مارەگە جاقىنداعان سايىن شابىستىڭ ۇدەيتىنى بار. پرەزيدەنتتىكتەن ۇمىتكەرلەردىڭ قازىرگى كۇيىن سولاي سيپاتتاۋعا بولعانداي. حالىقتىڭ بارىمەن كەزدەسىپ ۇلگەرمەيسىڭ, بىراق كوبىرەك كەزدەسۋ پارىزداي كورىنەدى. كۇنى كەشە قاراعاندىدا بولعان «تابيعات» ەكولوگيالىق وداعىنىڭ توراعاسى مەلس ەلەۋسىزوۆ ەندى الماتى جۇرتشىلىعىنىڭ اراسىندا ءجۇردى. ونىڭ سايلاۋ الدىنداعى ءىس-ارەكەتىنە زەر سالىپ وتىرعاندار بۇعان شىنىمەن-اق تاڭدانىس بىلدىرەدى.
كوپتەن بەرى كوڭىلىندە جۇرگەن ءبىر ماسەلە قىلمىستارىن وتەپ جاتقان كامەلەتكە تولماعان جاسوسپىرىمدەردىڭ ومىرىمەن تانىسۋ ەدى. سول ءۇشىن پرەزيدەنتتىكە كانديدات مەلس ەلەۋسىزوۆ لا – 155/6 دەپ اتالاتىن مەكەمەگە كەلدى. تارتىپكە قاتاڭ قارايتىن جەر – بارلىعى دا تاپ-تازا, ونداعى كەشكى مەكتەپ جاقسى جابدىقتالعان ەكەن. ارالاپ كورىپ, كوڭىلدەرى تولدى. قازىر مۇندا كانيكۋل, سودان دا ايرىقشا تىنىشتىق.
بالالارعا دەگەن مەلس حامزا ۇلىنىڭ كوڭىلى ەرەكشە. كەزىندە كومسومول ۇيىمىنىڭ جەتەكشىسى بولىپ جۇمىس ىستەگەندە دە, كەيىن ءوز ءومىرىن تابيعات قورعاۋعا ارناعاندا دا بالالارمەن قارىم-قاتىناستا بولدى. ولاردىڭ ومىرىمەن تانىس. قيىن بالالاردى ءومىر جاسايدى, ولار سول ءومىردىڭ قيىندىعىنا كەزىككەندە بۇزىلادى. ولارعا اتا-اناسىنىڭ قيىن ءومىرى اسەر ەتەدى. ەندى سولارعا باستى كومەك – ولاردى يگىلىكتى ىسكە ارالاستىرۋ قاجەت. قيىن جاعدايعا دۋشار بولعان بالا ادامي قامقورلىققا ءزارۋ. سونى ارناۋلى مەكەمەلەر دە, وندا جۇمىس ىستەيتىن ادامدار دا ويلاۋعا ءتيىس.
اتاقتى ەكولوگ وسىنداعى ءجاسوسپىرىمدەرمەن كەزدەسكەندە, ولاردىڭ ىنتا-قۇمارلىقتارىنا نازار اۋدارعاندا, ولاردىڭ دا ەكولوگيا ماسەلەسىنە جانى جاقىن ەكەنىن اڭعارىپ, سول ماسەلەنى اڭگىمەسىنە ارقاۋ ەتكەن.
– مەن كوپتەن بەرى كاسپي, ارال, بالقاش سۋ كوزدەرىن لاستانۋدان قورعاۋ ماسەلەسىمەن اينالىسىپ ءجۇرمىن, – دەپ ەكولوگ جاسوسپىرىمدەرگە وزەكتى ويىن ايتتى. – بۇل – بولاشاعىمىزدىڭ ماسەلەسى. سەندەر بەلسەنە اينالىساتىن ءماسەلە. الماتىنىڭ اۋاسى وڭالۋ ءۇشىن دە بارلىعىمىز بولىپ كوپ نارسە ىستەۋىمىز كەرەك.
وزدەرىنە كەڭ دارەجەدە ءسوز ارناعان وسى ءبىر اعايلارىنىڭ اڭگىمەسى ءجاسوسپىرىمدەرگە ۇناپ, ولاردىڭ اراسىندا ەركىن اڭگىمە ءوربىدى. ءتىپتى ولار باسقا دا كوپتەگەن ماسەلەنى ءسوز ەتىستى. اسىرەسە, سوت جۇيەسى تۋرالى اڭگىمە قىزۋ بولدى. بىرەۋلەرى قىلمىستىڭ ۇلكەن-كىشىسىنە قاراماي, بىردەي جازا قولدانىلاتىنىن دا ايتتى. وعان ەلەۋسىزوۆ تە تۇسىنىستىكپەن قاراپ, جالپى, سوتتىڭ قايىرىمدى بولعانى دۇرىس, بىراق قىلمىس جازاسىز قالماۋى كەرەك دەپ ۋاجگە شاقىردى.
– ەڭ باستى ماسەلە – قىلمىسقا اپاراتىن جولدى جابۋىمىز كەرەك, – دەدى مەلس حامزا ۇلى. – سونداي بالالار جاقسى ىسكە ارالاسسىن, تابيعاتقا قامقور بولعان بالا قىلمىسقا بارا قويمايدى.
تۇزەۋ مەكەمەسىنىڭ باسشىلارىمەن اڭگىمەسىندە پرەزيدەنتتىككە كانديدات وزدەرىنىڭ ورتاقتاسا ىستەيتىن جۇمىستارىنىڭ كوپتىگىن, وعان ءوزىنىڭ ارقاشان دا ءازىر ەكەنىن ايتتى.
* * *
قازىر پرەزيدەنتتىككە كانديدات م.ەلەۋسىزوۆتىڭ سايلاۋالدى شتابىندا دا قاربالاس ءسات. جۇرت مۇرنىنان شانشىلىپ ءجۇر. سەنىم بىلدىرىلگەن ادامداردىڭ قايسىسى قاي جەرگە باراتىنى, پرەزيدەنتتىكتەن ۇمىتكەردىڭ ءوزى قاي سايلاۋ ۋچاسكەسىندە داۋىس بەرەتىنى, جالپى سول سايلاۋ كۇنى قانداي شارالار ۇيىمداستىرىلىپ, قانداي شارالارعا قاتىساتىندارى ايقىندالىپ قانا قويماي, قايتا-قايتا پىسىقتالىپ جاتىر.
بۇل ۇلكەن ناۋقاندى قورىتىندىلايتىن دا كەز كەلگەندەي. ءسىرا, «تابيعات» ەكولوگيالىق وداعىنىڭ توراعاسى مەلس ەلەۋسىزوۆ ءۇشىن, ونىڭ سەنىمدى وكىلدەرى ءۇشىن, جالپى «حالىق ەكولوگىن» قولدايتىن قاۋىم ءۇشىن ول ايتارلىقتاي تابىستى بولعانداي. ۋاقىتتىڭ مۇمكىندىگىنە وراي پرەزيدەنتتىككە كانديدات ەلدىڭ ءبىراز ايماعىندا بولىپ, ونىڭ جۇرتپەن كەزدەسۋى بارلىق اقپارات قۇرالدارىندا جان-جاقتى كورسەتىلدى. بۇل جەردە سول رەسمي اقپارات قۇرالدارى تاراپىنان پرەزيدەنتتىككە كانديداتتىڭ بارلىعىنا بىردەي ءمۇمكىندىك بەرىلگەنى وسى سايلاۋدىڭ ايرىقشا ەرەكشەلىگى بولعانى ءوز الدىنا, ونى پرەزيدەنتتىكتەن ۇمىتكەرلەر دە ءتيىمدى پايدالاندى. سول اقپارات قۇرالدارىندا جاريالانعان, كورسەتىلگەن ماتەريالدارعا قاراپ, حالىق اراسىندا ەلىمىزدىڭ تابيعات قورعاۋشىسى جايلى ايتارلىقتاي مول ماعلۇمات تاراپ, ونىڭ جاعىمدى كەلبەتى قالىپتاستى دەگەن ءجون شىعار. سودان دا سايلاۋشىلاردىڭ ءبىر توبىنىڭ ءوز تاڭداۋى ەلىمىزدىڭ بولاشاعىنا ۇلكەن سەنىممەن قارايتىن, ونىڭ يگىلىگى ءۇشىن كۇش-جىگەر, قاجىر-قايراتىن ايامايتىن كۇرەسكەر ازامات مەلس حامزا ۇلى ەلەۋسىزوۆكە تۇسەتىنى انىق.
ماماديار جاقىپ.