«جولاۋشىلار تاسىمالى» اق وسىعان قول جەتكىزبەك
حالىقتىڭ جاعدايى جاقسارىپ, بارىس-كەلىس كوبەيگەن سايىن تەمىرجولداعى جولاۋشىلار تاسىمالىنىڭ ماڭىزى ارتا تۇسكەندىگى سەزىلەدى. ويتكەنى تەمىرجول ۆوكزالدارىنداعى ادامدار قاراسى جىلدان جىلعا مولايا تۇسۋدە. ەندەشە ولارعا قىزمەت كورسەتۋدى جاقسارتۋ ىسىندە قانداي جاڭالىقتار بار؟ بۇرىنعى كەمشىلىكتەردى ەڭسەرۋ باعىتىندا قانداي شارالار قولعا الىنۋدا؟ وسىنىڭ بىلمەك بولىپ «قازاقستان تەمىر جولى» ۇك» اق-تىڭ «جولاۋشىلار تاسىمالى» اق باسقارما توراعاسى (پرەزيدەنتى) نۇرداۋلەت قيلىبايدى اڭگىمەگە تارتقان ەدىك.
– نۇرداۋلەت يگىلىك ۇلى, جولاۋشىلار مەن ولارعا قىزمەت كورسەتەتىن پويىزدار قاراسىنىڭ مولايعاندىعىنا, ۆاگونداردىڭ جىلدان جىلعا جاڭالانا تۇسكەندىگىنە قاراپ, سىزدەردىڭ قىزمەتتەرىڭىزدەن وڭعا باسقان كۇرت وزگەرىستەردى بايقاعاندايمىز. وسى جايىندا ءوزىڭىز نە ايتار ەدىڭىز؟
– راسىندا دا ەلىمىزدە جاڭا تەمىرجولدار سالىنىپ, پويىزدار قىزمەتى جاقسارعان سايىن ونىڭ قىزمەتىن پايدالانۋشىلار قاتارى دا جىلدان جىلعا ارتىپ كەلە جاتقاندىعى بايقالادى. ءوزىڭىز ايتقانداي, كوپتەگەن جولاۋشىلار مۇنىڭ كوزگە ۇرىپ تۇرعان شىندىق ەكەندىگىن جاقسى بىلەدى. وسىنىڭ جاقسى ءبىر مىسالى رەتىندە مىنا ءبىر فاكتىنى كەلتىرە كەتسەم ارتىق بولماس. ەگەر 2005-2006 جىلدارى ءبىزدىڭ كومپانيامىز 15 ميلليون جولاۋشى تاسىمالداسا, ۇستىمىزدەگى جىلى بۇل كورسەتكىش 20 ميلليون ادامعا جاقىندادى. ياعني جولاۋشىلار سانى 30 پايىزدان استام ءوستى. مۇنىڭ ءوزى ءبىزدىڭ كومپانيامىزدىڭ باسەكەلەستىك قابىلەتى مەن ءوسۋ الەۋەتىنىڭ مول ەكەندىگىن كورسەتسە كەرەك.
ارينە, ءبىزدىڭ قىزمەتىمىزدى پايدالاناتىن جولاۋشىلار سانىن مۇنان دا وسىرە تۇسۋگە بولار ەدى. بىراق وكىنىشكە وراي, ءبىزدىڭ اۋماعىمىز ارقىلى وتەتىن كەيبىر حالىقارالىق پويىزدار, ياعني شەتەلدىك قىزمەت كورسەتۋشىلەر بيلەت باعاسىن قىمباتتاتىپ جىبەردى. ءبىزدىڭ ورتاق ىسىمىزگە وسى جاعدايدىڭ دا اسەر ەتكەندىگىن جاسىرۋعا بولمايدى.
دەگەنمەن ءبىزدى ءبىر قۋاندىراتىنى جولاۋشىلار اراسىندا ءبىزدىڭ «تۇلپار-تالگو» ۆاگوندارىنىڭ قىزمەتىن پايدالانۋعا ۇمتىلۋشىلاردىڭ ارتىپ وتىرعاندىعى. ماسەلەن وسى ۆاگوندارعا مىنەتىن جولاۋشىلار سانى 2015 جىلمەن سالىستىرعاندا ەكى ەسە ارتا تۇسكەندىگى بايقالادى.
– بۇعان قالاي قول جەتكىزدىڭىزدەر؟
– «تۇلپار-تالگو» ۆاگوندارىنىڭ قىزمەتىن پايدالانعىسى كەلەتىن جولاۋشىلاردىڭ ەلەۋلى بولىگىنە بىرقاتار قولايلى جەڭىلدىكتەردى ۇسىندىق. مۇنداي ادامداردىڭ قاتارىندا سوعىس ارداگەرلەرى (جەڭىلدىك كولەمى – 99 پايىز), مۇگەدەكتەر (جەڭىلدىك – 50 پايىز), زەينەتكەرلەر, كوپ بالالى انالارعا, ستۋدەنتتەر بار (ولارعا جەڭىلدىك – 30 پايىز). سونداي-اق «تۇلپار-تالگو» ۆاگوندارىنا ەرتەرەك بيلەت ساتىپ العان بىلايعى ازاماتتارعا دا ۇلكەن جەڭىلدىكتەر ۇسىندىق. ۇلكەن دەيتىن سەبەبىم, ەگەر جولاۋشى بيلەتتى ءوزى ساپارعا شىعاتىن كۇننەن كوپ ەرتەرەك ساتىپ الاتىن بولسا, وعان ساتىلاتىن مۇنداي بيلەتتىڭ قۇنى ءجاي ۆاگوندار باعاسىنان دە تومەنىرەك بولىپ شىعادى. ءسويتىپ جولاۋشى قانداي پويىزعا ءمىنۋ جونىندە كۇنى بۇرىن تاڭداۋ جاسايتىن وتىرىپ, «تۇلپار-تالگو» ۆاگونىن قالاسا, ول ءوزىنىڭ باراتىن جەرىنە جاي پايىزدارعا قاراعاندا جىلدامىراق قانا ەمەس, سونىمەن قاتار ارزان باعامەن دە جەتەدى.
ماسەلەن, استانا – قىزىلوردا باعىتىندا جۇرەتىن «تۇلپار-تالگو» ۆاگونىنىڭ كۋپەسىنە مۇگەدەكتەر ءۇشىن بيلەتتىڭ قۇنى 5,3 مىڭنان 9,8 مىڭ تەڭگە ارالىعىندا تۇرادى. ال ستاندارتتى پويىزداعى وسى بيلەتتىڭ قۇنى 10,3 مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى. دەمەك, مۇگەدەك ادام ءۇشىن جاي پويىزدان گورى تالگومەن جۇرگەن الدەقايدا ءتيىمدى. سونداي-اق, زەينەتكەرلەر, جاستار, كوپ بالالى انالار ءۇشىن دە باسقا پويىزدارعا قاراعاندا «تۇلپار-تالگو» بيلەتى وسىنشاما مولشەردە الدەقايدا ارزانىراق.
مىنە, وسىنداي تيىمدىلىگىنە بايلانىستى قازىرگى كۇنى «تۇلپار-تالگو» ۆاگوندارىمەن جۇرۋشىلەر قاتارى ۋاقىت وتكەن سايىن ارتىپ كەلەدى. بۇل ءبىزدىڭ كومپانيامىزدىڭ قارجىلاي قولداۋعا مۇقتاج ازاماتتارعا ۇسىنىپ وتىرعان الەۋمەتتىك باعىتتاعى جاقسىلىعى جانە ەلىمىزدە سوڭعى جىلدارى پايدا بولعان جولاۋشىلار تاسىمالىنداعى جايلى سەرۆيستىك قىزمەتكە حالىقتىڭ قالىڭ بولىگىنىڭ قولىن جەتىمدى ەتۋ باعىتىندا اتقارعان ۇلكەن ءبىر جۇمىسى بولىپ وتىر.
– ارينە, سەرۆيستىك قىزمەت جايلى, باعا تومەن بولعان سايىن كەز كەلگەن قىزمەت كورسەتۋ سالاسىندا وعان دەگەن سۇرانىستىڭ ارتا تۇسەتىندىگى بەلگىلى. ويتكەنى بۇل نارىق زاڭى. ال سىزدەر ءوسىپ كەلە جاتقان وسى حالىق سۇرانىسىن وتەۋگە ازىرسىزدەر مە؟
– ارينە, كومپانيانىڭ قولىنداعى ۆاگوندار پاركىن جاڭارتىپ قانا قويماي, «تۇلار-تالگو» سەكىلدى جۇيرىك ۆاگوندار قاتارىن ارتتىرا بەرمەسەك, تۇبىندە ءبىزدىڭ سۇرانىستان كەيىن قالىپ قويۋىمىز ابدەن مۇمكىن. سوندىقتان بۇل ماسەلەنى دە كۇن ىلگەرى ويلاستىرۋ ۇستىندەمىز. ماسەلەن 2012 جىلدان باستاپ 436 جولاۋشىلار ۆاگونىن ساتىپ الدىق. بيىلعى جىلى 149 «تۇلپار-تالگو» ۆاگونىن ساتىپ الۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. بۇل ۆاگونداردىڭ جەكەلەگەن قىزمەتتىك كورسەتكىشتەرى يسپانيا جانە باسقا ەلدەردەگى سىناق ورگاندارىندا سىننان ءوتىپ, ولاردىڭ وڭ باعاسىنا يە بولدى. ەندى ءوز ەلىمىزدە بەتباقدالا توسىندە ديناميكالىق سىناقتان وتۋدە. سىناق بارىسىنداعى قازىرگى كورسەتكىشتەرى جامان ەمەس. بىلايشا ايتقاندا, قويىلاتىن ستاندارتتىق تالاپقا سايكەس كەلۋدە. سوندىقتان كوپ ۇزاماي بۇل ۆاگوندار ءتيىستى سەرتيفيكاتقا يە بولعاننان كەيىن ءبىزدىڭ قولىمىزعا ءتيىپ, حالىق يگىلىگى جولىندا قىزمەت كورسەتە باستايتىن بولار دەپ ويلايمىن. ءبىر اتاپ وتەر ماسەلە بۇل جاڭا ۆاگوندار العاشقى «تۇلپار-تالگو» ۆاگوندارىنا قاراعاندا ءارى بيىك, ءارى كەڭ. قولايلىلىق جاعىنان باسقا دا ارتىقشىلىقتارى بار. ول ارتىقشىلىقتاردى جولاۋشىلار لايىقتى باعالايتىن بولار.
جالپى كومپانيامىز 2020 جىلعا دەيىن 603 جاڭا ۆاگوندى ساتىپ الۋدى جوسپارلاپ وتىر. ەگەر تاياۋداعى ءۇش-ءتورت جىلدىڭ ىشىندە وسى كورسەتكىشكە قول جەتكىزەتىن بولساق, وندا ءبىزدىڭ ۆاگوندار پاركى ەداۋىر جاڭارىپ قانا قويماي, جولاۋشىلارعا كورسەتىلەتىن قىزمەت ساپاسى دا ارتا تۇسەتىن بولادى. ءبىز جولاۋشىلاردىڭ وسكەلەڭ سۇرانىسىن وسىلايشا قاناعاتتاندىرماقپىز. وسى جولدا ويلاستىرىپ, جۇزەگە اسىرۋعا دەن قويىپ وتىرعان باسقا دا شارالارىمىز از ەمەس.
– قىزمەت ساپاسى دەمەكشى, جاقىندا باس پروكۋراتۋرا تاراپىنان سىزدەردىڭ كومپانيالارىڭىزدىڭ كەيبىر پويىزدارى سىنعا ۇشىراعاندىعىن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنان ەستىپ, بىلدىك. وندا جولسەرىكتەر مەن كاسسيرلەردىڭ قىزمەت ءتارتىبىن بۇزاتىندىعى, توسەك جايمالارىنىڭ ەسكىرگەندىگى جايلى ايتىلىپ قالدى. بۇعان نە دەيسىز؟
– قىزمەتىمىزدە كەمشىلىك جوق دەپ ايتا المايمىن. مەن ءوزىم وسى قىزمەتكە كىرىسكەننەن بەرى سول كەمشىلىكتەرمەن اياۋسىز كۇرەسىپ كەلەمىن.
جيىنى 14,5 مىڭ ادام ەڭبەك ەتەتىن ۇلكەن ۇجىم بولعاندىقتان كەز كەلگەن ءتارتىپ بۇزۋشىلىق پەن كەمشىلىكتى قولما قول ءبىلىپ وتىرۋدىڭ ءوزى مۇمكىن ەمەس. ماسەلەن بىزدەگى جولسەرىكتەردىڭ سانىنىڭ ءوزى 6 مىڭ ادامنان اسادى. 800 بيلەت ساتاتىن كاسسير قىزمەت ىستەيدى. 6 مىڭعا تارتا ءارتۇرلى ماماندىقتا وندىرىستە قىزمەت ەتەتىن قىزمەتكەرلەرىمىز بار. ارينە, ادام بولعان سوڭ ولاردىڭ ءبارى بىردەي ەمەس. كەيبىرەۋلەرىنىڭ قىزمەتى جولاۋشىلار كوڭىلىنەن شىعا الماي جاتۋى دا ابدەن مۇمكىن. ونىڭ ۇستىنە 20 ميلليون جولاۋشىنىڭ ءاربىرىنىڭ كوڭىل كۇيىن, زەرتتەپ باقىلاپ وتىرۋدىڭ مۇمكىندىگى دە ءبىزدىڭ قولىمىزدا جوق.
بىراق وسىلاي ەكەن دەپ اۋزىمىزدى قۋ شوپپەن ءسۇرتىپ, سۇتتەن اق, سۋدان تازا بولىپ كورىنسەك دەگەن نيەتىمىز جوق. شامامىزدىڭ كەلگەنىنشە كەمشىلىكتەرمەن كۇرەسەمىز. بۇل رەتتە دەموكراتيالىق ءتيىمدى تاسىلدەردى قولدانۋعا ۇمتىلامىز. ماسەلەن مەن ءوزىم Whats'App-تاعى تەلەفون ءنومىرىمدى ۆاگوندارعا ءىلدىرىپ قويۋ پراكتيكاسىن ەنگىزدىم. جولسەرىكتىڭ قىزمەتىنەن كەمشىلىك, ۆاگوننان جايسىزدىق بايقاعان جولاۋشى ول فاكتىنى سۋرەتكە ءتۇسىرىپ دالەلدەۋ ارقىلى ماعان تىكەلەي جونەلتە الادى. مەن ونى تومەنگى تۇرعان بۋىنعا جونەلتەمىن. ءسويتىپ, بۇل جايسىز حابار وقيعا بولعان پويىزدىڭ وزىنە دەيىن جەتىپ, كەمشىلىك تۇزەتىلەدى. «حالىق كوزى قىراعى» دەپ تەگىن ايتىلماعان عوي. وسىنداي حالىق تاراپىنان تۋىندايتىن باقىلاۋدى ىسكە قوسۋ ارقىلى پويىزدارداعى تالاي كەمشىلىكتەر تۇزەتىلدى دە.
جاسىرىپ, جابارى جوق حالىق كوزىنە كورىنەتىن پويىز قىزمەتىنىڭ كەمشىلىكتەرى كوبىنەسە جولسەرىكتەر تاراپىنان تۋىنداپ جاتادى. ول كەمشىلىكتەردىڭ ۇلكەن-كىشىسى بولادى جانە ولار جولسەرىكتەردىڭ بىلىكسىز نەمەسە تاجىريبەسىزدىگىنەن نەمەسە نەمقۇرايدىلىعىنان, جاۋاپكەرشىلىگىنىڭ تومەندىگىنەن كەتۋى نەمەسە پايدا تابۋ ماقساتىندا ادەيىلەپ, بىلە تۇرا جاسالىنۋى مۇمكىن. جىبەرگەن كەمشىلىگىنە بايلانىستى ءتيىستى جازالاۋ شاراسى قاراستىرىلادى. ماسەلەن جولسەرىك بۇرىن ۆاگونعا بيلەتسىز ادام مىنگىزەتىن بولسا, وعان سوگىس بەرىلەدى ەكەن. ءبىز وسى شارانى قاتايتىپ, بىردەن جۇمىستان شىعاراتىن بولىپ شەشتىك. جولسەرىكتەرمەن جاسالاتىن ءاربىر ەڭبەك شارتىنا وسى وزگەرىستى ەنگىزدىك. ءبىزدىڭ مۇنداعى ماقساتىمىز – ادامدى جازالاۋ ەمەس, بولۋى مۇمكىن كەمشىلىكتەردىڭ الدىن الۋ.
ارينە, كەمشىلىكتەردىڭ بىرقاتارى ءبىزدىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جاعدايىمىزدان دا تۋىندايتىندىعى انىق. ءبىزدىڭ كومپانيامىز قازىرگى كۇنى 121 باعىت بويىنشا جولاۋشىلار تاسىمالدايدى. وسىلاردىڭ بارلىعىنىڭ جاعدايى بىردەي ەمەس. جاڭاعى باعىتتاردىڭ 12-سىنە «تۇلپار-تالگو» پويىزدارى قىزمەت كورسەتەدى. ولارداعى سەرۆيستىك قىزمەت باسقالارعا قاراعاندا جاقسى جولعا قويىلعان. سوندىقتان ءبىز «تۇلپار-تالگو» قىزمەتىن جىل وتكەن سايىن دامىتىپ, جاقسارتا بەرۋدى ماقسات ەتىپ وتىرمىز. سونداي-اق 9 حالىقارالىق, 34 قالا ماڭى باعىتتارى بويىنشا قىزمەت كورسەتەمىز. جالپى جولاۋشىلار ءۇشىن 2 مىڭنان استام جىلجىمالى قۇرام جۇمىس ىستەيدى. وسىلاردىڭ ءبارىنىڭ جاعدايى بىردەي ەمەس. كەيبىر جىلجىمالى قۇرامدار ەسكىرگەن. بىراق قىزمەت مەرزىمى اياقتالىپ بىتپەگەندىكتەن ءبىز ولاردى كۇنى بۇرىن ەسەپتەن شىعارا المايمىز. كوبىنەسە كەمشىلىكتەر وسىنداي پويىزداردا تۋىندايدى. ويتكەنى مۇنداي ۆاگونداردا اۋا باپتاعىشتار ولار زاۋىتتاردان شىققان كەزدىڭ وزىندە ورناتىلماعان. ەندى ولاردى قولدان ورناتۋدىڭ تەحنيكالىق مۇمكىندىكتەرى جوق.
شىنىن ايتۋ كەرەك, ەگەر ءبىز 2008 جىلدان باستاپ ۆاگوندار پاركىن جاڭارتۋ جونىندە ارنايى باعدارلاما قابىلداماساق, جاعدايىمىز مۇنان دا مۇشكىل بولار ەدى. ويتكەنى, كەزىندەگى اۋىر جاعدايعا بايلانىستى 1994 جىلدان باستاپ 2000 جىلعا دەيىنگى كەزەڭدە جاڭا ۆاگوندار مۇلدەم ساتىپ الىنبادى دەسە دە بولادى. ءبىز 2008 جىلدان باستاپ, ۆاگوندار ساتىپ الۋ ىسىنە كىرىسكەن ۋاقىتتان بەرى عانا جاعداي جىلدان جىلعا جاقسارۋدا. ماسەلەن, وسى ۋاقىت ارالىعىندا پويىزداردىڭ توزۋ كورسەتكىشى 79 پايىزدان 49 پايىزعا دەيىن تومەندەدى. قازىرگى كۇنى بىزدەگى ءاربىر ۆاگوننىڭ ورتاشا قىزمەت كورسەتۋ مەرزىمى 14 جىلدى كورسەتىپ وتىر. ەندى جاڭا ۆاگوندار ساتىپ العان سايىن, ۆاگونداردىڭ ورتاشا جاسى دا تومەندەپ, ولار جاڭارا بەرمەك. وسىلايشا ءبىز پروبلەمانى دا ەڭسەرىپ, بىرتە-بىرتە اۋا باپتاعىشتارى جوق ۆاگونداردان قۇتىلاتىن بولامىز.
سونىمەن قاتار, قازىر ۆاگوندارداعى توسەك جابىندارىن اۋىستىرۋ, ياعني ولاردى جاڭالاۋ ىسىنە دە بەلسەنە كىرىسىپ جاتىرمىز. وسى قازان ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن جاڭا توسەك جابىندىلارىنىڭ, كورپە-جاستىقتار قاپتامالارىنىڭ 140 مىڭ داناسى جاڭادان ساتىپ الىنىپ, ەسكىلەرى اۋىستىرىلاتىن بولادى.
وسى جاعدايعا بايلانىستى تاعى ءبىر ەسكەرە كەتەتىن ماسەلە قازىرگى كۇنى تەمىرجول بويىندا جولاۋشىلارعا قىزمەت كورسەتەتىن بىزدەن باسقا دا جەكەمەنشىك كومپانيالار نەمەسە ۆاگوندار بارشىلىق. كەيبىر ادامدار سولاردىڭ جىبەرگەن كەمشىلىكتەرى مەن ولقىلىقتارىن دا بىلمەستىكتەن بىزگە تاڭىپ جاتادى.
– ءسىز جوعارىدا كەلىپ تۇسەتىن شاعىمداردىڭ بىرقاتارى جولسەرىكتەر قىزمەتىنە قاتىستى بولاتىندىعىن ايتتىڭىز. ادەتتە, ادام فاكتورىنا قاتىستى كەمشىلىكتەرمەن كۇرەس ماسەلەسى كۇردەلىلەۋ بولىپ كەلەتىندىگى بەلگىلى. وسى باعىتتا ويلاستىرىپ وتىرعان شارالار بار ما؟
– ءيا, دۇرىس ايتاسىز, ءبىز جولسەرىكتەردى جازالاۋ ارقىلى عانا ماسەلەنىڭ ءبارىن شەشە المايمىز. بۇعان قاراپ, بىزدەگى جولسەرىكتەردىڭ بارلىعى ءوز قىزمەتتەرىنە جاۋاپسىز قارايدى ەكەن دەگەن وي تۋماسا كەرەك. ماسەلەن, جوعارىدا ايتىلعان مەنىڭ Whats'App-ىما جولسەرىكتەر قىزمەتىنە ريزاشىلىق بىلدىرگەن جىلى لەبىزدەر دە ءجيى كەلىپ ءتۇسىپ جاتادى. ماسەلەن, كەلىپ تۇسكەن بارلىق حابارلاردىڭ جارتىسىنان كوبىن وسىنداي جىلى لەبىزدەر قۇرايدى.
وسى ارادا ايتا كەتەتىن ءبىر ماسەلە, جولاۋشىلار تاسىمالى سالاسىنداعى كەمشىلىكتەر مەن جەتىسپەۋشىلىكتەردى ەسكەرە وتىرىپ, ءبىزدىڭ كومپانيامىز تەمىرجول كولىگىندەگى جولاۋشىلار ءۇشىن قىزمەت كورسەتۋدىڭ جاڭا ستاندارتتارىن ازىرلەۋگە كىرىستى. بۇل جاڭا ستاندارتتار بارلىق ۇدەرىستەردى, سونىمەن قاتار, قىزمەتكەرلەردىڭ بىلىكتىلىك دەڭگەيىن كوتەرۋ, اكتيۆتەر مەن تەحنولوگيالاردى مودەرنيزاتسيالاۋ ماسەلەلەرىن قامتيدى.
جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن قىزمەت كورسەتۋ مەن ولاردى باقىلاۋ تەتىكتەرىنىڭ 7 باستى ۇدەرىسىن رەگلامەنتتەيتىن بىرەگەي ستاندارتتى ازىرلەپ شىقپاقپىز. تاراتىپ ايتاتىن بولساق, بۇل 7 ۇدەرىس مىنا ماسەلەلەردى قامتيدى:
كليەنتتەردى اقپاراتتاندىرۋ;
ۆوكزالدارداعى قىزمەت كورسەتۋ مەن ولاردىڭ جاعدايلارى;
بيلەتتەر ساتۋ;
پويىزداردىڭ سانيتارلىق-تەحنيكالىق جاعدايى;
پويىزداردى سەرۆيستىك قۇرال-جابدىقتارمەن قامتاماسىز ەتۋ;
سەرۆيستىك قىزمەتكەر;
سەرۆيستىك قىزمەت.
سونىڭ ىشىندە, ءبىز قازىر جولسەرىكتەر مەن كاسسا قىزمەتكەرلەرىن ەۋروپالىق پويىزدارداعى جوعارى قىزمەت كورسەتۋ سەرۆيستەرىنە سايكەس وقىتۋ ماسەلەسىن قولعا الۋ ۇستىندەمىز. وسى ءۇشىن يسپانياعا بارىپ, وسى ەلدەگى ءتيىستى باعدارلاما ازىرلەيتىن بىلىكتى ماماندارمەن كەزدەستىك.
وسىعان وراي, شەتەلدىك تاسىمالداۋشى كومپانيالاردىڭ ۇلگىلى تاجىريبەسىنە قاراپ, جولاۋشىلارعا قىزمەت كورسەتۋ سالاسىنداعى ەۋروپالىق مامانداردى تارتىپ جاتىرمىز.
ەۋروپالىق ماماندار ءبىزدىڭ پويىزدارداعى جولسەرىكتەر مەن كاسسا قىزمەتكەرلەرىنە قاتىستى زەرتتەۋلەر جۇرگىزىپ, جاعدايدى تۇزەتۋدىڭ جولدارىن بىزگە مالىمدەدى. وسىعان سايكەس, ارنايى وقىتۋ باعدارلاماسىن جاساۋ ۇستىندە. ول باعدارلاما بىزگە ۇناپ وتىر. وتكەن جۇما كۇنى كومپانيا قىزمەتكەرلەرىن وقىتۋ جونىندە شەتەلدىك ارناۋلى ماماندانعان مەكەمەمەن مەموراندۋمعا قول قويدىق. ءسويتىپ, بۇل ىستە كوپ كەشىكپەي جولعا قويىلاتىن بولادى.
وسى رەتتە ايتا كەتەتىن ءبىر ماسەلە, بىزدەگى قازىرگى تەمىرجول سالاسىندا جولاۋشىلارعا قىزمەت كورسەتۋدىڭ ستاندارتتارى سوناۋ كەڭەس داۋىرىندە جاسالعان بولاتىن. ەندى وسىنى وزگەرتىپ, جاڭا زامانعا بەيىمدەۋ ءىسىن دە قولعا الىپ جاتىرمىز. مۇنىڭ ءوزى قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىنا جاعىمدى ىقپالىن تيگىزەدى دەگەن سەنىمدەمىن.
جالپى, قىزمەت كورسەتۋ تەحنولوگياسىن جەتىلدىرۋ باعىتىندا جاساپ جاتقان جۇمىستارىمىز از ەمەس. ماسەلەن, قازىرگى كۇنى ءبىزدىڭ ۆاگوندارعا ساتىلاتىن بيلەتتەردىڭ 30 پايىزى ينتەرنەت, وزىنە-ءوزى قىزمەت كورسەتۋ تەرمينالدار ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى, ياعني بۇل ماسەلەگە ورتادا ادام ارالاسپايدى. سونىڭ ناتيجەسىندە قازىرگى كۇنى بيلەتتى جاسىرىن ساتۋ جونىندەگى بىلىق-شىلىقتار قازىر كوپ كەزدەسە قويمايدى. ەگەر وسىنداي جاعداي ورىن الاتىن بولسا, وندا ءتيىستى قىزمەتكەر قاتاڭ جازالانادى. ەندى مىنە, جولسەرىكتەر مەن كاسسا قىزمەتكەرلەرىن وقىتۋ ارقىلى ولاردىڭ ءبىلىمى مەن بىلىگىن, مادەني دەڭگەيىن كوتەرۋ جايىن دا ويلاستىرىپ جاتىرمىز.
جالپى, بيلەتتەردى ينتەرنەت ارقىلى ساتۋ جونىنەن ءبىزدىڭ كومپانيامىز بۇكىل تمد كەڭىستىگىندە العاشقى ورىنداردا كەلە جاتقاندىعىن ايتسام, بۇل ماقتانعاندىعىم ەمەس. بۇل جونىندەگى كورسەتكىش بىزدە جەدەل جوعارىلاۋدا. ماسەلەن, بىلتىر بيلەتتەردىڭ 10 پايىزى تەك قانا ينتەرنەت ارقىلى ساتىلسا, بيىلعى جىلى بۇل كورسەتكىش 20 پايىزدىڭ ۇستىنە شىعىپ وتىر.
ەندى, مىنە, ءوز پويىزدارىمىزعا ينتەرنەت جەلىسىن قويۋ ماسەلەسىن ويلاستىرىپ جاتىرمىز. ءبىرىنشى كەزەكتە, بۇل ءىس استانا مەن الماتى قالاسى اراسىندا قاتىنايتىن پويىزداردا جۇزەگە اساتىن بولادى. سونان كەيىن باسقا باعىتتار بويىنشا دا قولعا الاتىن بولامىز.
– راسىندا دا, زامان العا باسقان سايىن سىزدەردەن كومپانيالارىڭىزدىڭ قىزمەت كورسەتۋ سالاسىندا ەنگىزىپ جاتقان وزگەرىستەر مەن جاڭالىقتارىن كورىپ تە, سەزىنىپ تە جۇرگەنىمىز وتىرىك ەمەس. ەندى كەلەسى جىلى استانا قالاسىندا وتەتىن ەكسپو كورمەسىنە قانداي ازىرلىكتەرىڭىز بارىن بىلە كەتسەك. ويتكەنى, شەتەلدەن كەلگەن تۋريستەر ۇشاق, پويىز, تاكسي قىزمەتتەرىن پايدالاناتىندىعى انىق قوي.
– ەكسپو-نى وتكىزۋ بارىسىندا ءبىزدىڭ قىزمەتىمىزدى 1 ميلليوننان استام قوسىمشا جولاۋشى پايدالانۋى ءتيىس دەگەن الدىن الا بولجامىمىز بار. مىنە, وسى ءۇشىن قوسىمشا 10 شاقتى پويىزدى جولعا قوياتىن بولامىز. بيىلعى جىلدىڭ وزىندە جاڭادان الىنعان 4 ەلەكتروپويىز قالا ماڭى ساپارلارىنا شىعاتىن بولادى.
Amadeus دەپ اتالاتىن حالىقارالىق بيلەتتەر تاراتۋ جۇيەسى بار. ول كومپانيا بۇكىل الەم بويىنشا جۇمىس ىستەيدى. وسى كومپانيامەن كەلىسىمشارتقا وتىرىپ, ءوز قىزمەتىمىزگە الدىن الا بيلەت تاراتۋ ماسەلەسىن الەمدىك كەڭىستىكتە قاراستىرۋ ءىسىن قولعا الدىق.
مۇنىڭ سىرتىندا كورشىمىز قىتايدىڭ شەتەلدىك قوناقتارعا, تۋريستەرگە قىزمەت كورسەتۋ جونىندەگى حالىقارالىق وزىق تاجىريبەسى بار ەكەن. وسى تاجىريبەگە نازار اۋدارىپ وتىرمىز. مۇندا جولاۋشى تاسىمالىندا لوگيستيكا جانە تۋريزم ماسەلەسى جەكەدارا قاراستىرىلاتىن كورىنەدى. ولاردىڭ وسى تاجىريبەسى زەرتتەلۋدە. كوپ وتپەي, بىزگە ءتيىمدى جاقتارىن قولدانا باستايتىن بولامىز.
– قازىرگى كۇنى ەلىمىزدە «تۇلپار-تالگو» قىزمەتى كەڭىنەن تاراپ, ءاربىر ايماق تۇرعىندارىنا قولجەتىمدى بولا تۇسكەندىگىن بايقاپ وتىرمىز. بىراق وكىنىشكە وراي, ورال قالاسىنىڭ حالقى ءالى دە بولسا ونىڭ قىزمەتىن پايدالانا الماي كەلەدى. وسىعان وراي ورالدىقتار تاراپىنان وكپە-رەنىشتەر دە ەستىلىپ جاتاتىندىعى جاسىرىن ەمەس.
– راس, ونداي اڭگىمەنى ءبىز دە ەستىپ جاتامىز. ەستىپ قانا قويماي, اتالعان ماسەلەنىڭ شەشىمىن تابۋ باعىتىندا تاباندىلىقپەن جۇمىستار جۇرگىزىپ كەلەمىز. بىزدە استانا مەن اقتوبەنىڭ, الماتى مەن اقتوبەنىڭ اراسىندا «تۇلپار-تالگو» پويىزدارى قاتىنايدى. ەندى ولاردىڭ قىزمەتىن ورالعا دەيىن جەتكىزسەك دەپ وتىرمىز. بۇل رەتتە, بىزگە بوگەت بولىپ كەلگەن ءبىر ماسەلە اتالعان ءىستى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن رەسەي تاراپىمەن كەلىسىمگە كەلۋىمىز كەرەك. سوڭعى كەزدەرى وسىنىڭ جاقسى مۇمكىندىگى پايدا بولعاندىعىن ايتا كەتسەم ارتىق بولماس. دەمەك, بۇل ماسەلەنى دە كوپ وتپەي شەشىپ, «تۇلپار-تالگو» قىزمەتىن ورال قالاسىنا دەيىن دە جەتكىزەمىز دەپ ويلايمىن.
– كەيبىر جولاۋشىلار حالىقارالىق پويىزدارداعى بيلەت باعاسى قىمبات ەكەندىگىن ايتىپ, شاعىم جاساپ جاتادى.
– ونىڭىز راس, جالپى ۋكراينا, رەسەي, وزبەكستان جانە باسقا دا بىرقاتار ەلدەردە پويىز بيلەتتەرىنىڭ باعاسى بىزگە قاراعاندا الدەقايدا قىمبات. ءبىز ولاردان جولاۋشىلارعا كورسەتەتىن ءوز قىزمەتىمىزدىڭ باعاسىن 1,5-2 ەسەدەي ارزان ۇستاپ وتىرمىز. وسى ارزانشىلىققا ۇيرەنگەن ءبىزدىڭ جولاۋشىلارىمىز حالىقارالىق پويىزدارعا بيلەت ساتىپ العان كەزدە ولاردىڭ باعاسىنىڭ قىمباتتىعىن بىردەن بايقايدى.
– ماسەلەن, پەتروپاۆل قالاسىنىڭ تۇرعىندارى وسى جەردەن قازاقستاندىق پويىزدارعا كورسەتىلەتىن قىزمەت باعاسىنىڭ باسقا وڭىرلەرگە قاراعاندا قىمبات ەكەندىگىن ايتىپ جاتادى.
– مۇنىڭ سەبەبى, پەتروپاۆل تەمىر جولى رەسەيگە قارايدى. بۇل ماسەلە تاريحي تۇرعىدا سولاي قالىپتاسقان. سوندىقتان, ول جەردە پويىزعا بيلەت ساتۋ ماسەلەسى حالىقارالىق تاريفتەر بويىنشا جۇرگىزىلەدى. ونى تۇزەتۋگە ءبىزدىڭ تىكەلەي امالىمىز جوق. بىراق سول جەردەن ءبىز ءوز كاسسالارىمىزدى اشتىق. ءوزىمىزدىڭ پويىزدارىمىزعا بيلەتتەردى ءوز تاريفتەرىمىز بويىنشا ساتا باستادىق. بۇعان حالىق قازىر قاتتى قۋانۋدا.
– ەندى ءوزىڭىز تۋرالى بىرەر اۋىز بايانداي كەتسەڭىز.
– تەمىرجولشىلار اۋلەتىنەن شىققان اداممىن. بۇل ماماندىقتى تاڭداۋىما وسى جاعداي سەبەپ بولدى. الماتى تەمىرجول ينستيتۋتىن بىتىرگەننەن بەرى وسى سالادا تابانداپ ەڭبەك ەتىپ كەلەمىن. قىرىق جاسقا دا كەلىپ قالدىق. وتباسىمىز بار. ەل قاتارلى ءومىر ءسۇرىپ جاتىرمىز. ءوزىم تۋرالى قىسقاشا ايتارىم وسى.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن سۇڭعات ءالىپباي,
«ەگەمەن قازاقستان»