امەريكالىق عالىمداردىڭ ايتۋىنشا, كۇيزەلىس تە تەمەكى شەگۋ مەن جوعارى قان قىسىمى سەكىلدى جۇرەك-قان تامىرى اۋرۋلارىنا ۇشىراتۋى مۇمكىن. عالىمدار جۇرگىزگەن زەرتتەۋ ناتيجەسىندە كۇيزەلىس ميدىڭ بەلگىلى ءبىر بولىگىنە اسەر ەتىپ, جۇرەك تالماسىنا ۇشىراۋ قاۋپىن ارتتىراتىندىعى انىقتالدى. بۇل تۋرالى "لانتسەت" (Lancet) مەديتسينالىق جۋرنالىندا جازىلدى, دەپ حابارلادى ۆۆس. اتالعان زەرتتەۋگە ميدىڭ بادامشا بولىگىندەگى بەلسەندىلىگى جوعارى, ياعني, جۇرەك تالماسىنا ۇشىراۋ قاۋپى باسىم 300 ادام قاتىسقان.
عالىمدار بۇعان دەيىن ەموتسيونالدى كۇيزەلىس پەن جۇرەك-قان تامىر اۋرۋلارىنىڭ دامۋى اراسىندا بايلانىس بار ەكەنىن انىقتاعان. بىراق ول ناقتى قالاي جۇزەگە اسىرىلاتىنى تۋرالى جازىلماعان بولاتىن.
گارۆارد ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ مەديتسينالىق فاكۋلتەتىندە جۇرگىزىلگەن جاڭا زەرتتەۋ ناتيجەسىندە انىقتالعانداي, ميدىڭ بادامشا بولىگى قورقىنىش پەن دولىلىق سەكىلدى ەموتسياعا جاۋاپ بەرەدى. ول سۇيەك كەمىگىنە بەلگى جىبەرسە, اق قان كلەتكالارى بولىنە باستايدى. بۇل ارتەريانىڭ قابىنۋىنا الىپ كەلەدى. ناتيجەسىندە, ادام جۇرەك تالماسى, ستەوكارديا, ينسۋلت اۋرۋىنا شالدىعۋى مۇمكىن. عالىمدار بۇل زەرتتەۋدى ەندى ناقتى دالەلدەۋ كەرەك دەپ وتىر. ال جۋرنالدا جاريالانعان ماقالادا ەكى زەرتتەۋ قورىتىندىلارى جالپىلاما جازىلعان.
ءبىرىنشى زەرتتەۋ كەزىندە عالىمدار 4 جىل بويى جۇرەك-قان تامىر اۋرۋىنا باقىلانعان 293 ادامنىڭ سۇيەك كەمىگىنە, كوكباۋىرى مەن ارتەرياسىنا ۋلترادىبىستىق زەرتتەۋ جۇرگىزگەن. ءدال وسى ۋاقىتتا 22 ادام اتالعان اۋرۋعا شالدىققان. سول كەزدە ولاردىڭ ميىنداعى بادامشا بولىگىندە بەلسەندىلىك جوعارى بولعانى بايقالعان.
كۇيزەلىس پەن ورگانيزمدەگى قابىنۋ پروتسەسىنىڭ اراسىنداعى بايلانىستى انىقتاۋعا باعىتتالعان ەكىنشى زەرتتەۋگە 13 ادام قاتىسىپتى. ونىڭ ناتيجەسىندە انىقتالعانداي, كۇيزەلىسكە ۇشىراعان ادامنىڭ ميىنداعى بادامشا بولىگىندە بەلسەندىلىك جوعارى بولعان. سونىمەن قاتار كۇيزەلىس بارىسىندا ارتەريادا قابىنۋ پروتسەسىنىڭ بەگىلەرى بايقالعان.
ء"بىزدىڭ العان ناتيجەلەرىمىز كۇيزەلىستىڭ جۇرەك-قان تامىرى اۋرۋلارىنا قالاي اسەر ەتەتىنىن انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ياعني, كۇيزەلىستىڭ از بولۋى تەك پسيحولوگيالىق جاعىنان عانا ەمەس, ادامنىڭ دەنساۋلىعىنا دا پايدالى بولعانى", دەيدى گارۆارد ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى احمەد تاۆاكول. ونىڭ ايتۋىنشا, ادام بويىندا ءجيى پايدا بولاتىن كۇيزەلىستى جۇرەك-قان تامىرى اۋرۋلارىن تۋدىراتىن فاكتور رەتىندە قابىلداۋ كەرەك.
اتالعان زەرتتەۋگە ءوز پىكىرىن بىلدىرگەن نيدەرلاندتاعى لەيدەن ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى يلزە بوت قازىرگى تاڭدا كۇن سايىن وتە كوپ ادامنىڭ كۇيزەلىسكە ۇشىرايتىنىن ايتتى.
"جۇمىستان كوپ سالماق تۇسەدى, ەرتەڭگى كۇنگە سەنبەستىك بولادى, كەدەيلىك تە بار. وسىنىڭ بارلىعى كۇيزەلىستىڭ ارتۋىنا اسەر ەتەدى", دەيدى پروفەسسور. ونىڭ ايتۋىنشا, دارىگەرلەر ينسۋلتتىڭ بولماۋى ءۇشىن جاعىمسىز ادەتتەردەن اۋلاق بولىپ, ىشىمدىك ىشپەي, تاماقتى كوپ ىشپەۋ كەرەك دەپ كەڭەس بەرۋ دۇرىس ەمەس. سەبەبى جوعارىداعى زەرتتەۋ كورسەتىپ وتىرعانداي, كۇيزەلىس پەن ەموتسيولنالدى قىسىم دا ادام دەنساۋلىعىنا كەرى اسەر ەتەدى.