بۇل ءجاسوسپىرىمنىڭ دۇنيەتانىمىنىڭ دامۋىنا, ءومىرگە دەگەن كوزقاراسىنا, قورشاعان ورتامەن بايلانىسىنا, اينالاداعى قۇبىلىستاردى سەزىنۋىنە كەدەرگى جاسايدى. كوزىنىڭ كورۋى ناشارلايدى, دەنساۋلىعىنا زيان كەلتىرەدى. بالانىڭ اسقا تابەتى بۇزىلىپ, بەلگىلى ءبىر رەجىمدەردەن اۋىتقيدى. جاسوسپىرىم كەزىندەگى زيانىن ايتىپ جەتكىزۋ مۇمكىن ەمەس. بالا وزدىگىنەن تالپىنۋ مەن ىزدەنۋدەن قالىپ, تەك دايىنعا, ءارىپ تەرسە دەگەنى الدىنان شىعاتىن ءازىر دۇنيەگە ابدەن بەيىمدەلەدى. مەكتەپتە بەرىلگەن ءۇي تاپسىرماسىن ءوزى ءىزدەنىپ, ويلاپ قۇراستىرىپ, ورىنداماعان بالانىڭ تانىم پروتسەستەرى, ياعني ويلاۋ, ەستە ساقتاۋ, قابىلداۋ قابىلەتتەرىنە دەيىن سول ءبىر ەكرانعا تاۋەلدى بولۋى – ۇلكەن ماسەلەگە اينالدى.
سوندىقتان زاتتى ورنىمەن, ۋاقىتىمەن, بەلگىلى ءبىر شەكتەۋمەن قولدانۋىن قاداعالاۋعا بالا تاربيەلەپ وتىرعان ءار اتا-انا ۇلكەن ءمان بەرگەنى دۇرىس.
تاعى ءبىر وزەكتى ماسەلە – جاستارىمىزدىڭ وسى عالامتور جەلىسى ارقىلى تانىسىپ, شاڭىراق كوتەرىپ جاتقاندىعى. ءبىز مۇنداي قۇبىلىستى قۇپتامايمىز. عالامتورمەن تانىسىپ, شاڭىراق كوتەرگەن دۇرىس ەمەس دەگەن پىكىرىمدى دە بىلدىرگىم كەلەدى. ويتكەنى, مۇنداي ماحاببات ۇزاققا سوزىلا قويمايدى. ادامدار عالامتور جەلىسىمەن ءسويلەسكەندە شىنايى كەيپىن كورسەتپەيدى, شىنايى ءسويلەسپەيدى. ءوز ويىنان ءبىر وبرازدى ويلاپ الىپ, سول وبرازعا ەنىپ الىپ, حات الماسادى. ۇل-قىزدارىمىز بەتپە-بەت كەزدەسكەن كەزدە ومىردە باسقاشا ادام ەكەن دەپ, ارالاسپاي كەتەتىندىگى دە سودان شىعار.
ارينە, ءبىز ينتەرنەتتەن تىسقارى قالا المايمىز ول ءومىردىڭ ءبىر بولشەگىنە اينالىپ كەتتى. بىراق الەۋمەتتىك جەلى ءبىزدىڭ بۇكىل الەمىمىزدى جاۋلاپ الۋىنا جول بەرمەۋىمىز قاجەت. قانداي ءنارسەنىڭ بولسىن ءوز شەگى, ءوز مولشەرى بولادى, سونى دۇرىس پايدالانا بىلگەن ءجون. جاس ۇرپاق بار ۋاقىتتارىن مونيتوردىڭ الدىندا وتكىزبەي, اۋلاعا شىعۋدىڭ, ادامدارمەن وي ءبولىسۋدىڭ دە ومىردە ۇلكەن ماڭىزعا يە ەكەندىگىن تۇسىنسە يگى.
يسابەك سەيدۋللا,
جەتىساي قالاسىنىڭ ب.مومىش ۇلى اتىنداعى
مەكتەپ-گيمنازياسىنىڭ مۇعالىمى
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى