شىمكەنتتىڭ ورتاسىندا ەسكى قورعان بار. قازبا جۇمىستارىن باستاعان ارحەولوگتار شىمقالانىڭ تاريحى ەكى مىڭجىلدىقتا جاتقاندىعىن ايتىپ, جۇرتتىڭ قۇلاعىن ءبىر كوتەرىپ تاستادى. جەل ءسوز ەمەس, تابىلعان كونە جادىگەرلەردىڭ سيپاتىنا, قولدانىلعان ۋاقىتتارىنا عىلىمي ساراپتاما جاساپ, وسىنداي قورىتىندىعا كەلگەن.
كونە قالا اينالاسى قۇرىلىس ماتەريالدارى سياقتى ونىمدەردى ساتۋعا اينالعان بازار بولعالى قاشان. ەگدەلەر بولماسا, كەيىنگىلەر ۋاقىتىن بىلە بەرمەيدى.
بازار ءبىر بولەك, قالا ورتاسىنداعى بيىك توبە قىزىقتىرعان بىرەۋلەر ساۋدا ورىندارى مەن ءۇي سالۋ ءۇشىن دە جەر تەلىمدەرىن العان. ىقپالدىلارى اكىمدىككە ءبيلىگىن وتكىزىپ ءجۇرىپ, جەرلەرىن زاڭداستىرىپ ۇلگەرىپتى. قالاعا كوشىپ كەلگەنىمەن, ءۇي-كۇيى جوق قولى قىسقالار ءار ساڭلاۋدان لاشىق تۇرعىزىپ العان ەدى. ارحەولوگتار دابىل كوتەرگەنگە دەيىن ەجەلگى قالا ورنىنا قىرىقشاقتى ءۇي ءتۇسىپ قويىپتى. قالا اكىمدىگى بۇل ۇيلەردىڭ جاقىن ارادا سۇرىلەتىنىن ايتقالى, وسىنداعى جۇرتتىڭ مازاسى كەتتى. تىرشىلىكتىڭ تاۋقىمەتىن كوپبالالى انالار مەن زەينەتكەرلەر كورەيىن دەپ تۇر.
ويتكەنى, قۇجاتتارىن رەسىمدەپ العاندار بولماسا, قالعانى تۇكسىز قالۋى مۇمكىن. تۇرعىندارمەن سويلەستىك. كونە قالا ۇستىنە ءۇي سالۋدىڭ قيسىنسىزدىعىن وزدەرى دە بىلەدى. بىراق, امالدارى بولماعان. ازىرگە, توعىز ءۇي سۇرىلەدى دەپ كۇتىلۋدە. الايدا, بارار جەر, باسار تاۋى جوق قولى قىسقا وتباسىلار قىستىڭ كوزى قىراۋدا بالا-شاعاسىن شۇبىرتىپ قايدا بارماق؟!
قالا اكىمدىگى ولاردىڭ جاعدايىنا تۇسىنىستىكپەن قاراپ وتىر. «بۇل ماسەلە شەشىمىن تاپقانشا باسپانانى ءسۇرۋ نەمەسە ءماجبۇرلى تۇردە كوشىرۋ جۇرگىزىلمەيدى. جۇرت دالادا قالمايدى. ءبىز الەۋمەتتىك تۇراقسىزدىقتى بولدىرماۋعا تىرىسامىز», – دەيدى شىمكەنت قالالىق جەر قاتىناستارى ءبولىمى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ناريمان قاسىمبەكوۆ.
بولاشاقتا ەجەلگى قالا ورنىنداعى 42 ءۇي بۇزىلادى. ماسەلە, مۇنىمەن بىتپەك ەمەس. وبلىس اكىمى جانسەيىت تۇيمەباەۆ ارحەولوگيالىق قازبا جۇرەتىن قالا ەتەگىندەگى بازار يەلەرىمەن سويلەسىپ, قۇرىلىس ورنىن باسقا جاققا كوشىرۋدى ۇسىنعان. كوپشىلىگى قولداۋ ءبىلدىرىپتى. ونداي جاعدايدا ەكى مىڭجىلدىق تاريحى بار ەجەلگى قالا تۋريستەر ورتالىعىنا اينالادى.
باقتيار تايجان,
«ەگەمەن قازاقستان»
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى