«تاۋەلسىزدىك ءپوليۋسى» ەكسپەديتسياسى الماتىعا ورالدى
وقىرمان ەسىندە بولسا, ءدال 1 جەلتوقسان كۇنى الماتى اۋەجايىنان ارنايى ەكسپەديتسيا انتاركتيداعا اتتانىپ كەتكەن-ءدى. اراعا 42 كۇن سالىپ «تاۋەلسىزدىك ءپوليۋسى» ەكسپەديتسياسى امان-ەسەن الماتى اۋەجايىنا سارسەنبى كۇنى تاڭ الدىندا ۇشىپ كەلدى.
وڭتۇستىك قيىردان ءوزدەرىنە اماناتتالعان تاپسىرمالاردى ابىرويمەن ورىنداپ ورالعان ەكسپەديتسيا ءمۇشەلەرىن ادەتتەگىدەي باق وكىلدەرى مەن ەكسپەديتسيا مۇشەلەرىنىڭ ەڭ جاقىن ادامدارى قارسى الدى. وتانداستارىمىزدى تاعاتسىزدانا كۇتكەندەر ارا-
سىندا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى مەن قازاقستان ۇلتتىق گەوگرافيا قوعامى» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق ءبىرلەستىگىنىڭ (QazaqGeography) وكىلدەرى بولدى.
اۋەجايعا كەلگەندەر كوماندا كوشباسشىسى, بەلگىلى الپينيست ماعجان ساعىمباەۆتى, تانىمال سپورتشىلار ءىلياس عالىمبەكوۆ, يۋري يۋشين مەن داۋلەت ءشارىپوۆتى قۋانا قۇتتىقتادى. كوزى قاراقتى وقىرمان ءاۋ باستا ەكسپەديتسيانىڭ قۇرامىندا 7 ادام بار بولعانىن بىلسە كەرەك. انتاركتيدانى بەتكە العان قازاقستاندىقتاردىڭ ءبىر بولىگى 23 جەلتوقساندا ءوز ءمىندەتتەرىن ورىنداپ, قايتىپ كەلگەن بولاتىن.
ەكسپەديتسيا قۇرامىنداعى العاشقى توپتىڭ مۇشەسى ارمان بايمۇحامەدوۆ وزدەرىنە جۇكتەلگەن تاپسىرمالاردى تياناقتى تۇردە جۇزەگە اسىرعانىن ايتتى.
– ءبىزدىڭ توپ الماتىعا 23 جەلتوقساندا كەلىپ قوندى. بۇل ەكسپەديتسيا نەگىزىنەن عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىمەن اينالىسقانىن ءبىلەسىزدەر. ال ءبىزدەن كەيىن ساپارلارى جالعاسقان, كەشە 11 قاڭتاردا عانا قازاقستانعا قايتىپ ورالعان توپقا 16 جەلتوقساندا ەل ءتاۋەلسىزدىگى تويلانىپ جاتقان كەزدە مەملەكەتتىك تۋىمىز بەن قازاقستان حالقى اسسام-
بلەياسىنىڭ بايراعىن انتارك-
تيدانىڭ ەڭ قۇزار شىڭى – ۆينسون بيىكتىگىنە قاداۋ جۇكتەلگەن بولاتىن. ال مەن س.اسفەندياروۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق مەديتسينالىق ۋنيۆەرسيتەتى اتىنان قازاقستان ۇلتتىق گەوگرافيا قوعامىنىڭ مۇشەسى رەتىندە جولعا شىقتىم. بۇل ساپارعا ءۇلكەن ىرىكتەۋ جۇرگەن. جاس عالىمدار وزدەرىنىڭ زەرتتەپ ءجۇرگەن عىلىمي جوبالا-
رى ارقىلى قازگەو ۇيىمداستىرعان بايقاۋعا قاتىستى. تاڭداۋ بىزدەرگە ءتۇستى. ءبىزدەر انتاركتيدا قۇرلىعىندا ميكروبيولوگ ءاليا ەرنازاروۆامەن بىرگە الدىن-الا ماقۇلدانعان عىلىمي جوبالار بويىنشا زەرتتەۋلەر ءجۇرگىزدىك. ەكسترەمالدىق جاعدايدا اتموسفەرانىڭ ادام اعزاسىنا اسەرىنە قاتىستى سىناقتار جاسالدى. بۇل ساپار ءوزىن ءوزى تولىعىمەن اقتادى دەپ ويلايمىن. قازىر ءوزىمىز جيناعان مالىمەتتەر بويىنشا ءبىرىنشى ەسەپ بەردىك. اقپان ايىنىڭ سوڭىنا قاراي, اتقارىلعان عىلىمي جوبالار بويىنشا تەك قازگەو-عا تولىقتاي ەسەپ بەرەمىز. سول سياقتى سۋعا قاتىستى دا قىزىقتى مالىمەتتەر جينالدى. بۇل جوسپاردا قارالماعان جوبا بولاتىن. مۇمكىندىگىنە قاراي مۇنى دا زەرتتەۋلەرگە قوسۋ قاراستىرىلۋدا, – دەدى ەپيدەميولوگ دارىگەر ارمان بايمۇحامەدوۆ.
سول سياقتى ەكسپەديتسيا ءمۇشەلەرىنىڭ ارقايسىسىنىڭ ءوزىندىك عىلىمي جۇمىستارى بار بولعانىن ايتا كەتەلىك. ياعني, ەكسپەديتسيا اياسىندا ەكولوگيا, بيولوگيا جانە ادام فيزيولوگياسى بويىنشا دا زەرتتەۋلەر جۇرگىزىلگەن. ءارينە, ايدان استام ۋاقىتتا ادام اياعى تيە بەرمەيتىن انتاركتيدا ماتەريگىندە قازگەو كومانداسى ءتۇرلى قيىنشىلىقتارعا توتەپ بەرگەنىن ماقتانىشپەن اتاپ ءوتكەن ءجون. ابدەن شىنىققان, ۇزاق تا قاۋىپتى ساپارعا ماشىقتانعان سپورتشىلارىمىز بەن جاس زەرتتەۋشىلەرىمىز وسىنىڭ ءبارىن ەڭسەردى.
وسىلايشا قازاقستاننان باستاۋ العان «تاۋەلسىزدىك پوليۋسى» ەكسپەديتسياسى ەۋروپا مەن وڭتۇستىك افريكانى باسىپ ءوتىپ, ءچيليدىڭ پۋنتا-ارەناس قالاسىنا ايالداپ, ءوزدەرىنە بەرىلگەن تاپسىرمالاردى تۇگەل ورىنداپ, تۋعان ەلگە ورالدى.
ايناش ەسالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى