دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ دەرەكتەرىنە قاراعاندا, جىل سايىن جول-كولىك اپاتىنان 1 ميلليوننان استام ادام قازا تابادى ەكەن. ءبىزدىڭ ەلىمىزدە دە بۇل ماسەلە بارىنشا وزەكتى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى باس پروكۋراتۋراسىنىڭ قۇقىقتىق ستاتيستيكا جانە ارنايى ەسەپكە الۋ جونىندەگى كوميتەتى-
ءنىڭ مالىمەتتەرىنە سايكەس, ءۇستىمىزدەگى جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىجىلدىعىنىڭ وزىندە-اق ەلىمىزدىڭ جولدارىندا 7901 جول-كولىك وقيعاسى تىركەلىپ, وندا 11 038 ادام زارداپ شەكەن, ونىڭ ىشىندە 910 ادام قازا تاپسا, سونىڭ 84-ءى بالالار. تالداۋ كورسەتكەنىندەي, جول-كولىك وقيعالارىنىڭ 90%-دان استامىنىڭ سەبەپكەرى «ادام فاكتورى», ياعني جول ءجۇرۋ ەرەجەلەرىن ورەسكەل بۇزاتىن جۇرگىزۋشىلەردىڭ قاتەلىكتەرى بولىپ وتىر.
بۇگىنگى تاڭدا جاياۋ جۇرگىنشىدەن جۇرگىزۋشىگە دەيىنگى جول قوزعالىسىنىڭ بارلىق قاتىسۋشىلارىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان كەشەندى شارالار قابىلداۋ قاجەت. بىزدە ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ ماۋسىم ايىنان باستاپ جۇرگىزۋشى كۋالىگىن بەرۋ ءۇشىن ەمتيحاندار تاپسىرۋ ءتارتىبى وزگەردى. قازىر ءتيىستى وقىتۋ ورتالىقتارى ازايدى, ەندى ادامدار ەمتيحاندارعا ءوز بەتىنشە دايىندالىپ, ءجۇرگىزۋشى كۋالىگىنە ەمتيحان تاپسىرۋىنا بولادى. ناقتىراق ايتقاندا, اتالعان نورما جەڭىل اۆتوكولىكتەر مەن موتوتسيكل جۇرگىزۋ كۋالىگىن الۋعا قاتىستى.
ساراپشىلار مەن مامانداردىڭ پىكىرى بويىنشا, مۇنداي جاڭالىق جول قاۋىپسىزدىگىنە تەرىس اسەرىن تيگىزدى. كەشەندى ەمەس, سيتۋاتسيالىق سيپاتقا يە بولاتىن ەمتيحان دايىندىعى جوق جۇرگىزۋشىنى انىقتاي الماۋى مۇمكىن. اۆتوكولىكتى جۇرگىزۋدىڭ تەوريالىق جانە ءتاجىريبەلىك جاقتارى بار وقىتۋ ورتالىقتارىنداعى وقۋ عانا كورسەتىلگەن قاۋىپتەردى تومەندەتىپ, جولدا ءجۇرۋ مادەنيەتىنىڭ دەڭگەيىن جوعارىلاتا الادى. بۇل كوزقاراستى ىشكى ىستەر ورگاندارىنىڭ وكىلدەرى دە قۇپتايدى. بىراق ولار ۇكىمەتكە سىلتەمە جاساپ, جاعدايدى تۇزەتە الماي وتىر. كەز كەلگەن كولىك – بۇل جوعارى قاۋىپتى قۇرال, سول سەبەپتى بولاشاق جۇرگىزۋشىلەردى دايىنداۋ كەزىندە ءاردايىم باقىلاۋ بولۋى قاجەت.
وسىدان بۇرىن ءبىر توپ سەنات دەپۋتاتى ۇكىمەتكە ءتيىستى وقىتۋ ورتالىقتارىنداعى وقۋسىز ءجانە ەمتيحان تاپسىرماي جۇرگىزۋشى كۋالىكتەرىن بەرۋدى بولدىرماۋ, سونداي-اق جۇرگىزۋشىلەردى ساپالى وقىتۋ جانە وقۋ ۇدەرىسىنە نەمقۇرايلى كوزقاراستى جويۋ ماسەلەسى بويىنشا 2016 جىلعى 22 ساۋىردە دەپۋتاتتىق ساۋالمەن جۇگىندى. الايدا, كورسەتىلگەن شارالاردى قابىلداۋدىڭ ورنىنا, بۇل ماسەلەدەگى ءىستىڭ جايىن وزگەرتپەيتىن مانەردەگى جاۋاپ الىندى, ياعني وقۋ ورتالىعىندا وقىماي-اق جۇرگىزۋشى كۋالىگىنە ەمتيحان تاپسىرۋ بۇرىنعىسىنشا جالعاسىپ كەلەدى.
حالىقارالىق تاجىريبە كورسەتكەنىندەي, ءوز بەتىمەن دايىندىق تاجىريبەسى رەسەيدە 1993 جىلى ەنگىزىلدى, بىراق 2014 جىلى كولىكتى جۇرگىزۋ قۇقىعىن الۋعا ەمتيحان تاپسىرۋ ءتارتىبىن قاتاڭداتۋ شارالارىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن ەمتيحاندى ەكستەرن تۇرىندە تاپسىرۋدى الىپ تاستادى. گەرمانيادا ەمتيحان تاپسىرۋ كەزىندە اۆتومەكتەپتەن انىقتاما كورسەتۋ قاجەت, ال اقش, ۇلىبريتانيا جانە فرانتسيادا جول ءجۇرۋ ەرەجەسىن كاسىبي-نۇسقاۋشىدان ۇيرەنگەندىگى تۋرالى قۇجات تالاپ ەتىلەدى.
بىزگە دە جۇرگىزۋشىنىڭ دايىندىعى مەن جاۋاپكەرشىلىك دەڭگەيىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان كەشەندى شارالار قابىلداۋ كەرەك. ونسىز جول-كولىك اپاتىن ازايتۋ مۇمكىن ەمەس.
اقان بيجانوۆ,
سەنات دەپۋتاتى