ينتەرنەت يىرىمدەرى

بارلىق حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي

قازاقستانداعى سايلاۋعا ينتەرنەت-سايتتاردىڭ باعاسى وسىنداي

سايلاۋدىڭ تاريحي ءمانى زور تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىعىندا ءوتىپ وتىرعان  بۇگىنگى سايلاۋدىڭ تاريحي ءمانى زور. وسى ورايدا حالىقارالىق بايقاۋشىلار قا­زاق­ستانداعى پرەزيدەنتتىك سايلاۋدىڭ دايىندىعى مەن بارىسىن وڭ با­عالاۋدا. كەزەكتەن تىس  پرەزيدەنت سايلاۋى ەۋروپالىق ستاندارتتارعا سايكەس ءوتىپ جاتىر. «قازاقستانداعى داۋىس بەرۋ ۇدەرىسىن باسىنان-اياعىنا دەيىن باقىلاۋدامىز. ول ەۋروپالىق ستاندارتقا سايكەس ءوتىپ جاتىر. ءبىز داۋىس بەرۋشىلەردىڭ بەلسەندىلىگىنە تاڭدانىپ تا, قۋانىپ تا تۇرمىز» دەگەن ءسوزدى كوپتەگەن حالىقارالىق بايقاۋشىلار ايتۋدا. ولار ەشبىر زاڭ بۇزۋشىلىق بايقالماعاندىعىن اتاپ ءوتتى.   «جالعىز عانا كەمشىلىك – اۋا رايى» «ءبىزدىڭ وزىمىزدە دە, ۋچاسكەلەردە كەزدەسكەن ۇلتتىق بايقاۋشىلار دا قازىرگى تاڭدا داۋىس بەرۋدىڭ بارىسىنا نەمەسە ونىڭ ناتيجەسىنە ىقپال ەتەتىندەي ەلەۋلى ەسكەرتپەلەر كورىپ وتىرعان جوقپىز», دەپ مالىمدەدى رەسەي مەن بەلورۋسسيا پارلامەنت جينالىسىنىڭ دەپۋ­تاتى اناتولي لوكوت. «جالعىز عانا كەمشىلىك – اۋا رايى», دەپ ازىلدەدى ول. الماتىدا ءساۋىر ايى ءۇشىن تاڭدانارلىق اۋا رايى ورنا­عانى, تاڭەرتەڭنەن قالىڭ قار جاۋىپ تۇرعانى راس ەدى. سايلاۋشىلارعا بارلىق جاعداي جاسالعان پارلامەنت جينالىسىنىڭ دەپۋتاتى نيكولاي مۋساليموۆ تە سايلاۋ ۇدەرىسىنىڭ جوعارى دەڭگەيدە ۇيىمداستىرىلعانىن ايتادى. ال­ماتىداعى بەس سايلاۋ ۋچاسكەسىن ارالاپ شىققان ول «سايلاۋشىلارعا بارلىق جاعداي جاسالعانىن» اتاپ ءوتتى. قازاقستان حالقى ءوز تاڭداۋىن جاسايدى «مەن ءبارى دە جاقسى وتەدى, قازاقستان حالقى ءبىز قۇرمەتتەيتىن ءوز تاڭداۋىن جاسايدى دەپ سەنەمىن», دەدى گرەكيانىڭ بايقاۋشىلار ميسسياسىنىڭ وكىلى پاناەتيس فوتياديس. ول قازاقستانداعى سايلاۋ بۇكىل الەم ءۇشىن ماڭىزدى دەگەن ويىن ايتتى, ويتكەنى «قازاقستان – الەمدەگى ەڭ ۇلكەن ەلدەردىڭ ءبىرى, سوندىقتان مۇندا بولىپ  جاتقان جايدىڭ ءبارى بەلگىلى ءبىر دارەجەدە جۇرتتىڭ ءبارىن تولعاندىرادى». بۇگىنگى سايلاۋ  اشىق وتۋدە «بۇگىنگى سايلاۋ وتە اشىق وتۋدە, ول بارلىق حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي», دەپ مالىمدەدى تۇرىك بايقاۋشىسى ماحمۋد ۇلى­ەر (سايتتاعى نۇسقاسى – ۋلۋەر – رەد.). ونىڭ ايتۋىنشا, قا­زاق­ستانداعى سايلاۋدىڭ ماڭىزدىلىعى ەلدىڭ ورتالىق ازيا وڭىرىندەگى بولەكشە رولىمەن بايلانىستى. *** جاقسى ۇيىمداستىرىلعان اقش بايقاۋشىلارى قازاقستان پرەزيدەنتىن سايلاۋ ناۋ­قا­نىنىڭ جاقسى ۇيىمداستىرىلعانىن اتاپ كورسەتەدى, دەپ حا­بار­لا­دى بايقاۋشىلار ميسسياسىنىڭ مۇشەسى دۋگلاس الان تاۋنسەند. «بارلىق پروتسەدۋرالار نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق تالاپ­تار­­عا تولىقتاي سايكەس كەلەدى», – دەدى تاۋنسەند ال­ما­تى­داعى ال­تى سايلاۋ ۋچاسكەسىندە بولعاننان كەيىنگى ءباسپاسوز ءماس­لي­حاتى كەزىندە. اتاپ ايتقاندا ول سايلاۋ ۋچاسكەلەرىندە قاجەتتى اقپاراتتاردىڭ بارلىعى دا قولجەتىمدىلىگىمەن  ەرەكشەلەندى. «باسقا بايقاۋشىلارمەن بىرگە ءبىز بارلىق سايلاۋ پرو­تسەدۋرالارى وڭ ۇيىمداستىرىلدى دەگەن كوزقاراسقا كەلدىك». ول سونداي-اق سايلاۋ ۋچاسكەلەرىنە جاس سايلاۋ­شى­لار­دىڭ كوپ كەلگەنىن وڭ باعالادى. دۋگلاس الان سونىمەن قاتار داۋىس بەرۋ وسى دەڭگەيدە جالعاساتىن بولسا, قازاق­ستان­دىقتاردىڭ كوپشىلىگى ءوز تاڭداۋىن جاسايتىنى انىق ەكەنىن ءبىلدىردى. بەلسەندىلىك قۋانتتى قازاقستانداعى پرەزيدەنتتىك سايلاۋدىڭ ۇيىمداس­تى­رى­لۋىن گرەكيالىق بايقاۋشىلار وتە جوعارى باعالاپ وتىر. «بارلىعى ناقتى جانە ءوز دەڭگەيىندە ۇيىم­داس­تىرىلعان. مەن بارلىعىنىڭ دا كوڭىلدەگىدەي وتەتىنىنە سەنىمدىمىن. الدىن الا دايىندىق ماسەلەلەرىن ءوز باسىم وتە جوعارى باعالايمىن. ال ناقتى باعا­نى سايلاۋدان كەيىن عانا بەرە الامىن», دەدى جۋرناليستەرگە ميسسيا مۇشەسى ينگا ابگاروۆا الماتىداعى ءباسپاسوز ءماسليحاتى بارىسىندا. «داۋىس بەرۋ ۋاقىتى اياقتالۋعا جاقىن. مەنى قازاق­ستان­دىق­تاردىڭ داۋىس بەرۋگە دەگەن بەلسەندىلىگى قۋانتتى. سەبەبى, قا­زاق­ستان حالقى وزدەرىنىڭ بولاشاعىنا بەيجاي قارا­ماي­تىنىن انىق اڭعارتتى», – دەدى گرەكيا بايقاۋشىلار ميس­سياسىنىڭ مۇشەسى پاناەتيس فوتياديس. سونىمەن قاتار, ول قازاقستانداعى سايلاۋ­دىڭ بۇكىل الەم ءۇشىن ماڭىزى زور ەكەنىن اتاپ كورسەتتى. ويتكەنى, قا­زاق­ستان دۇنيە جۇزىندەگى ۇلكەن مەملەكەتتەردىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى.