جاڭگىر مەكتەبىنىڭ ءتالىمى

1841 جىلدان بەرى ساباقتاستىعىن ۇزبەي كەلەدى سوناۋ ون توعىزىنشى عا­سىر­­دىڭ ءبىرىنشى جارتىسىندا, دالىرەك ايتقاندا, 1841 جىلى وردا تو­پىراعىندا قازاق دا­لا­سىنداعى تۇڭعىش مەكتەپ اشىلعانىن بۇگىندە بىرەۋ ءبىل­سە, بىرەۋ بىلە بەرمەيدى. ونىڭ ەسەسىنە قازاق توپىراعىنداعى العاشقى مەكتەپتىڭ پايدا بولۋى پەداگوگ-اعارتۋشى ىبىراي ءالتىنساريننىڭ ەسىمىمەن بايلانىستىرىلىپ كەلدى.  ال 1841 جىلى وردا جەرىندە بوي كوتەرگەن مەكتەپتى ءوز قولىمەن قۇ­ر­عان قا­زاق حاندارىنىڭ سوڭعى تۇياعى جاڭگىر ەكەنى ارحيۆتىك دەرەك­تەردەن بەلگىلى. ال سول جىلى ىبى­راي ال­تىن­ساريننىڭ دۇنيەگە جا­ڭادان كەلگەن كەزى ەدى. وتكەن اپتادا بوكەي ورداسى اۋدانىندا وسى مەكتەپتىڭ 175 جىل­دىعى سالتاناتتى تۇردە اتا­لىپ ءوتتى. تاريحي دەرەكتەر اتال­عان مەكتەپتىڭ سول كەزدە كورنەكى ءارى ەڭسەلى عيماراتتاردىڭ ءبىرى بول­عانىن ايعاقتايدى. مۇن­دا­عى ەكى سىنىپتىق مەكتەپ 1905 جى­لى ءتورت سىنىپتىق قالا­لىق مەك­تەپكە اينالعان. كوپ كەشىك­پەي وسى قالالىق مەكتەپتىڭ جانىنان مۇعالىمدەر دايارلايتىن پەداگوگيكالىق كۋرس اشىلعان. جاڭگىر حان مەكتەبى سول كەزدە قازاق دالاسىن مەكەندەيتىن اعايىن­دارىمىزدىڭ ءوڭى تۇگىل تۇسىنە كى­رىپ كورمەگەن شەكتى اسپاپتار ور­كەسترىمەن, حورىمەن, سونداي-اق باي كىتاپحاناسىمەن ەرەكشەلەنگەن. 1826 جىلى وردانى نۋ ور­مانعا اينالدىرۋ ماقساتىندا تال-تەرەكتەر شانشىعان كەزدەن-اق جاڭگىر حان مەكتەپ اشۋدى ويلاستىرا باستاعان ەكەن. بۇل ءول­كە تۇڭعىشتار مەكەنى دەپ تەككە ايتىلماعان. جاڭگىر مەكتەبىندە شاڭگەرەي بوكەەۆ, عۇمار قاراش, سەگىز ءتىلدى ەركىن مەڭگەرگەن پوليگ­لوت عابدولعازيز مۇساعاليەۆ, رەسەي گەوگرافيالىق قوعامىنىڭ مەدالىمەن ماراپاتتالعان تۇڭ­عىش قازاق مۇحامەدسالىق با­باجانوۆ, سونداي-اق ماقاش پرا­ۆيتەل, باق­تىگەرەي قۇلمانوۆ سەكىلدى تۇلعالار تاربيەلەنگەن. بۇدان بەرىدەگى تايىر جاروكوۆ, قاي­رات جۇماعاليەۆ, جانعالي نا­بيۋللين, عايساعالي سەيتاق سىندى قازاقتىڭ بەلگىلى اقىن-جازۋ­شىلارى وقىعان مەكتەپتەن ءالى دە تالاي تالانتتار دۇنيەگە كەلە بەرەتىنىنە ەشقانداي كۇمان جوق. وسى ارادا جاڭگىر حان مەكتە­بىنە تۇڭعىش رەت ۇستازدىق ەتكەن كىم بولدى ەكەن دەگەن زاڭدى ساۋال تۋىندايدى. بۇل تاريحي تۇلعا جاڭگىر حان مەكتەبىنىڭ تۇڭعىش مۇ­عالىمى ءارى مەڭگەرۋشىسى, ۇلتى ورىس كونستانتين ولدەكوپ بولىپ شىق­تى. ول بوكەي ورداسىنداعى قازاق بالالارىنا ورىس ءتىلىن ۇيرەتكەن. جاڭگىر حان مەكتەبىنىڭ 175 جىلدىعىنا ارنالعان سالتاناتتى شارالار اياسىندا جاڭگىر مەكتەبىنىڭ قابىرعاسىنا وعان ەسكەرت­كىش تاقتا ورناتىلدى. تەمىر قۇسايىن, «ەگەمەن قازاقستان» باتىس قازاقستان وبلىسى, بوكەي ورداسى اۋدانى, حان ورداسى اۋىلى