ايىرتاۋ ايماعىندا ورنالاسقان بوتاي اۋىلىنان ەجەلگى ادامدار قونىسىنىڭ تابىلۋى الەم عالىمدارىنىڭ نازارىن اۋدارعان سەنساتسيالى وقيعا بولعانى تالاسسىز شىندىق. سەبەبى, وسى جەردى مەكەن ەتكەن ەجەلگى ادامدار جىلقىنى العاش قولعا ۇيرەتىپ, ارباعا جەككەنى, بيە بايلاپ, قىمىز اشىتقانى ارحەولوگيالىق قازبالار ارقىلى دالەلدەنگەن. تاريح دوڭگەلەگىن كەرى قاراي 2 مىڭ جىلعا شەگەرگەن الەمدىك جاڭالىقتىڭ باستاۋىندا جەرلەسىمىز, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ۆيكتور زايبەرتتىڭ ەسىمى قۇرمەتپەن اتالادى. ول بوتاي قونىسىن 36 جىل بويى تالماي زەرتتەپ كەلەدى.
ب.ز.د. ءىV مىڭجىلدىقتا پايدا بولعان ەجەلگى بوتاي ءمادەنيەتىنە تورتكۇل دۇنيەنىڭ ەرەن قىزىعۋشىلىعى بىردە-ءبىر تولاستاعان ەمەس. بىلتىر «قازاق گەوگرافيالىق قوعامى» بىرلەستىگىنىڭ باس بولۋىمەن ول تۋرالى دەرەكتى فيلم ءتۇسىرىلىپ, كانادا, دانيا, ۇلىبريتانيا, فرانتسيا ەلدەرىنەن ارحەولوگتار, گەنەتيكتەر تارتىلعان بولاتىن. تۇسىرىلىمگە ورلاندو لۋدوۆيچ, الان وۋترام, ەسكە ۆيللەرسلەۆ, ۆيكتور زايبەرت سەكىلدى تانىمال تۇلعالار قاتىسقان. كانادالىق پروديۋسەر, رەجيسسەر جانە انتروپولوگ نايوبي تومپسون جەتەكشىلىك ەتەتىن «Clearwater Documentary» تەلەۆيزيالىق كومپانياسى بىرنەشە سەريالى عىلىمي-تانىمدىق دەرەكتى فيلم ءتۇسىرۋدى جوسپارلاپ, العاشقى بولىمىندە بوتايلىقتاردىڭ جىلقىنى قالاي قولعا ۇيرەتكەنى قامتىلعان. ونىڭ پىكىرىنشە, جىلقى مەن ادام اراسىنداعى قارىم-قاتىناستىڭ تاريحى تەرىسكەيدىڭ جازىق دالاسىندا باستالىپ, ادامزاتتىڭ تاعدىرىن تۇبەگەيلى وزگەرتكەن.
ەنەوليت داۋىرىنە جاتاتىن بوتاي تۇراعى 20 گەكتار اۋماقتى الىپ جاتىر. قونىس شامامەن ءبىر عاسىردان ارتىق ۋاقىت ءومىر سۇرگەن. قازبا جۇمىستارى مۇندا جىل سايىن ءجۇرگىزىلەدى. ارحەولوگتار قىش قۇمىرالاردى, ىدىس-اياقتاردى, جىلقىنىڭ قاڭقالارىن كوپتەپ كەزدەستىرگەن.
– بىلتىر مامىر ايىندا وسى قونىستى مەكەن ەتكەن ادامنىڭ سۇيەگى تابىلدى. جەر استىنان قازىپ الىنعان سۇيەكتىڭ گەندىك اقپاراتتارى ءبۇلىنبەس ءۇشىن ارنايى زەرتحاناعا تاپسىرىلدى, – دەيدى بۇگىندە قوستاناي مەملەكەتتىك پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىندا جۇمىس ىستەيتىن ۆيكتور فەدوروۆيچ.
بەلگىلى ۇلىبريتانيالىق پولەوزوولوگ الان وۋترام دا قامبار اتا ت ۇلىگى العاش رەت بوتايدا ۇيرەتىلگەنىن, بۇل قونىس دالا وركەنيەتىنىڭ باستاۋىندا تۇرعانىن مويىندايدى.
شەتەلدىكتەر بوتاي قونىسىنداعى تۇسىرىلىمدەردى بيىل ودان ءارى جالعاستىرىپ, العاشقى تانىستىرىلىمىن كانادا, اقش, فرانتسيا, گەرمانيا ەلدەرىندە كورسەتۋدى بەلگىلەپ وتىر. قازاقستاندىق كورەرمەندەر ءفيلمدى 2018 جىلى تاماشالايتىن بولادى.
ءومىر ەسقالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى,
ايىرتاۋ اۋدانى