كەشە ءماجىلىستىڭ زاڭناما جانە سوت-قۇقىقتىق رەفورما كوميتەتى ەلىمىزدەگى «قىلمىستىق, قىلمىستىق-پروتسەستىك زاڭناماسىن ودان ءارى جاڭعىرتۋ» تاقىرىبىندا پارلامەنتتىك تىڭداۋ وتكىزدى. شاراعا ءماجىلىس توراعاسى ن.نىعماتۋلين, باس پروكۋرور ج.اسانوۆ, ىشكى ىستەر ءمينيسترى ق.قاسىموۆ جوعارعى سوتتىڭ قىلمىستىق ىستەر جونىندەگى سوت القاسىنىڭ توراعاسى ا.راحمەتۋلين مەن قوس پالاتا دەپۋتاتتارى جانە مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, پارلامەنتتىك ەمەس پارتيالار مەن ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى دە قاتىستى.
زاڭناما جانە سوت-قۇقىقتىق رەفورما كوميتەتىنىڭ توراعاسى ن.ءابدىروۆ جەتەكشىلىك ەتكەن وتىرىستا قۇتتىقتاۋ ءسوز سويلەگەن ءماجىلىس توراعاسى ن.نىعماتۋلين 467 باپتان تۇراتىن قىلمىستىق كودەكستىڭ جاڭا رەداكتسياسىنىڭ كوتەرەر جۇگى اۋقىمدى بولاتىندىعىن اتاپ ءوتتى. «تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ شيرەك عاسىرىندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ ەرەن ەڭبەك, كورەگەن ساياساتىنىڭ ارقاسىندا قازاقستاننىڭ قۇقىق سالاسى بىرىزدەندىرىلىپ, بيىك بەلەستەردى باعىندىردى. ونى الەمگە ايگىلى حالىقارالىق ۇيىمدار دا وتە جوعارى باعالاۋدا. بۇل ءبىزدىڭ ەلدە ادام قۇقى قورعالاتىندىعىن جانە ونى قولدانىستاعى زاڭدارىمىز قامتاماسىز ەتە الاتىندىعىن ايقىن كورسەتەدى. دەسەك تە, قوعامىمىزدىڭ ءوسىپ-وركەندەپ, دامىپ جاتقانى سەكىلدى, زاڭدارىمىزدىڭ دا ۋاقىت تالابىمەن ۇندەسۋى ءۇشىن جەتىلدىرىپ, تولىقتىرىپ وتىرۋىمىز قاجەت. سوندىقتان دا ءبىز بۇگىن قىلمىستىق-پروتسەستىك زاڭنامامىزدى جەتىلدىرىپ, جاڭعىرتۋ ماقساتىندا وسىنداي پارلامەنتتىك تىڭداۋ وتكىزىپ وتىرمىز», – دەدى نۇرلان زايروللا ۇلى.
ءماجىلىس توراعاسىنان كەيىن ءسوز العان باس پروكۋرور جاقىپ اسانوۆ زاڭ جوباسىنىڭ ەسكى نۇسقاسى مەن جاڭا رەداكتسياداعى قىلمىستىق كودەكستىڭ بەس نەگىزگى ەرەكشەلىگىن ەكشەپ ايتىپ, ايىرماشىلىقتارىن ءتۇسىندىرىپ بەردى. ونىڭ ايتۋىنشا, ەلىمىزدىڭ زاڭناماسىن ىزگىلەندىرۋدىڭ ناتيجەسىندە قول جەتكىزىلگەن وڭ كورسەتكىشتەر از ەمەس كورىنەدى. «سونىڭ ءبىرى – جالپى قىلمىس جاساعانى ءۇشىن جازا تاعايىنداۋ كولەمى بۇگىنگى تاڭدا 30 پايىزعا تومەندەدى. ماسەلەن, بۇرىندارى ۇساق ۇرلىعى ءۇشىن قاماۋعا وتىرعىزىلاتىن بولسا, قازىر ونىڭ بالامالى جازالاۋ تۇرلەرى كوپ. ياعني, ۇساق-تۇيەك ءارى اسا قاۋىپتى ەمەس دەپ تانىلعان قىلمىسكەرگە قوعام مەن وتباسىنان وقشاۋلانباي-اق, تۇزەلۋ مۇمكىندىگى بەرىلەدى. مىنە, زاڭنىڭ ىزگىلەندىرىلۋى بىزگە وسىنداي جاعدايلار جاساۋدا», – دەدى جاقىپ قاجمان ۇلى.
سونداي-اق, باس پروكۋروردىڭ مالىمەتىنشە, قازاقستاندا «تۇرمەدەگىلەردىڭ سانىن قىسقارتۋ بويىنشا 10 قادام» جوباسى اياسىندا ەلىمىزدە تەمىر تورعا توعىتىلعانداردىڭ سانى 30 پايىزعا دەيىن ازايىپتى. ناتيجەسىندە, الەمدىك تۇرمە رەيتينگىندە قازاقستان 30-شى ورىننان 62-ءشى ورىنعا تومەندەگەن.
پارلامەنتتىك تىڭداۋدا بايانداما جاساعان ىشكى ىستەر ءمينيسترى قالمۇحامبەت قاسىموۆ بولسا, قىلمىستىق كودەكستىڭ زامان تالابىنا ساي جەتىلدىرىلىپ, ىزگىلەندىرىلۋىن اڭگىمەگە ارقاۋ ەتتى. ونىڭ سوزىنشە, كەيبىر زاڭداردىڭ گۋمانيستىك ماڭىزدىلىعى جوعارىلاعانىمەن, قۇقىق قورعاۋشىلار قاۋىمى تاجىريبە جۇزىندە كەرەعار جاعدايلارعا تاپ بولىپ جاتاتىن كورىنەدى. ماسەلەن, جاڭا نورماعا سايكەس, وتباسىنىڭ مازاسىن العان جانجالقوي ادامدى پوليتسەيلەر ءۇش ساعاتتان ارتىق ۇستاي المايدى. ال ىشىمدىككە تويعان ول, پوليتسەيلەردىڭ ءۇش ساعاتتىق «قاماۋىنان» كەيىن ءوزىنىڭ «باياعى اۋەنىنە» قايتا باسۋى بەك مۇمكىن. سول سياقتى, وتباسىنداعى سوققىعا جىعۋ مەن ۇرىس-كەرىس سىندى تۇرمىستىق جانجالداردى قىلمىستىق «استارىنان» اجىراتۋ, زاڭ مازمۇنىن ادامگەرشىلىككە جاقىنداتقانىمەن, وقيعا سالدارىنان كىسى ءولىمىنىڭ كوبەيگەندىگى راستالعان.
وسىلايشا, زاڭ جوبالارىنىڭ استارىن بۇگە-شىگەسىنە دەيىن اشىق تالقىلاعان پارلامەنتتىك تىڭداۋدىڭ ماقساتى – قىلمىستىق ادىلەت سالاسىنداعى كودەكستەردى قولدانۋدىڭ جاي-كۇيىن جان-جاقتى قاراۋ بولاتىن. ويتكەنى, اتالعان زاڭنامالىق اكتىلەردەگى ولقىلىقتاردى انىقتاۋ مەن ولاردى ودان ءارى جەتىلدىرۋ جولدارى بەس ينستيتۋتسيونالدىق رەفورمانى ىسكە اسىرۋ جونىندەگى «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىندا اتاپ كورسەتىلگەن.
نۇرلىبەك دوسىباي,
«ەگەمەن قازاقستان»